Doorzoek volledige site
14 december 2017

Kasteeltuin als opmaat voor onherkenbaar Zevenbergen

Wat tot voor kort nog een achterafhoekje in het centrum was, is straks de entree van het geheel vernieuwde centrum van Zevenbergen (NL). De Kasteeltuin is, zoals de naam al doet vermoeden, meer dan een parkeerplaats.

Het centrum van het West-Brabantse Zevenbergen in Nederland ondergaat op dit moment een ware metamorfose. De Haven, nu nog een gewone straat met parkeerplaatsen in het centrum, wordt ook echt weer een haven. Na decennia afwezigheid komt het water weer terug. Pleziervaartuigen met een hoogte tot 1,65 meter kunnen straks midden in het dorpscentrum aanmeren. De grachtenpandjes aan de nu nog brede straat verraden nog hoe het vroeger was. In de jaren zeventig werd de Haven gedempt. Om in de vaart der volkeren mee te gaan, kwam er ruimte voor de auto. Veel van het water was vervuild en dat was je liever kwijt dan rijk voor je stoep.

 

Kwaliteitsimpuls

Hoe anders is het nu. Het water wordt straks weer verwelkomd. Met een schuin oog kijken ze in Zevenbergen naar het naburige Breda, waar een aantal jaar geleden door de oude haven ook weer water begon te stromen. Het gebied daar kreeg een enorme kwaliteitsimpuls. Ook in Zevenbergen zijn de meeste mensen enthousiast over het plan, al hadden wat oudere mensen met herinneringen aan het vieze water in eerste instantie nog hun bedenkingen.  “Het is meer dan alleen een ruimtelijke verbetering”, legt Werner Voermans van de gemeente Moerdijk uit. In een voormalige lunchroom op de kruising van de Markt en de Haven is een informatiecentrum ingericht. Voermans ontvangt er geïnteresseerden om uitleg te geven over het masterplan Centrum Zevenbergen. Iets verderop is een maquettebouwer bezig om huisje voor huisje het centrum na te maken.  “Het water is ook bedoeld als een tweede verbinding tussen het Volkerak en het Hollands Diep om zo verzilting en de vorming van algen tegen te gaan.” Niet alleen de gemeente Moerdijk, waar Zevenbergen onder valt, trok daarom de portemonnee; ook de provincie Noord-Brabant, het ministerie van Infrastructuur en Milieu, het Waterschap Brabantse Delta en zelfs de provincie Zeeland dragen in totaal voor 20 miljoen euro bij aan dit project.

Dat het water straks terugkomt in het centrum is heel mooi, maar het gaat wel ten koste van tweehonderd parkeerplaatsen in het centrum. Ook de Markt, grenzend aan de Haven, wordt vrij van auto’s en van de trappetjes die er nu nog liggen. Net als de Haven krijgt dat plein zijn oorspronkelijke functie weer terug. De kraampjes die nu nog om de Haven staan, zullen verhuizen naar de Markt. Voermans: “We zijn alleen nog maar bezig met het onderzoek naar explosieven uit de Tweede Wereldoorlog, aangezien Zevenbergen twee keer werd gebombardeerd. Het eigenlijke graafwerk zit nog in de aanbestedingsfase. Maar nu al voelen we de parkeerdruk.” Het is daarom maar goed dat de nieuwe Kasteeltuin, direct tegen het historische hart aan, op het punt staat om te openen. Aan de laatste details wordt op dit moment druk gewerkt. Het is daarmee het eerste deelproject dat af is van het centrumplan van Zevenbergen.

Naast de Haven en de Markt gaan ook de Molenstraat en de Stoofstraat op de schop. Er worden verschillende panden gesloopt en er komt een appartementencomplex met supermarkt. Samen met de Doelstraat ontstaat er een winkelrondje. Zevenbergen is de grootste plaats en het regionale inkoopcentrum is van de gemeente Moerdijk (ruim 36000 inwoners), qua oppervlakte de tweede gemeente van Noord-Brabant.

 

Stiefkindje

De naam Kasteeltuin verraadt het al een beetje: hier betreed je historische grond (zie kader). In vroeger tijden was dit het domein van de Heren van Zevenbergen, maar die tijd ligt inmiddels ver achter ons. Tot een paar jaar geleden vond een basisschool hier haar onderdak en was het deels braakliggend terrein. Het gebied was, kortom, een beetje een stiefkindje, ondanks dat het dicht tegen het historische hart van Zevenbergen aanschurkt. Dat is nu wel anders. “Het moest niet alleen een parkeerplaats worden, maar meer nog een verblijfsgebied”, legt Voermans uit. Direct aan het terrein kijkt namelijk een serviceflat over het gebied uit. Ouderen hebben uitzicht over het gebied en lopen er een rondje; zelfs nu het terrein nog niet helemaal af is en er nog her en der hekken staan. Om het geheel te financieren, gaf de gemeente Moerdijk vijf kavels uit, direct grenzend aan het gebied. Hier komen woningen.

