Hergebruik met impact: circulaire systeemwanden op schaal toegepast in The Nucleus

Voor de realisatie van de systeemwanden werd samengewerkt met Beddeleem, dat met zijn Circulair programma inzette op maximaal hergebruik van systeemwanden. Ze werden als partner vroeg in het project betrokken aangezien circulariteit hier als structureel onderdeel van het bouwproces werd benaderd. De tijd die daardoor beschikbaar was om een geschikte materiaalmatch te vinden maakte deel uit van de succesfactor.

70% hergebruik 

In totaal werd in The Nucleus 1.033 m² JB 2000 Full systeemwanden geplaatst uit het REuse-aanbod, aangevuld met 86,71 m² JB 2000 Frame en circa 900 m² verhoogde vloeren. Binnen de geplaatste systeemwanden bestaat zo bijna 70% uit hergebruikte componenten. De deuren daarentegen werden nieuw geproduceerd omwille van de vereiste doorgangsnormen voor labo-omgevingen. De naadloze combinatie van al deze elementen onderlijnt de modulariteit van het JB2000-systeem.

De gerecupereerde wanden kenden een eerste leven in een viertal andere projecten, waaronder het Brusselse project Waterside, waar een kantoorgebouw werd herbestemd tot school. Elementen die daar niet opnieuw konden worden ingezet, werden zorgvuldig gedemonteerd, getransporteerd naar de Beddeleem-productiesite in Nazareth-De Pinte, gecontroleerd, gereinigd en waar nodig aangepast aan nieuwe technische vereisten.

Niet alleen volle panelen werden hergebruikt, maar ook glasmodules en een groot deel van de isolatie. Zelfs de verhoogde vloer op de eerste verdieping werd opgebouwd uit gerecupereerde vloertegels, aangeleverd via de hoofdaannemer Algemene Bouw Maes.

Ontwerpen op maat van hergebruik

Duurzaam bouwen begint bij het ontwerp en dat was hier niet anders. Het gebouwconcept van EVR-architecten, in samenwerking met VK architects+engineers en Exilab, vertrekt vanuit een flexibel raster van 7,2 x 7,2 meter en een demonteerbare, gelaagde opbouw.

“Voor de systeemwanden werd gekozen voor gestapelde modules met een hoogte van ongeveer 2,30 meter. De standaard breedtemodule van 1,20 meter werd aangepast naar 1,07 meter om het beschikbare hergebruikmateriaal optimaal te integreren. Dankzij deze standaardbreedte en door de onderste module van de wanden overal op gelijke hoogte te houden, zijn elementen bovendien uitwisselbaar tussen verschillende verdiepingen en zones”, vertelt Anne De Coninck, Sustainability Officer bij Beddeleem.

De labo-omgeving stelde specifieke eisen, onder meer voor deurbreedtes (1,08 meter), waardoor bestaande deuren niet konden worden hergebruikt. De nieuwe deuren zijn echter modulair ontworpen, met het oog op toekomstig hergebruik.

Meetbare impact

De keuze voor hergebruik leverde een aantoonbare milieu-impactreductie op. “Voor een standaard volle wand betekent hergebruik van de houten panelen en isolatie een daling van 57% in milieu-impact. Bij hergebruik van glazen wandmodules loopt dat zelfs op tot 88%”, zegt Miguel Deroo, Sustainability Specialist bij Beddeleem.

Die cijfers tonen dat circulaire systeemwanden een substantiële bijdrage leveren aan de ecologische performantie van het gebouw. In combinatie met zonnepanelen, gasvrije verwarming en koeling, waterhergebruik en groendaken ondersteunt dit de diepergaande BREEAM ‘Excellent’-ambitie op energieniveau.

Logistiek en samenwerking als succesfactor

Circulair bouwen vraagt meer dan een technische oplossing en brengt ook op logistiek vlak diverse uitdagingen met zich mee. “Materialen afkomstig van verschillende sites moesten worden geïnventariseerd, gedemonteerd, getransporteerd en opnieuw samengesteld in een nieuwe configuratie. Een bijkomende uitdaging waren de akoestische eisen die pas laat in het proces werden aangescherpt. Daarvoor hebben we in ons modulair systeem in bepaalde wanden de akoestische isolatie geüpgraded”, legt Anne De Coninck uit. “De al geleverde hergebruikisolatie konden we gelukkig inzetten in een ander project met hergebruikeisen.”

Vroegtijdige betrokkenheid van alle partijen, opdrachtgever, ontwerpteam, aannemer en onderaannemers, maakte het in dit project mogelijk om circulaire ambities te verzoenen met budget en planning. The Nucleus toont zo dat hergebruik op schaal perfect combineerbaar is met hoge technische eisen.

Voor architecten en bouwprofessionals ligt hier een duidelijke les: wie circulaire principes integraal meeneemt in ontwerp en coördinatie, creëert gebouwen die niet alleen vandaag performant zijn, maar ook klaar voor een volgende levenscyclus.