Chapex van AgwA en architecten jan de vylder inge vinck finalist voor EUmies Awards 2026

De EUmies Awards bekronen om de twee jaar gerealiseerde projecten die uitblinken in ontwerpkwaliteit, maatschappelijke relevantie en duurzaamheid. Dat Chapex de finale haalt, plaatst het project expliciet in een Europees veld van voorbeeldige architectuurpraktijken. Het project werd gerealiseerd in opdracht van de Stad Charleroi, met bijdragen van onder meer Denis Dujardin (landschap), Doorzon Interieurarchitecten, Bureau Greisch (structuur en bouwfysica), Delta GC (brandveiligheid en toegankelijkheid), progrs (akoestiek) en de aannemerscombinatie Bémat–Moury–Koeckelberg–Duchêne.

Van gesloten complex naar publieke ruimte

Chapex is de ingrijpende renovatie en transformatie van het Palais des Expositions uit de jaren 1950, een modernistisch complex op een hellend terrein aan de rand van het centrum van Charleroi. In plaats van sloop vertrekt het project radicaal van behoud en herinterpretatie. De centrale hal werd gestript en opengewerkt tot een reeks overdekte stedelijke terrassen, waardoor het gebouw letterlijk publieke ruimte wordt en opnieuw deel gaat uitmaken van zijn omgeving.

Een sleutelbeslissing was het afwijzen van een energie-intensieve nieuwbouw, die oorspronkelijk in het programma was voorzien maar budgettair onhaalbaar bleek. In de plaats daarvan kozen de ontwerpers voor een ‘nul-energie’-strategie door het gebouw te openen en de thermische schil drastisch te beperken. Een uitgesneden atrium verbindt het voormalige donkere gelijkvloers met de bovenliggende niveaus en vormt een driedelige tuin in het hart van het gebouw.

Precisie, sloop en hergebruik

Ook de relatie met het landschap werd fundamenteel herdacht. Verharde zones maakten plaats voor een doorlopend groen park, terwijl de slakkenberg waarop het gebouw staat opnieuw werd blootgelegd en ingezaaid met inheemse vegetatie. De zuidvleugel kreeg een nieuwe functie als meerlagige parking, deels natuurlijk geventileerd, terwijl selectieve sloop elders onverwachte kwaliteiten opleverde, zoals parkruimte waar vroeger parkeerplaatsen lagen.

Het project leest als een vorm van architecturale archeologie: ingrepen zijn bewust beperkt, precies en leesbaar. Bestaande materialen werden hergebruikt of beschermd, gesloopte elementen kregen een tweede leven als stedelijk meubilair, en kleurgebruik verwijst naar vroegere functies. De oorspronkelijke flexibiliteit van het tentoonstellingsgebouw wordt niet alleen hersteld, maar expliciet ingezet als toekomststrategie. Chapex is zo geen eindpunt, maar een open kader voor verdere evolutie.

Europese finale en vooruitblik

Naast Chapex selecteerde de jury nog vier andere projecten in de categorie Architectuur, waaronder de rehabilitatie van Vapor Cortès – Prodis 1923 in Terrassa (Spanje), Lot 8 – LUMA Arles in Arles (Frankrijk), het Josephine Baker – Marie-José Perec Sport- en Cultuurcentrum in La Bouëxière–Beuzid-ar-C’hoadoù (Frankrijk) en de Gruž-markt in Dubrovnik (Kroatië). Daarnaast werden twee projecten genomineerd in de categorie Emerging, voor jongere bureaus en praktijken.

De jury zal de zeven finalisten in maart 2026 ter plaatse bezoeken. De winnaars van zowel de Architectuur- als de Emerging-categorie worden bekendgemaakt op 16 april 2026 in Oulu, Europese Culturele Hoofdstad 2026. De officiële prijsuitreiking volgt tijdens de EUmies Awards Days op 11 en 12 mei 2026 in Barcelona, waar ook een tentoonstelling en debatprogramma rond de geselecteerde projecten plaatsvindt.