Om het verblijfsgebied zoveel mogelijk te optimaliseren is er gekozen voor veel groen. Er kwamen onder meer platanen terug die in de Haven geen plek meer hebben, waardoor de aanplanting niet alleen jong is. “Het terrein heeft zo al direct uitstraling”, laat Voermans zien. Om de geschiedenis van de Kasteeltuin te benadrukken, barst het van de historische verwijzingen. Onbetwiste blikvanger is de stalen replica van de vroegere Kasteelpoort of Lobbekestoren. Het is een stalen plaat met de toren als silhouet uitgesneden. De uitsnede is weer terug te vinden in de bestrating. Voermans is er trots op: “Echt vakwerk, dit. Het is eigenlijk een heel grote puzzel.” Langs de banden bij de poort staat een historische tekst. Rond de poort worden enkele zitjes geplaatst. In mei, als de Kasteeltuin officieel geopend wordt, maken banieren met afbeeldingen van historisch Zevenbergen, op hardhouten palen, ‘s avonds verlicht door grondspots, het geheel compleet.

 

Terrein zonder kolken

Hoogwaardige afwerking dus, ook in de bestrating van Vandersanden Group. De banden zijn in luxe donker antraciet uitgevoerd, de toegangspaden tussen de aanpalende achtertuinen en het terrein zijn van 50x50 grasbetontegels die op keitjes doen lijken. “Niet het goedkoopste spul”, legt Voermans uit. “Maar dat wilden we met opzet ook niet. Dit moet iets uitstralen. De Drainflow-klinkers stelde ons in staat om een terrein te ontwerpen dat verder helemaal geen kolken kent”, aldus Voermans. “Daardoor ligt de bestrating en superstrak in. De bolling in de rijpaden is maar drie centimeter en verder hebben we helemaal geen goten of verdiepingen naar putten of kolken.”

Tussen de Drainflow-klinkerbestrating werden waterdoorlatende viltjes, de drainvoeg van Drainvast aangebracht. De tapijtachtige viltjes, gemaakt van gerecycled materiaal, zorgen ervoor dat het hemelwater structureel blijft passeren naar de ondergrond, omdat de viltjes in tegenstelling tot traditioneel voegsplit niet dichtslibben. De viltjes en de verharding kunnen een waterlast van zes- tot tienduizend liter per seconde per hectare verwerken. Naast de speciale bestrating rond de replica van de Kasteelpoort is dat het enige handwerking in de verharding. De viltjes werden stuk voor stuk aangebracht door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. “Zo konden we ook een sociale component in het project laten terugkeren”, legt Voermans uit.

Duurzaamheid is het adagium bij de Kasteeltuin. De bestrating (vijfduizend vierkante meter) is zoals gezegd waterpasserend en wordt drie lagen verder in drie gescheiden compartimenten opgevangen in een laag van morene split, met daaronder een grove factie menggranulaat. Via een wrevelventiel kan het overtollige water in geval van een extreme hoosbui toch nog vertraagd worden geloosd via een smalle rioolbuis op een wadi voor het gemeentehuis. “We zitten hier net op de rand van een kleigrond, maar zo kunnen we er toch voor zorgen dat het water zonder bemalen weg komt. We bergen het allemaal lokaal”, legt Voermans uit. Ook de nieuwe ledverlichting draagt bij aan het duurzame karakter. Die wordt bovendien ‘s avonds gedimd om energie te besparen en lichtvervuiling te beperken. Om ook duurzaam vervoer te kunnen faciliteren, zijn er ook nog laadpalen voor elektrische auto’s voorzien. Parkeren wordt, net als nu, gratis.

De Kasteeltuin is nu zo goed als af; de rest van het centrum gaat het nu pas echt merken. Deze zomer moet bekend gaan worden welke aannemer de grote havenklus op zich mag nemen. Daarvoor vindt nog een explosieven- en rioleringsonderzoek plaats, alsmede een check van de overige nutsvoorzieningen. Op 1 januari 2019 moet er weer water door de gracht stromen; het najaar erop is ook het omliggende straatwerk klaar en is het gehele plan gerealiseerd. En de voormalige lunchroom waar Voermans nu zit? Die sta-in-de-weg is dan ook verdwenen. “Over een paar jaar moet je Zevenbergen niet meer terug kunnen herkennen.”

GERELATEERDE DOSSIERS