Doorzoek volledige site
01 januari 2010 | NJ

Shortlist IPB Challenge – scholenbouw: Dender (Compagnie O)

Het oude imago van de basisschool in Geraadsbergen maakte plaats voor een frisse, dynamische look dankzij de creativiteit van het ontwerpteam van Compagnie O. Door de bestaande circulatie ook in het nieuwbouwgedeelte op te nemen, kwam er budget vrij om het verouderde sanitair te vernieuwen, hetgeen oorspronkelijk niet gevraagd werd in de Open Oproep. Met dit ontwerp wilden de architecten de schoolkinderen een uitdagende leefwereld meegeven als alternatief voor de verkleuterende 'Studio 100- wereld'.

Het oude imago van de basisschool in Geraadsbergen maakte plaats voor een frisse, dynamische look dankzij de creativiteit van het ontwerpteam van Compagnie O. Door de bestaande circulatie ook in het nieuwbouwgedeelte op te nemen, kwam er budget vrij om het verouderde sanitair te vernieuwen, hetgeen oorspronkelijk niet gevraagd werd in de Open Oproep. Met dit ontwerp wilden de architecten de schoolkinderen een uitdagende leefwereld meegeven als alternatief voor de verkleuterende ''Studio 100- wereld''.





 
Bouwprogramma

 

Het betreft hier een basisschool die tot voor kort kampte met een overbezetting, die symptomatisch werd opgelost door de plaatsing van een aantal containerklassen. Via de Open Oproep-formule kwam de vraag voor een aanzienlijke uitbreiding van de bestaande school met 8 klassen en een polyvalente ruimte. In het ontwerp werd binnen de fysische en financiële norm van het Gemeenschapsonderwijs ook een nieuw sanitair blok en een onthaal voorzien, iets wat stricto sensu niet gevraagd was maar voor het ontwerpteam een tekort bleek binnen het vooropgestelde bouwprogramma. Ook de inplanting van de nieuwbouw zorgde voor een uitdaging. De oude basisschool nestelt zich in een accidenteel gevormd binnengebied. Elke nieuwbouw zou de schaarse restruimte opsouperen. Voorzichtig omspringen met de grootte van het nieuwe bouwvolume leek vanaf het begin een must.


Architectonische meerwaarde

Het vooropgestelde resultaat van de wedstrijd was een polyvalente ruimte op het gelijkvloers met daarop de 8 gevraagde klassen. De architecten trokken echter het programma van zaal en klassen uit mekaar. De klassen werden als een verticale schijf over drie niveaus tegen de voorgevel van de bestaande school gezet. Achter deze voorgevel bevond zich een bestaande royaal-bemeten circulatie, die ook als circulatieruimte voor de nieuwe klassen gebruikt kon worden. Bovendien vormde het nieuwe klassenvolume een nieuwe gevel voor de school, die te kampen had met een verouderd imago. De polyvalente zaal werd vervolgens als een eerder noest volume, zorgvuldig onder het nieuwe klassenblokje ingeschoven. De klassenvleugel werd volledig beglaasd, speels en licht uitgewerkt. De zaal is een dieper ingegraven betonnen holte met uitgekiende openingen naar de speelplaats. Rondom deze zaal plaatste men een luifel om de schaalsprong naar de speelplaats op te vangen.


    




Duurzaam bouwen

 

Het project is op de eerste plaats intrinsiek duurzaam omwille van de recuperatie van de bestaande circulatie. Minder bouwen is duurzamer. De vrijgekomen vierkante meters en het daarbijhorende budget werden aangewend om een vreselijk verouderd sanitair blok te vernieuwen en een onthaal bij de inkom van de school te plaatsen. Hierdoor is de interne organisatie van de school een stuk efficiënter geworden. De verwarmingsinstallatie van de volledige school werd, onder invloed van de nieuwbouw, volledig vernieuwd. Hoogrendements condensatieketels vervangen nu de oude mazoutinstallatie. Tenslotte werd een groendak als dakbedekking voor de polyvalente zaal voorgesteld.


Innovatief

Het gevelontwerp van de klassenvleugel bestaat uit een performant gordijngevelsysteem waarvoor gepersonaliseerde brede afdekstroken werden ontworpen. Dit gevelsysteem werd vervolgens ingevuld met een patchwork van verschillende beglazingen, gaande van transparant over lichttransparant tot opaak. Ook wit gezeefdrukt glas werd geïntroduceerd: via een lange voorstudie werd een afbeelding van één van de eerste fotografen, Muybridge, omgezet in een wit gepixeld beeld dat vervolgens op welafgemeten delen beglazing werd gezet. Dit procédé wordt maar door één fabrikant ter wereld goed beheerst. Dit grafisch patchwork geeft de gevel een dynamisch karakter, wat bij kinderen past, volgens de architecten. De gevel verandert ook constant naargelang het uur van de dag, zowel van binnen naar buiten als visa versa, dit zorgt voor een inspirerende leeromgeving.


Troeven

Een eerste pluspunt van het project, volgens de ontwerpers, is de doordachte inplanting van het gebouw met het recupereren van de bestaande ruime circulatieruimte. Hierdoor werd niet enkel plaats en dus middelen gewonnen, maar staan de oude en nieuwe klassen nu tegenover mekaar waardoor het nieuwe sneller ‘ent’ op het oude en de school één geheel blijft. Het zoveelste beeld van hoofdgebouw met bijgebouwtjes wordt hier gemeden. Door het uitgesproken ontwerp van de gevel van het nieuwe klassenvolume maakte de oude school bovendien een snelle imago-switch. De volledige school kreeg plots een frisse uitstraling, iets wat zich afspiegelt tot en met het nieuwe schoollogo, geïnspireerd op deze gevelcompositie. Een ander aandachtspunt is de externe straatinkom die door architecten werd voorzien aan de ruime polyvalente zaal. De zaal blijkt nu inderdaad na de schooluren te worden gebruikt voor allerhande activiteiten. De idee van een integrale school kan echt werken.
De architecten willen vooral hun conceptuele opvatting, die ze hadden bij het ontwerp van deze basisschool, in de verf zetten. Ze wilden met het ontwerp ontsnappen aan de verkleutering en conformering van schoolkinderen en hen een uitdagende en een beetje bizarre leefwereld meegeven. De architectuur is uitgesproken naar materiaalkeuze en ingrepen toe. Hiermee hopen ze op interactie, de kinderen en leerkrachten mogen zich deze ruimte compleet eigen maken, ongeacht de pure esthetische consequenties. Dit is geen design, dit is het creëren van een biotoop.


    




Technische fiche

 

Bouwheer: Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap
Ontwerper: Compagnie-O architecten bvba
Locatie: Geraardsbergen
Ingebruiksname: september 2009
Oppervlakte: 1 200 m²