Architectuurreis Mexico onderzoekt de ruimtelijke kracht van kunst

De reis wordt opgevat als een inhoudelijke verkenning eerder dan een aaneenschakeling van iconische gebouwen. Centraal staat de vraag hoe architectuur niet alleen drager is van kunst, maar er ook intrinsiek deel van uitmaakt. Via een zorgvuldig samengestelde selectie van musea, galerieën, kunstenaarswoningen en hedendaagse architectuurprojecten wordt de ruimtelijke en materiële context van kunstwerken mee in beeld gebracht.

Kunst en architectuur: een historische vervlechting

Wanneer Mexico en kunst samen worden genoemd, duiken al snel namen op als Frida Kahlo en muralisten Diego Rivera, José Clemente Orozco en David Alfaro Siqueiros. Hun werk, net als de precolumbiaanse en pre-Azteekse muurschilderingen, toont hoe kunst en architectuur in Mexico historisch onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Architectuur fungeerde daarbij niet louter als achtergrond of tentoonstellingsruimte, maar als actieve drager van betekenis. Muurschilderingen werden geïntegreerd in publieke gebouwen vanuit een uitgesproken maatschappelijk engagement. Tegelijkertijd boden kunstenaarswoningen en -ateliers net een meer introspectieve ruimtelijke context, waarin architectuur de verbeelding afbakent en beschermt.

De geselecteerde bezoeken openen zo een venster op zowel het oeuvre als de leefwereld van kunstenaars. Ze maken duidelijk dat wat vaak als tijdloos of universeel wordt beschouwd, steeds geworteld is in een specifieke ruimtelijke en materiële realiteit.

El muro: de muur als drager en grens

In de Mexicaanse traditie is de muur zowel een politiek instrument als een architecturaal statement. Voor de muralisten betekende hij een democratisering van kunst: de muur als publiek canvas, toegankelijk voor iedereen. Daartegenover staan projecten waarin de muur net een beweging naar binnen faciliteert. In kunstenaarswoningen en ateliers, zoals Casa Iturbide van Mauricio Rocha of Casa Pedro Reyes, fungeert de muur als filter tussen stad en intimiteit.

Bij Casa Wabi wordt de muur zelfs een cultureel spanningsveld, waar Mexicaanse en Japanse invloeden elkaar ontmoeten en bevragen. In andere hedendaagse projecten treedt hij op als podium: een element dat lichamen, licht, uitzichten en geluiden waarneembaar maakt.

Cielo y tierra: kosmologie en materialiteit

Het kosmologische wereldbeeld en de verering van het hemelgewelf en -lichamen vinden we terug bij de precolumbiaanse architectuur met sites als Teotihuacán. Maar ook de verhouding tot de hemel in hedendaagse architectuur valt op. 

Open kamers zonder dak, voortbouwend op de Mexicaanse traditie van binnenplaatsen, fungeren als plekkenom naar de hemel te kijken, het landschap te horen, en het verstrijken van de tijd te voelen. Architectuur wordt er een instrument om de hemel te kaderen.

Ook de aarde speelt een fundamentele rol. De tektonische ondergrond en het gebruik van vulkanisch gesteente beïnvloeden vorm en constructie. Lokale grondstoffen worden ingezet in baksteenarchitectuur en kunstwerken, wat resulteert in een uitgesproken textuur en materialiteit.

Luz y color: licht als bouwsteen

De kleuren van Azteekse muurschilderingen resoneren in talrijke hedendaagse projecten. Onder de uitgesproken blauwe hemel; el cielo azul krijgen kleur en licht een bijna tastbare aanwezigheid.

Het diepe blauw van Frida Kahlo, het intense rood van Diego Rivera en Juan O’Gorman, het goud van Mathias Goeritz, het heldere wit van Félix Candela, het zonovergoten oker van Ricardo Legorreta en het dieproze van Luis Barragán: telkens opnieuw wordt kleur ingezet als ruimtelijke protagonist.

Licht is daarbij geen louter functioneel gegeven, maar een bouwsteen van de architecturale ervaring. Het snijdt, verzacht, weerkaatst en articuleert volumes, waardoor architectuur en kunst elkaar wederzijds versterken.

Reis voor kunst- en architectuurliefhebbers

De studiereis van 5 tot 19 december 2026 positioneert zich buiten de klassieke architectuurroute. Niet het verzamelen van iconen staat centraal, maar het lezen van Mexico als een continu gesprek tussen kunst en architectuur, tussen verleden en heden. Architectuur wordt er niet alleen bekeken, maar ervaren via materialiteit, licht, schaal en context.

Meer info over de reis vind je op de website van planopli, waar je ook kan inschrijven tot en met 15 april.