Groen voor Grijs: Politieke moed en verdeling van groen

Leo De Nocker wijst op een probleem in hoe we de kosten en baten van vergroening verdelen. Er is sprake van een mismatch tussen de partijen die investeren en de partijen die profiteren. Een stad investeert vaak grote bedragen in publieke parken, maar de financiële winsten vallen elders in de samenleving door een gezondere bevolking. De Nocker kaart dit knelpunt aan in het debat: “Degenen die het betalen, dat zijn niet de mensen die er ook de baten altijd van hebben, want de winst zit ook in de andere sectoren als banken, diensten en bedrijven.” Deze scheve verhouding bemoeilijkt de realisatie van natuurprojecten.

Dit systeem zorgt ervoor dat vergroening vaak nog als een extraatje wordt gezien in plaats van noodzakelijke infrastructuur. Er is nood aan financieringsmodellen waarbij de private sector meebetaalt aan de groene ruimte waarvan ze de vruchten plukt via hun medewerkers. Zonder structurele aanpassing blijven groene projecten kwetsbaar voor politieke besparingen bij elke begrotingsronde. De Nocker stelt dat we natuur moeten gaan waarderen als een kritische factor voor onze economische weerbaarheid op de lange termijn.

Grenzen van individuele vrijheid

Professor Roeland Samson trekt de discussie naar het niveau van de burger en de ruimtelijke ordening. Hij merkt op dat we in een dichtbebouwd gebied leven waar elke vierkante meter telt voor de leefbaarheid. Dat dwingt ons om kritisch te kijken naar de grenzen van privaat eigendom en de verantwoordelijkheid die daarbij hoort. Samson vraagt zich hardop af: “Is het wel zo dat we op privégroen alles kunnen doen wat we zomaar willen, mogen we dat volledig betegelen, mogen we daar alleen gras zetten?” Hij suggereert hiermee dat de collectieve klimaatopgave soms boven de individuele vrijheid moet staan.

De overheid moet volgens Samson de moed hebben om hier regulerend op te treden in het belang van de algemene gezondheid. Hij hekelt de politieke kortzichtigheid waarbij korte termijn belangen van specifieke sectoren zwaarder wegen dan de volksgezondheid op de lange termijn. Of het nu gaat om het beperken van verharding of het reguleren van schadelijke stoffen, het algemeen belang moet weer centraal komen te staan. Dit vraagt om een breed maatschappelijk debat over de grenzen van onze vrijheid in een veranderend klimaat dat ons dwingt tot snelle actie.

Natuur als motor voor re-integratie

Filip Vanlommel brengt tot slot een sociaal perspectief door te wijzen op de kracht van groenwerk bij Talea. Hij ziet hoe de natuur een helende omgeving biedt voor mensen die moeite hebben om hun plek te vinden in een klassieke werkomgeving. Voor mensen met een verleden van detentie is de open lucht vaak de enige plek waar ze hun waardigheid weer kunnen opbouwen zonder zich opgesloten te voelen. Vanlommel ziet hier een grote maatschappelijke winst: “Het werken in die open, groene ruimte zorgt voor een betere kans op re-integratie voor mentaal welzijn enzoverder.” De natuur fungeert hier als een effectieve coach.

Dit aspect van vergroening wordt volgens Vanlommel nog te vaak over het hoofd gezien in beleidsplannen. Natuur draagt niet alleen bij aan de gezondheid van de toeschouwer, maar ook aan de waarde van de beheerder van dat groen. Door kwetsbare groepen in te zetten voor de vergroening van onze steden, slaan we twee vliegen in één klap: we creëren een kwalitatievere leefomgeving en we bieden mensen een echte weg terug naar de samenleving. De maatschappelijke waarde van groen is daarmee vele malen groter dan de som van de geplante bomen alleen.

Beluister de podcast

Ben je na het lezen van dit artikel geïnteresseerd in meer diepgaande gesprekken over de rol van groen in onze samenleving? In de podcast Groen voor Grijs gaan we nog uitgebreider in op deze thema’s met diverse experts uit het veld. Je kunt de afleveringen hier beluisteren of op je favoriete podcastplatform.