Doorzoek volledige site
12 januari 2021

Wiki Women Design haalt vrouwelijke ontwerpers uit schaduw van de geschiedenis

May Néama, 1965. Collectie Stad Antwerpen, Letterenhuis Illustratie | VAI
Een klasfoto met o.a. Marthe van Coppenolle aan het Technisch Instituut van Sint-Maria in Antwerpen, ca. 1930. Illustratie | Collectie Stad Antwerpen, Letterenhuis
Claire Bataille en Paul Ibens, ca. 1968. Illustratie | Archief van Claire Bataille en Paul Ibens Design, Collectie Vlaams Architectuurinstituut, © Paul
France Andrevie, ca. 1980 Illustratie | Antonio Guccione
Jenny Meirens Illustratie | Marina Faust
Lutgart De Meyer aan het werk in haar studio in de Hoogstraat in Antwerpen Illustratie | Paul Ausloos
Nicole Van Goethem Illustratie | Collectie Stad Antwerpen, Letterenhuis, © Marek Stawski

Met Wiki Women Design wil het Vlaams Architectuurinstituut vrouwen die hun stempel hebben gedrukt op het ontwerperfgoed in België uit de schaduw van de geschiedenis halen. Heel wat vrouwen droegen bij aan de ontworpen omgeving, van (interieur)architectuur en grafisch ontwerp tot mode en productdesign. Toch bleven velen onder de radar van erfgoedinstellingen, onderzoekers en verzamelaars, en daardoor ook buiten beschouwing van de canon. Met Wikipedia als universeel platform, schrijfsessies als middel en vijf gerenommeerde vrouwelijke ontwerpers als ambassadrices wil Wiki Women Design deze achterstand inhalen.

Recuperatio memoriae: het doorbreken van een vicieuze cirkel

Tot vandaag bestaan nauwelijks studies over vrouwelijke ontwerpers in België, hoewel ze wel (hebben) bestaan en een invloed hebben (gehad) op het ontwerperfgoed. Despina Stratigakos vergelijkt het vergeten van vrouwelijke architecten met het antieke Romeinse begrip damnatio memoriae, het wissen van personen en hun nalatenschap uit het geheugen. De afwezigheid van vrouwelijke ontwerpers in het collectieve geheugen heeft grotendeels te maken met hun relatieve afwezigheid in de geschiedenisboeken, wat op zijn beurt te maken heeft met hun ondervertegenwoordiging in designarchieven- en collecties. Door de afwezigheid van zulke bronnen is vandaag weinig geweten over de activiteiten van vrouwen, ook in de domeinen waarin ze volgens de literatuur erg actief waren. 

Wiki Women Design wil deze vicieuze cirkel doorbreken, vrouwelijke contributies aan de Belgische ontworpen omgeving in de bekendheid brengen en bijdragen aan een meer inclusieve geschiedenis. Met het ontsluiten van de bijdrages van vrouwelijke ontwerpers op Wikipedia wil het project ook bijdragen aan het creëren van vrouwelijke rolmodellen voor toekomstige ontwerpers en aan gendergelijkheid in de ontwerpdisciplines.
 

"Dat de rol van vrouwen in de architectuur - nu en door de jaren heen - structureel veel meer aandacht verdient, lijkt me een evidentie. Het oeuvre van deze vrouwelijke architecten moet, veel meer dan nu het geval is, deel uitmaken van ons collectieve geheugen", aldus Oona Bogdan, een van de ambassadrices van Wiki Women Design. 

 

Vrouwelijke ontwerpers Googleable maken

Wikipedia is de vijfde meest bezochte website ter wereld, waardoor de artikels van deze encyclopedie steeds tot de eerste resultaten van Google-zoekopdrachten behoren. Aangezien Google voor velen een belangrijk venster op de wereld is, heeft Wikipedia een enorm impact op kennisverwerving en geschiedschrijving. Ook op Wikipedia zijn vrouwen echter sterk ondervertegenwoordigd, zowel als auteur als als onderwerp. Met een nauwe samenwerking met tal van partners beoogt Wiki Women Design de online encyclopedie te vervolledigen en de vrouwen die hun stempel hebben gedrukt op het ontwerperfgoed in België meer zichtbaarheid te geven. Archief- en erfgoedinstellingen, onderzoekers en docenten, hedendaagse ontwerpers, de Wikipediagemeenschap en heel wat enthousiaste studenten en vrijwilligers trekken mee aan de kar.

De collaboratieve en participatieve inspanning om kennis op te bouwen sluit perfect aan bij de basisfilosofie van Wikipedia, en vormt de grondslag van dit project.
 

"Patriarchale verwachtingen en mannelijke waarden zijn zeer diep geworteld in deze [architecturale] cultuur […]. Het zal daarom een bewuste en gedeelde inspanning van alle betrokkenen vergen om dit alles te veranderen en het seksisme achter zich te laten", aldus Hilde Heynen, professor architectuurtheorie, KU Leuven


Schrijfsessies

Iedereen die wil bijdragen, kan deelnemen aan een van de Wikipedia-schrijfsessies die het Vlaams Architectuurinstituut organiseert in samenwerking met de projectpartners. De schrijfsessies nemen de vorm aan van edit-a-thons, een gekend format waarbij gemeenschappen samenkomen om over een bepaald onderwerp te schrijven en te publiceren. Het doel is om nieuwe editors op te leiden en de kwaliteit van de artikels over het onderwerp te verbeteren. Ontdek de schrijfsessies hier.

 

Ambassadrices

Vijf vrouwen die vandaag hun stempel drukken op het hedendaagse ontwerp- en architectuurveld in België herkennen in Wiki Women Design een belangrijk project dat ze graag ondersteunen en waaraan ze willen bijdragen. Oana Bogdan, Sara De Bondt, Stefanie Everaert, Caroline Lateur en Linde Freya Tangelder motiveren waarom het project van belang is, en hoe het volgens hen een verschil kan maken voor een meer gelijkwaardige genderrepresentatie in de ontwerpsector- en geschiedschrijving. Ontdek de ambassadrices hier

 

Studiedag

Het sluitstuk van het project is een internationaal symposium op 23 september 2021 met uiteenzettingen van projectdeelnemers, onderzoekers, professionals en internationale experten. Hiernaast kunnen geïnteresseerden deelnemen aan locatiebezoeken aan gebouwen, archieven en collecties die het cultureel erfgoed van vrouwelijke ontwerpers illustreren en waaraan Wiki Women Design meer zichtbaarheid wil geven.

 

Oproep

Heb je interesse in dit project of wil je graag bijdragen als organisatie, onderzoeker of vrijwilliger? Ben jij in het bezit van archiefmateriaal over vrouwen die een impact hadden op de ontworpen omgeving in België of heb je weet van archiefmateriaal of collecties die zich bij andere organisaties of privépersonen bevinden?

 

Women in Architecture op Instagram

In samenwerking met het Internationaal Centrum voor de Stad, de Architectuur en het Landschap (CIVA), het Netwerk Architecten Vlaanderen (NAV), het Institut Culturel d'Architecture Wallonie-Bruxelles (ICA WB) en KRAS Architecten lanceert het Vlaams Architectuurinstituut de Instagrampagina Women in Architecture. Vanaf Internationale Vrouwendag op 8 maart 2021 zal elke week een vrouw die actief is in de Belgische architectuursector de volgers van het profiel een inkijk geven in haar werk- en leefwereld.

#womeninarchitecturebelgium