Doorzoek volledige site
01 januari 2010 | NJ

Shortlist IPB Challenge – scholenbouw: KASKA (RDBM)

RDBM kreeg de unieke opdracht een school voor kunstonderwijs te ontwerpen in een historisch wijk in het hartje van Antwerpen. De school had geen nood aan klaslokalen maar wenste multifunctionele ateliers en een tentoonstellingsruimte.
RDBM kreeg de unieke opdracht een school voor kunstonderwijs te ontwerpen in een historisch wijk in het hartje van Antwerpen. De school had geen nood aan klaslokalen maar wenste multifunctionele ateliers en een tentoonstellingsruimte.
Met eerlijke, ruwe materialen en een doordacht en functioneel grondplan slaagden de architecten erin een flexibel gebouw te ontwerpen, helemaal op maat van de wijk.





Bouwprogramma

De bouwheer had drie verschillende functies op het bouwprogramma staan: ateliers, diensten en een tentoonstellingsruimte. Deze driedeling is ook duidelijk terug te vinden in de opbouw van de verschillende bouwlagen. De ateliers, gericht op het Noorden, genieten van het zicht op het naastgelegen Bourlaschooltje. De tentoonstellingsruimte werd gecombineerd met de circulatie aan de zuidzijde en loopt over de gehele lengte van het perceel parallel met de straat. Beide delen zijn van elkaar gescheiden door de dienstenzone die als een buffer of filter werkt. Deze zone vormt bovendien de constructieve en technische ruggengraat van het gebouw, het bevat de stabiliteits- en nutsvoorzieningen. De verdiepte black-box krijgt als een minitheater een verlengde in de beeldentuin met de zijgevel van het Bourlaschooltje als decor. De ruimte van de ateliers werd gerealiseerd in één overspanning zodat de horizontale opdeling flexibel is in de tijd. De dienstenkern is hierop voorzien door o.a. drie technische schachten. Op de dakverdieping wordt omwille van de schildersateliers de dakconstructie ‘opgelicht’.


Architectonische meerwaarde


Het karakter en de filosofie van de kunstacademie is vertaald in de architectuur: functioneel maar tegelijkertijd open naar de buitenwereld. De ontwerpers gaven de gangen een grotere breedte dan wettelijk is verplicht. Hierdoor vervullen ze naast circulatie ook de functie van tentoonstellingsruimte en versterken en stimuleren ze de dialoog en ontmoeting tussen de gebruikers. Aan de straatzijde op het gelijkvloers is deze zone helemaal opengewerkt waardoor ze opengesteld is aan de voorbijganger. Het materiaalgebruik is sober en eerlijk gehouden en versterkt de zuivere architectuur. Het grondplan is doordacht en functioneel ontworpen. De architectuur en de opbouw van de raam- en gevelindeling vloeit voort uit de historisch omliggende gebouwen; het gebouw integreert zich volledig in een, als historisch geklasseerde, wijk in het centrum van Antwerpen. De school is op mensenmaat, op maat van de wijk, toegankelijk en tegelijkertijd subtiel en krachtig.


    



Duurzaam bouwen

Door de vele en hoge ramen is er maximaal gebruik gemaakt van natuurlijk licht. Daarnaast wordt het regenwater hergebruikt, is de ventilatie gecontroleerd en uitgekiend en is overal extra isolatie toegepast. De bouwheer drukte in het bouwprogramma zijn wens uit om hoge ruimtes te creëren, waardoor deze multifunctioneler gebruikt kunnen worden. Grote overspanningen zijn toegepast waarbij de ateliers van elkaar zijn gescheiden door lichte wanden en veel flexibiliteit gecreëerd is. Alle technische ruimten zijn gegroepeerd waardoor er een logisch en compact leidingverloop is. Bovendien plaatste men de leidingen in opbouw waardoor eenvoudige aanpassingen mogelijk zijn. Wat de energieprestatie betreft, is er vooral op een goede K-Waarde (1.1) gemikt  door ‘slim’ te  bouwen. Dit resulteerde in een compact gebouw met optimaal ruimtegebruik, weinig planverlies, extra gevel- en dakisolatie en superisolerende beglazing.


Innovatief

Dit project is innovatief door zijn eenvoud en flexibiliteit. Dit is reeds bewezen amper een jaar na ingebruikname: een permanente galerie zal zich mee in het gebouw vestigen en dit zonder bijkomende aanpassingen. De impact van dit gebouw is indrukwekkend. Door zijn openheid krijgt de school meer bezoekers over de vloer en is er een stijging in het leerlingenaantal waarneembaar. Vernieuwend is ook de gedurfde keuze van eerlijke en ruwe materialen, dit geeft het gebouw niet alleen karakter, het haalde het budget ook aanzienlijk naar beneden.


Troeven


Het doordachte ontwerp is op maat van de leerling/kunstenaar. Er is ruimte voor verschillende disciplines, voor elkaar te ontmoeten, tentoon te stellen, te scheppen en te zijn. De dienstenzones in de dwarsrichting van het gebouw fungeren als buffer en dragen bij tot een uniek gevoel. Deze ‘dikke’ wanden veruitwendigen en benadrukken als het ware de overgang tussen de twee ruimtes, de publieke gang en het atelier, met elk hun eigen sfeer.
Het moderne, open en uitnodigend gebouw is volledig geïntegreerd in de historische context van de site. Het gedurfde pure materiaalgebruik werkt architectonisch versterkend en maakt het gebouw eerlijk en zuiver. Tevens is dit project als enige nieuwbouwproject geselecteerd in de publicatie ‘Jaaroverzicht archeologie, monumenten en welstand 2005’ van de Stad Antwerpen, 2006.


    



Technische fiche

Opdrachtgever: GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap
Ontwerper: ARCHI RDBM ARCHITECTEN&ADVISEURS
Locatie: Antwerpen centrum
Oplevering: 2009
Ingebruikname: mei 2009
Bruto oppervlakte: ca 3000 m²
Bouwkosten: ca 5 000 000 euro (excl.btw)