Archiles Architecten verbindt oud en nieuw in basisschool Ten Dorpe in Mortsel

Een belangrijke ontwerpopgave was het leggen van verbindingen tussen de twee hoofdgebouwen en daarmee ook tussen de kleuters en de leerlingen van de lagere school. Archiles organiseerde de nieuwbouw rond drie duidelijk afgebakende zones: een langgerekt atrium, vier landschapsleslokalen en een polyvalente zaal. Bij de inplanting hield het ontwerpteam rekening met zowel de buurt en de straat als de bestaande bomen, de schaal van het kind en de verschillende activiteiten binnen de school. De dreef speelt daarbij een belangrijke verbindende rol: het atrium strekt zich erlangs uit, terwijl de nieuwe polyvalente zaal via een overdekt gedeelte van diezelfde dreef met de rest van de school verbonden is.

Atrium als kloppend hart

Het atrium langs de dreef vormt het centrale onderdeel van de nieuwbouw. Het doet dienst als royale hoofdcirculatie, maar is tegelijk veel meer dan een doorgangsruimte. Het verbindt de verschillende landschapsleslokalen met elkaar en kan worden ingezet voor uiteenlopende activiteiten, waardoor ook buiten de eigenlijke leslokalen ruimte ontstaat voor het dagelijkse schoolleven. Ondersteunende functies zoals lift, sanitair en bergingen sluiten rechtstreeks op het atrium aan. Eén centrale trap ontsluit de verdieping. De combinatie van circulatie, ontmoeting en activiteiten in één langgerekte ruimte geeft het atrium een sleutelrol in de organisatie van de school en ondersteunt het klasdoorbrekende karakter van het onderwijs.

Langs het atrium liggen vier landschapsleslokalen, verdeeld over twee bouwlagen. Op het gelijkvloers bevinden zich de twee units voor de jongste kinderen, op de verdieping die voor de oudste leerlingen. De lokalen zijn bewust twee aan twee geschakeld, zodat tussen de verschillende groepen interacties kunnen ontstaan. Ook de keuze om de nieuwbouw tot twee niveaus te beperken, vloeit voort uit de gewenste werking van de school. Ze maakt een compacte organisatie mogelijk en houdt de verticale circulatie beperkt. Eén atriumtrap en één buitentrap volstaan om de hele school te bedienen. Zo worden de pedagogische ambities niet als een afzonderlijke laag aan het gebouw toegevoegd, maar mee vertaald in zijn ruimtelijke organisatie.

Polyvalente knoop tussen oud en nieuw

Het derde onderdeel van de nieuwbouw is de polyvalente zaal. Die takt aan op het bestaande gebouw en wordt via de overdekte dreef met de rest van de school verbonden. Daardoor vormen atrium, leslokalen, polyvalente zaal en bestaande infrastructuur samen één geheel. Ook voor het bestaande gebouw is een nieuwe indeling voorzien. De huidige polyvalente zaal kan daarbij behouden blijven en worden aangevuld met een didactische keuken. Samen met de nieuwe polyvalente zaal ontstaat zo een breed inzetbare polyvalente knoop. De overige ruimtes in het bestaande gebouw zijn bestemd voor administratieve functies, waardoor ook dit gedeelte een duidelijke plaats krijgt binnen de vernieuwde schoolorganisatie.

Met Ten Dorpe koppelt Archiles Architecten een compacte nieuwbouw aan een bredere reorganisatie van de schoolomgeving. De vier landschapsleslokalen worden niet ontsloten door een klassieke gang, maar liggen aan een royaal atrium dat tegelijk circulatie- en activiteitenruimte is. De dreef legt vervolgens de verbinding met de polyvalente functies en het bestaande gebouw. Die heldere schakeling tussen oud en nieuw beantwoordt aan een concrete pedagogische ambitie: leerlingen en activiteiten niet strikt van elkaar scheiden, maar mogelijkheden creëren om over de grenzen van de afzonderlijke klasgroepen heen te werken. Zo krijgt het principe van ‘samen school maken’ een directe ruimtelijke vertaling.