Doorzoek volledige site
13 september 2011

Dag van de Architectuur 2011: Christoph Grafe en Denis Dujardin over duurzaamheid

In het kader van de Dag van de Architect 2011 zit er op 21 september een extra magazine bij Knack Weekend. Mediapartner Architectura.be publiceert de komende weken al enkele uittreksels uit deze artikels. In deze eerste aflevering pleiten de nieuwe directeur van het VAi, Christoph Grafe, en landschapsarchitect Denis Dujardin voor een culturele benadering van het begrip duurzaamheid.
In het kader van de Dag van de Architect 2011 zit er op 21 september een extra magazine bij Knack Weekend. Mediapartner Architectura.be publiceert de komende weken al enkele uittreksels uit deze artikels. In deze eerste aflevering pleiten de nieuwe directeur van het VAi, Christoph Grafe, en landschapsarchitect Denis Dujardin voor een culturele benadering van het begrip duurzaamheid.




Zij beschouwen de duurzaamheidsgedachte ruimer dan een puur technologische revolutie en willen naar een mentaliteitswijziging die ons aanzet creatiever en zuiniger om te gaan met onze leefomgeving.

Duurzaamheid is een begrip dat overal te pas en te onpas opduikt. Media, politici en wetenschappers proberen ons ervan te overtuigen dat het belangrijk is om duurzamer te gaan bouwen. Maar wat houdt dit ‘duurzaam bouwen’ juist in? De indruk bestaat dat het er vooral op neer komt om zoveel mogelijk te investeren in duurzame bouwmaterialen en alternatieve energievoorzieningen. Architectuurtheoretici en stedenbouwkundigen staan eerder sceptisch tegenover deze ‘geïsoleerde’, materiële obsessie voor ‘groener bouwen’.


Mentaliteitswijziging

Binnen de academische wereld en onderzoeksgroepen voor duurzaam bouwen gaan er steeds meer stemmen op om de focus op de technische, materiële invalshoek van duurzaamheid te nuanceren en meer de aandacht te vestigen op het sociale en culturele aspect van duurzaamheid. Christoph Grafe, directeur van het Vlaams Architectuurinstituut, is pleitbezorger van deze stelling. Hij staat dan ook kritisch tegenover het gratuit gebruik van de term ‘duurzaamheid’: “Het is een toverwoord geworden waarmee we ons onvermogen bezweren fundamenteel na te denken over hoe onze leefwijze zou moeten veranderen.”

Het is duidelijk dat Grafe zich prioritair wil focussen op een veel omvangrijker en urgenter probleem dan het ‘ecologische gevaar’. De nakende bevolkingsexplosie verdient volgens hem een prominentere plaats op de agenda. Volgens Grafe is de huidige technologische aanpak één van kortstondig actionisme en wordt het tijd om een ruimer gezichtsveld te belichten: “Het is een illusie om te denken dat de vraagstukken van onze tijd - schaarste, vervuiling, de eindigheid van de grondstoffen– opgelost kunnen worden met technisch vernuft alleen.”

Waar moet duurzaamheid dan wel over gaan? Volgens Grafe is er dringend nood aan een drastische mentaliteitswijziging: “Duurzaamheid vereist een heruitvinding van onze democratie. Deze moet zich baseren op nieuwe sociale contracten tussen geëmancipeerde burgers onderling met de overheid, waarin individuele verworvenheden en gemeenschappelijke belangen een nieuw evenwicht vinden. Dit zal zijn weerslag vinden in de richting van de leefomgeving.” De kiem voor deze culturele verandering ligt volgens Grafe bij de herinrichting van onze leefomgeving: “Een duurzame cultuur van wonen kan niet bestaan zonder een goed ontwikkelde cultuur van bouwen.”

Dit laatste impliceert dus dat er in eerste instantie bij de bouwheren van vandaag een mentaliteitswijziging moet plaatsvinden. Denis Dujardin, landschapsarchitect en gastdocent landschap en stedenbouw aan diverse hogescholen, ziet hier een grote rol weggelegd voor projectontwikkelaars: “Je zou deze bezielers van de verkavelingcultuur moeten overtuigen om af te stappen van dat ‘hyperindividualistisch bouwen’ dat nu gangbaar is bij grote projecten.”


Het vervolg van dit artikel kunt u hier lezen. 

Tekst: Egon Verleye
Bron: Vlaams Architectuurinstituut