Groen voor Grijs: De kloof tussen politieke overleving en de klimaatoplossing

Jan Peumans toont zich meteen sceptisch over de stelling van Tobback. Volgens hem is standvastigheid voor een politicus juist een troef en leidt een riskante keuze niet automatisch tot een nederlaag aan de stembus. Hij illustreert dit met zijn eigen verzet tegen de A24, een standpunt dat hem destijds electoraal kwetsbaar had kunnen maken. "Ik ben iemand geweest die zich altijd tegen de A24 heeft verzet. Dat was politiek riskant, maar ik moet zeggen: dat is nooit afgestraft", aldus Peumans. Hij gelooft dat kiezers een politicus die ergens echt voor gaat juist waarderen.

Jo Brouns sluit zich daarbij aan en benadrukt dat authenticiteit de sleutel is tot politiek leiderschap. Een politicus moet simpelweg doen wat nodig is, ongeacht de impact op de volgende stembusgang. "Als je vindt dat iets moet gebeuren, dan moet je dat doen. Ook als je denkt: ik word dan niet meer herkozen." Volgens de minister is politiek leiderschap ook durven uitkomen voor een zaak waarvan je overtuigd bent. Hij verwijst naar de stikstofproblematiek als een dossier waarin een eerlijk verhaal over de noodzaak en het bieden van perspectief uiteindelijk voor aanvaarding zorgt, zelfs als er niet onmiddellijk voor wordt geapplaudisseerd.

De schaduw van de coronacrisis

Een opvallend deel van het gesprek gaat over de vergelijking met de pandemie. Terwijl de maatschappij tijdens corona drastische ingrepen accepteerde, blijft het klimaatbeleid een lastiger verhaal. Volgens Ignace Schops ligt dat fundamenteel aan de psychologische afstand tussen de oorzaak en de uiteindelijke gevolgen van de opwarming. Waar de wetenschap de klimaatcrisis als een veel grotere bedreiging ziet dan de pandemie, voelt de burger die urgentie nog niet op hetzelfde niveau.

Schops waarschuwt dat de link tussen klimaat en concrete fenomenen, zoals de dodelijke impact van hittegolven, nog te vaak ontbreekt in de publieke opinie. "Er zijn een aantal mensen die de hitte niet overleven. Gaat de burger zich dan realiseren: die hitte heeft iets te maken met klimaat? Die bewustwording is fundamenteel." Er wordt aangevuld dat wetenschappers weliswaar moeten adviseren, maar dat de uiteindelijke beslissing altijd bij politici moet liggen. Hij herinnert daarbij aan de "complete waanzin" van betonblokken aan de grenzen tijdens corona als voorbeeld van wat er gebeurt als de politieke vertaalslag van wetenschappelijke adviezen ontbreekt.

Bewustzijn door schade en schande

Het panel stelt vast dat het maatschappelijk bewustzijn groeit, maar helaas vaak pas wanneer de gevolgen letterlijk aan de voordeur staan. Jo Brouns merkt dat de opeenvolging van extreme weersomstandigheden mensen langzaam wakker schudt. "Klimaat is één constante, en daar moet je duurzaam op reageren", stelt hij. De realiteit van te natte of juist te droge periodes dwingt burgers tot nadenken, maar de stap naar structurele gedragsverandering of steun voor ingrijpend beleid blijft groot zolang het risico niet als acuut wordt ervaren.

De conclusie aan tafel is duidelijk: de politiek moet de moed vinden om de waarheid te vertellen, ook als die ongemakkelijk is. Pas als de burger de directe impact van de klimaatcrisis op het eigen leven inziet, zoals de link tussen een waterbom en de opwarming, ontstaat er werkelijk ruimte voor ingrijpende keuzes zonder electorale angst. Het vergroten van dat bewustzijn is volgens de gasten de belangrijkste taak van zowel de politiek als de wetenschap en het middenveld in de komende jaren.

Benieuwd naar het volledige gesprek over de zeven stellingen van het klimaatbeleid?

In deze eerste aflevering van de podcast Groen voor Grijs gaan Jo Brouns, Ignace Schops en Jan Peumans dieper in op verschillende hete hangijzers van het klimaatbeleid. Wil je de volledige discussie horen? Dan kun je hier de podcast volledig beluisteren.