Centrale vide en aluminium kroon markeren transformatie van voormalig koffiepakhuis tot Nederlands Fotomuseum

De historische gelaagdheid van het pakhuis blijft zichtbaar door de bewuste conservering van constructieve onderdelen. De restanten van de fysieke scheiding tussen het reguliere pakhuis en het entrepot voor goederen onder douanetoezicht zijn op de begane grond en de eerste verdieping bewaard gebleven. Die wanden in gewapend beton werden opgetrokken volgens het Hennebique-systeem en resten vandaag als wandfragmenten, omkledingen van kolommen en zichtbare overblijfselen in de vide. Aan de noord- en zuidgevel zijn de authentieke traphallen intact gelaten, inclusief de houten trappen, het tegelwerk, de betonnen overlopen en de hardstenen wastafels. Ook het karakteristieke kantoor van de magazijnmeester is als enige afgesloten ruimte in het pand hersteld, waarbij sporen van vroeger gebruik behouden zijn.

Ruimtelijke beleving via de centrale vide

Door een centrale vide uit te hollen, is het voorheen donkere en gesloten pakhuis opengewerkt. Die nieuwe ingreep vormt de kern van de transformatie en laat binnenvallend daglicht het monument en de nieuwbouw met elkaar verbinden. Een brede trappartij leidt de bezoekers door het gebouw, waarbij de tentoonstellingen, open depots en ateliers gaandeweg zichtbaar worden. In plaats van de oorspronkelijke ritmiek van het pakhuis strikt te volgen, verspringen de nieuwe trappen en vloeropeningen. Dat zorgt ervoor dat de hedendaagse toevoegingen duidelijk herkenbaar blijven vergeleken met de historische structuur. Ondanks de ruimtelijke verandering die de vide met zich meebracht, zijn de originele ijzeren balken en gietijzeren kolommen behouden.

Zwevende kroon

Boven op het pakhuis zijn twee nieuwe verdiepingen toegevoegd in de vorm van een sculpturale kroon. Oorspronkelijk had het gebouw een indrukwekkend daklandschap met onder meer lierhuizen, een liftopbouw, een sheddak en dakkapellen, maar die kenmerkende contouren waren door de jaren heen versoberd of gewijzigd. De nieuwe toevoeging herstelt dit silhouet met een eigentijdse interpretatie van de vroegere vormen. Het volume is opgebouwd uit gevouwen vlakken en voor de afwerking daarvan is gekozen voor een bekleding van geperforeerd en geanodiseerd aluminium. Doordat de gevel van de zesde verdieping een stuk naar achter ligt vergeleken met de buitenmuren van het pakhuis, lijkt de nieuwe constructie boven het monument te zweven. Deze nieuwe toevoeging biedt plaats aan kantoren, een restaurant en zestien short-stay appartementen. Een omloop rondom de volledige kroon geeft de bewoners en gebruikers een breed uitzicht over de stad en de haven.

Gevelbehoud en isolatie

De vijf oorspronkelijke verdiepingen kenmerken zich door een open structuur met houten balklagen die voeger vrij waren van technieken. Om deze rauwe uitstraling te bewaren en het risico op vochtproblemen te beperken, zijn de massieve bakstenen gevels niet na-geïsoleerd. Om bouwtechnische problemen zoals condensatie te vermijden, zijn houten achterzetkozijnen met isolerend glas geplaatst. Deze oplossing zorgt ervoor dat de thermische prestaties van het monument verbeteren zonder de oorspronkelijke gevelstructuur aan te tasten. Hierdoor blijven de authentieke laaddeuren aan de binnenzijde volledig intact en functioneel. Het museum gebruikt deze deuren nu om de tentoonstellingsruimtes te verduisteren wanneer dat nodig is voor de presentatie van de fotografische collectie. Op die manier gaan moderne comforteisen hand in hand met het behoud van het historische karakter van het pakhuis.

Klimatologische vereisten

De publieke functies, zoals de balie, bibliotheek en het café, zijn op de begane grond ondergebracht rondom een centraal podium en een polyvalente ruimte die gebruikt kunnen worden voor bijeenkomsten. Van daaruit voert de route de bezoekers langs de centrale vide naar de verschillende onderdelen van de collectie. Op de tweede en derde verdieping zijn de open depots gesitueerd. Om aan de strenge bewaareisen voor de fotografische objecten te voldoen, zijn deze depots opgebouwd volgens een doos-in-doos-principe, waarbij de collectie en het catalogiseringsproces in de ateliers via ramen zichtbaar zijn voor het publiek. Voor de tentoonstellingszalen op de bovenliggende verdiepingen is een bewuste keuze gemaakt in klimaatbeheersing: terwijl de vierde verdieping volledig geklimatiseerd is, blijft de vijfde verdieping ongeconditioneerd. Op die manier komt het robuuste, historische karakter van het pakhuis daar ongestoord tot zijn recht.

Kleuren en materialen

De architecturale identiteit van het pakhuis wordt versterkt door het herstel van de oorspronkelijke kleurstelling, met donkergroen voor de luiken en laaddeuren, dieprood voor de gietijzeren constructie en naturel hout voor de balklagen. Nieuwe toevoegingen zoals trappen en kozijnen zijn uitgevoerd in warm antracietgrijs om hun hedendaagse karakter te markeren, terwijl er een frisse laag wordt toegevoegd met lavendel en mintgroen. Materialen als eik, honey-pine en staal sluiten aan bij de logica van het gebouw. De kleuren van de baliebladen van gerecycled plastic granulaat verwijzen bovendien naar de historische menietinten. Alle nieuwe interieurelementen blijven herkenbaar als moderne toevoegingen, maar volgen in hun structuur en schaal de bestaande kaders van het pakhuis.