Doorzoek volledige site
01 januari 2010 | NJ

Shortlist IPB Challenge – scholenbouw: Sint-Ursula (Tom Thys - Adinda Van Geystelen)

In Laken werd een zogenaamde ‘brede school’ gerealiseerd door Tom Thys in samenwerking met Adinda Van Geystelen. Op het complexe terrein ontwierpen ze met behulp van maquettestudies een gebouw waar zowel schoolkinderen als buurtbewoners, zij het na de schooluren, van een prachtig zicht over Brussel kunnen genieten. Meer nog, het gebouw werd zo geconcipieerd dat het in de toekomst probleemloos een nieuwe bestemming kan krijgen.
In Laken werd een zogenaamde ‘brede school’ gerealiseerd door Tom Thys in samenwerking met Adinda Van Geystelen. Op het complexe terrein ontwierpen ze met behulp van maquettestudies een gebouw waar zowel schoolkinderen als buurtbewoners, zij het na de schooluren, van een prachtig zicht over Brussel kunnen genieten. Meer nog, het gebouw werd zo geconcipieerd dat het in de toekomst probleemloos een nieuwe bestemming kan krijgen.





Bouwprogramma

De projectdefinitie die in Open-Oproep-fase door de bouwheer werd opgesteld, drukte zeer hoge ambities uit. De opdrachtgever wilde met een beperkt budget een schoolgebouw met een bouwoppervlakte van 2090 m² realiseren op een vrij kleine en complexe site. Het diende over een hoogstaande architectonische kwaliteit en uitstraling te beschikken en moest getuigen van een duurzame en ecologische visie. Na de schooluren moest er de mogelijkheid zijn het gebouw open te stellen voor buurtactiviteiten. Een andere uitdaging bestond erin de sociale ambities van de school waar te maken. Men hoopte het project een pilootfunctie te laten vervullen op het gebied van multiculturele werking en participatief beleid. Een antwoord op deze criteria werd verwezenlijkt in een schoolgebouw, bestaande uit 10 klassen, een polyvalent klaslokaal, een polyvalente sportzaal en zolderruimte, drie GOK-klasjes, een leraarszone en het nodige sanitair.


Architectonische meerwaarde

Het belangrijkste architecturale uitgangspunt van het project, was een zeer nauwgezette inpassing van het volume in de omgeving. Gezien het grote programma voor het beschikbare terrein, werd met behulp van uitgebreide maquettestudies gezocht naar een zo subtiel mogelijke inplanting en een maximale relatie van het nieuwbouwvolume met de uiteenlopende schalen van de omliggende bebouwing. Een knik op het hoogste punt bevestigt de straathoek. Het front werd afgeknikt om een toegang te markeren. Een terugsprong van het volume maakt plaats voor een speelplaats en spaart de bestaande bomenrij. Om de horizon van de ommuring niet te verstoren werd een zaal deels ingegraven.


    



Duurzaam bouwen

Zowel in de ontwerpfase als bij de uitwerking kreeg het duurzaamheidsaspect veel aandacht. De vraag om de school te kunnen openstellen na de kantooruren en zo een meervoudig gebruik te genereren, is een belangrijk uitgangspunt. Er werd met andere woorden uitgegaan van een zogenaamde ‘brede school’. Naast het behouden van het groene karakter van de site en aandacht voor rationeel energieverbruik, werd een visie op lange termijn ontwikkeld. Een duidelijke opsplitsing van draagstructuur en invulwanden en een doordacht systeem van technieken, maakt het mogelijk dat het gebouw in de toekomst een nieuwe bestemming zou kunnen krijgen.


Innovatief

De bouwheer drukte de wens uit om de schoolinfrastructuur na de schooluren open te stellen voor de bewoners van de wijk. Door zijn interne organisatie schikt het gebouw zich naar een tweeledig gebruik. Daarom werden op de gelijkvloerse verdieping een aaneenschakeling van halfopen ruimtes ontworpen met telkens verschillende afmetingen en karakter. Deze ruimtes bieden verschillende mogelijkheden voor ontmoeting. Ook de dakverdieping met prachtig zicht over Brussel, werd voorbehouden als polyvalente ruimte voor gemeenschappelijk gebruik.


Troeven

Het ‘brede school’ principe en de bijzondere architecturale inpassing in de omgeving kunnen zeker als troeven op tafel worden gegooid. De architecten werkten deze basisconcepten met een grote inventiviteit uit. Met architecturale middelen hoopte men een zo rijk mogelijke ervaring voor het kind teweeg te brengen. De school wordt zo een leuke en bijzondere ‘plek’. Een eerste leidraad bij de uitwerking is het materiaalgebruik. Het materiaalgebruik in het interieur bestendigt de tweeledigheid in het gebruik van het gebouw (schoolinfrastructuur - wijkcentrum). De gemeenschappelijke delen werden zo neutraal mogelijk uitgewerkt, met een vloer in polybeton en wanden in wit pleisterwerk. De klasruimtes kregen een meer huiselijk karakter en werden volledig uitgewerkt in multiplex, waarbij men veel aandacht schonk aan de detaillering van de raamomkaderingen en functionele kastenwanden. Een tweede leidraad is het werken met kleine hoogteverschillen. Hoogte is immers voor kleine kinderen cruciaal in de belevingswereld. Hierop inspelend, werden zowel de buiten- als binnenramen per verdieping op variërende hoogtes geplaatst. Op verschillende manieren is het ontwerp daarom ‘speels’, zonder per se een opzichtige architectuur te willen ontwerpen. In planorganisatie worden de twee paralelle trapkokers verbonden met een dwarse steektrap in de gang. Kinderen kiezen voortaan hun eigen weg!


    




Technische fiche

Bouwheer: vzw KOBN (Katholiek Onderwijs Brussel Noord)
Ontwerper: Tom Thys en Adinda Van Geystelen i.s.m. Bureau Bouwtechniek
Stabiliteit: Bureau voor Architectuur en Stabiliteit Dirk Jaspaert
Technieken: Studiebureau R. Boydens
Locatie: Laken
Ingebruiksname: 1 september 2009
Oppervlakte: 2090 m²