agmen en Studio Thomas Willemse ontwerpen hedendaags begijnhof tussen stad en landschap
De volledige studieopdracht voor de opmaak van een masterplan, de bouw van 34 sociale huurwoningen voor senioren in een eerste fase, 23 sociale koopwoningen in een tweede fase en de aanleg van een park in Tongeren-Borgloon is via de Open Oproep van Team Vlaams Bouwmeester gegund aan agmen architecten en Studio Thomas Willemse. Voor stabiliteit en technieken werken zij samen met respectievelijk Lambda Max en VDB Engineering. Het ontwerp vertrekt vanuit de bijzondere ligging van de site op een glooiende helling en koppelt compacte woonclusters aan een uitgestrekt parklandschap.
De ontwerpers zien de bestaande kwaliteiten van de plek als uitgangspunt voor een nieuwe ruimtelijke structuur. De nabijheid van culturele en zorgvoorzieningen, het aanwezige gemeenschapsgevoel en de overgang tussen stadskern en open landschap vormen daarbij belangrijke aanknopingspunten. In plaats van de open ruimte verder te versnipperen, kiest het ontwerp voor een compacte bebouwing die de doorwaadbaarheid van het gebied vergroot en het groene karakter versterkt.
Een park als ruggengraat
Centraal in het masterplan ligt een brede parkstrook die de site van noord naar zuid doorsnijdt. Die groene ruggengraat verbindt het centrum van Borgloon opnieuw met het omliggende landschap en brengt functies samen die verder gaan dan klassieke parkinrichting. Naast ruimte voor ontspanning voorziet het ontwerp ook zones voor natuurontwikkeling, moestuinen, boomgaarden en andere vormen van stadslandbouw. Een slingerend pad verbindt de verschillende plekken en maakt het hoogteverschil op een toegankelijke manier beleefbaar.
Het park speelt tegelijk een belangrijke rol in de mobiliteitsstructuur. De bestaande wegen blijven de belangrijkste ontsluiting voor auto's en fietsers, terwijl een nieuwe zachte route doorheen het gebied voetgangers een directe verbinding biedt tussen de woonclusters, het stadscentrum en het landschap. Door de hellingen via een zigzaggend traject te overbruggen, ontstaat een integraal toegankelijke wandelroute die ook geschikt is voor rolstoelgebruikers en bewoners met een beperkte mobiliteit.
Hedendaags begijnhof
De historische betekenis van de locatie als begijnhof vormt een belangrijke inspiratiebron voor het ontwerp. De architecten vertalen die referentie niet letterlijk, maar zoeken naar een hedendaagse vorm van collectief wonen waarin ontmoeting en privacy elkaar aanvullen. De woningen worden daarom gegroepeerd rond collectieve hoven die functioneren als gedeelde buitenkamers voor de bewoners, terwijl het omliggende park volledig publiek blijft.
De eerste fase omvat vier langgerekte gebouwen die telkens per twee rond een hof worden georganiseerd. Het noordelijke hof biedt plaats aan sociale huurwoningen voor 65-plussers, terwijl het zuidelijke hof sociale koopwoningen groepeert. Beide ensembles functioneren zelfstandig, met een eigen ondergrondse parking, fietsenstalling en toegang, maar delen dezelfde architecturale en landschappelijke logica. Zo ontstaat een samenhangend geheel dat tegelijk flexibel kan worden gefaseerd.
Wonen met uitzicht
De natuurlijke helling van de site wordt maximaal benut. Alle woningen zijn zuidgericht ingeplant en genieten daardoor van optimale bezonning en vergezichten over het park en het omliggende landschap. De gebouwen krijgen een lichte knik in hun volume, waardoor de appartementen subtiel worden georiƫnteerd naar de meest interessante zichten. Tegelijk breekt die ingreep de lineariteit van de bouwblokken en versterkt ze de relatie met de omgeving.
Ook op woningniveau staat leefkwaliteit centraal. De appartementen en woningen zijn dubbel georiƫnteerd opgevat, waardoor daglicht diep in de leefruimtes kan binnendringen. Brede galerijen functioneren niet alleen als circulatieruimte, maar ook als ontmoetingsplek voor bewoners. Op het gelijkvloers zorgen wadi's, pergola's en beplanting voor een geleidelijke overgang tussen de collectieve hoven en de private terrassen, waardoor privacy en gemeenschapsleven zorgvuldig in balans worden gebracht.
Vertrouwde architectuur
De architectuur zoekt bewust aansluiting bij lokale bouwtradities zonder nostalgisch te worden. De gebouwen delen een herkenbare vormentaal met licht hellende daken, repetitieve gevelopbouwen en collectieve galerijen. Tegelijk verwijzen elementen zoals bogen, hoven en doorgangen subtiel naar de geschiedenis van de plek. De architectuur wil vertrouwd aanvoelen, maar vertaalt die referenties naar een eigentijdse woonomgeving.
Ook de materiaalkeuze sluit daarbij aan. De gevels worden opgetrokken uit gerecupereerde bakstenen afkomstig van de bestaande sociale woningen, die worden gekaleid in een lichte beige tint. Zichtbetonnen accenten, houten galerijen en blauwe details in schrijnwerk en balustrades zorgen voor een verfijnde compositie. Op technisch vlak zet het project in op compact bouwen, ecologische isolatiematerialen, warmtepompen, zonnepanelen en een doordacht waterbeheer. Zo koppelt het ontwerp een sterke landschappelijke identiteit aan een toekomstgerichte en duurzame woonontwikkeling.