HAVANA transformeert oudste sociale woonblokken van Gent tot coöperatief project Bellefleur
-
© Jan De Wilde
-
© Jan De Wilde
-
© HAVANA
-
© HAVANA
In de Bellefleurstraat in Gent heeft HAVANA architecten, in opdracht van Wooncoop cv, vier historische woongebouwen herbestemd tot een compact cohousingproject met 24 woonentiteiten. Het project is een finalist van de Oost-Vlaamse Erfgoedprijs 2025 met als thema architectuur en herbestemming. De sociale appartementen die in 1912 ontworpen zijn door stadsarchitect Charles van Rysselberghe, gelden als pionierstukken van de vooroorlogse sociale woningbouw en zijn met hun typerende gevels, erkers en mansardedaken stevig verankerd in het Gentse stadsbeeld.
De architectuur van Van Rysselberghe straalt zorg en waardigheid uit, elementen die bij de herbestemming als uitgangspunt dienden. Hoewel het aantal woonentiteiten gelijk bleef, werd het ruimtelijk rendement geoptimaliseerd door minimale, doordachte ingrepen. De appartementen, die zich uitstrekken van de voor- tot de achtergevel en zich rondom een patio schikken, behielden hun oorspronkelijke draagstructuur. Naast het moderniseren van keukens en badkamers naar hedendaagse normen, kregen de woonblokken een energetische opknapbeurt met respect voor de historische architectuur.
Introductie van collectieve functies
Om een hedendaags coöperatief cohousingverhaal te realiseren, werd op de gelijkvloerse verdieping ruimte gemaakt voor gemeenschappelijke functies. Daarvoor werden bewust enkele slaapkamers van de oorspronkelijke appartementen opgeofferd. Die ingreep maakte de realisatie van een binnenkamer mogelijk, die wordt ingezet als wasplek, rustige zithoek en ontmoetingsplaats voor de bewoners. Door die slimme ruimtelijke verschuiving bleef het project binnen de meldingsplicht, terwijl de sociale missie van het gebouw werd versterkt.
Trap als verbindend element
Een opvallende architecturale toevoeging is de nieuwe trap aan de achtergevel, telkens ingevoegd tussen twee appartementen en twee buitenruimtes (patio en tuin). Deze eenvoudige maar strategische ingreep maakt de collectieve ruimte vlot bereikbaar voor alle bewoners. De trap biedt een directe verbinding met de gemeenschappelijke tuin en de binnenruimtes, waardoor plekken ontstaan die fungeren als verbindende elementen voor de bewoners. Waar de oorspronkelijke centrale traphal de weg naar de individuele woningen leidt, faciliteert deze nieuwe verticale circulatie de sociale interactie.
Sociale meerwaarde
De herbestemming van Bellefleur bewijst dat een doordachte erfgoedaanpak een duurzaam en toekomstgericht antwoord kan bieden op de vraag naar collectief en coöperatief wonen. De 24 compacte appartementen brachten na de transformatie opnieuw leven in de straat en versterken het gemeenschapsgevoel. De jury prees het project als een eerbetoon aan de oorspronkelijke sociale missie van het gebouw, waarbij de historische waarde wordt ingezet om een actuele meerwaarde voor de bewoners en de buurt te creëren.
