Origin + Happel Cornelisse Verhoeven aangesteld als ontwerpteam voor verdere vernieuwing Antwerpse Rubenshuis

De aanstelling past binnen een traject dat al in 2016 werd ingezet, toen het Rubenshuis samen met AG Vespa begon te werken aan een grondige verbouwing om het museum toekomstbestendig te maken. Begin 2023 sloot de historische kunstenaarswoning voor het publiek, waarna het volledige domein tussen Hopland, de Wapper en de Kolveniersstraat gefaseerd in renovatie en restauratie ging. Een belangrijke mijlpaal was de opening in augustus 2024 van het nieuwe gebouw aan Hopland 13, met daarin de Rubens Experience, de bibliotheek en een heraangelegde tuin, die samen een eerste zichtbare stap vormden in de vernieuwing van de site.

Volgende stap in een gefaseerde aanpak

Met de selectie van Origin & Happel Cornelisse Verhoeven gaat het Rubenshuis nu een volgende, inhoudelijk cruciale fase in. De focus verschuift naar het hart van het historische ensemble: de kunstenaarswoning zelf, het bescheiden hoveniershuisje en het Kolveniershof. Deze gebouwen worden niet als één homogeen geheel benaderd, maar elk afzonderlijk onderzocht en aangepakt, met respect voor hun eigen ontstaansgeschiedenis, architecturale logica en erfgoedwaarde. Tegelijk voorziet het project in een nieuwe bouwingreep die het ensemble aanvult zonder het historische karakter te overschaduwen.

Een bijzondere rol is weggelegd voor het Kolveniershof, dat in de zeventiende eeuw de thuisbasis was van de Antwerpse kolveniersgilde. In de vernieuwde opzet krijgt het gebouw een hedendaagse invulling als plek voor workshops, lezingen en museale activiteiten. Daarmee sluit het programma expliciet aan bij Rubens’ idee van het huis als een plek van internationale uitwisseling, ontmoeting en intellectuele bedrijvigheid, en wordt het Kolveniershof opnieuw een actieve schakel in het publieke leven van het museum.

Duurzaamheid en circulair bouwen

Ook het voormalige Rubenianumgebouw maakt deel uit van de ingreep. Het bestaande volume wordt verkleind en deels heropgebouwd, met een uitgesproken focus op hergebruik van materialen uit de afbraak. Die keuze onderstreept de duurzame en circulaire ambities van het project. Het vernieuwde gebouw krijgt een seizoensgebonden dubbel programma: in de winter fungeert het als overwinteringsplek voor potplanten uit de tuin, terwijl het in de lente en zomer ruimte biedt voor kleinschalige evenementen en activiteiten. Daarnaast worden er ook personeelsruimtes geïntegreerd, zorgvuldig ingebed in het geheel.

Het komende jaar staat in het teken van de verdere uitwerking van het wedstrijdvoorstel. Origin & Happel Cornelisse Verhoeven zullen hun ontwerp verfijnen en technisch onderbouwen, in nauwe afstemming met de erfgoedwaarden en de functionele noden van het museum. Pas daarna volgt een definitief ontwerp en een gedetailleerde timing, die in 2027 wordt verwacht. Die gefaseerde aanpak moet toelaten om zowel inhoudelijk als technisch weloverwogen keuzes te maken, passend bij de complexiteit van de site.

Erfgoed met oog op de toekomst

De jury overtuigde zich vooral van de sterke visie van het ontwerpteam op de wisselwerking tussen herstel en toekomstgerichtheid. Origin & Happel Cornelisse Verhoeven, een Belgisch-Nederlands samengesteld team, koppelt een doorgedreven kennis van restauratie aan expertise in complexe bouwtechnieken en circulair bouwen. Hun benadering sluit aan bij de historische gelaagdheid van het Rubenshuis zelf, waar Rubens ooit bouwde op bestaande structuren en waar ook stadsbouwmeester Emiel Van Averbeke bij de naoorlogse restauratie bewust met hergebruik en aanpassing werkte.

De referenties van de ontwerpers onderstrepen die expertise. Origin verwierf recent nog internationale erkenning met de restauratie van het Antwerpse stadhuis, terwijl Happel Cornelisse Verhoeven architecten meermaals werden bekroond voor hun werk aan Museum De Lakenhal in Leiden. Samen staan ze nu voor de uitdaging om een van de meest emblematische huizen van Antwerpen te herstellen en tegelijk open te trekken naar de toekomst, in dialoog met een scenografisch concept dat Rubens opnieuw positioneert als visionair kunstenaar én verhalenverteller.