Archiles en ZJA realiseren circulair sportcomplex in Willebroek met demonteerbare houtstructuur

Ook ruimtelijk werd gezocht naar een compact en aanpasbaar gebouw. In plaats van één gesloten sportvolume bestaat De Schalk uit een topsporthal en een kleinere breedtesportzaal, met daartussen een lagere, transparante middenzone. Op het gelijkvloers bevinden zich de kleedruimtes, die via twee dwarse gangen rechtstreeks met beide zalen zijn verbonden. Een royale trap brengt bezoekers vanuit de entree naar de verdieping, waar de foyer toegang geeft tot de tribunes, het café, een terras met zicht op het park en een multifunctionele ruimte.

Circulair tot in de draagstructuur

De circulaire aanpak is vooral zichtbaar in de constructie. Houten kolommen en liggers, CLT-vloeren en de vakwerkspanten van de sporthallen zijn zoveel mogelijk mechanisch met elkaar verbonden. Daardoor kunnen constructieonderdelen later worden losgemaakt en opnieuw worden gebruikt. Ook veranderingen tijdens de levensduur van het gebouw zijn meegenomen in het ontwerp. Flexibele systeemwanden tussen de polyvalente lokalen maken het mogelijk om de indeling aan toekomstige behoeften aan te passen. De zichtbare houtconstructie is zo niet alleen beeldbepalend, maar ondersteunt ook de losmaakbaarheid en aanpasbaarheid van het gebouw.

Die materiaalkeuzes gaan samen met een energieconcept dat inzet op een laag verbruik en energieproductie op de site zelf. Het grote dakoppervlak wordt benut voor zonnepanelen met batterijopslag, terwijl een geothermisch BEO-veld de verwarming en koeling van het gebouw ondersteunt. Ook douchewater krijgt een tweede leven en wordt hergebruikt voor het doorspoelen van de toiletten. De compacte organisatie houdt bovendien de afstanden tussen kleedkamers, sportzalen en publieksfuncties kort.

Groot programma, opgebroken volume

De omvang van het sportprogramma vormde een belangrijke architecturale uitdaging. Door de twee hoge sporthallen van elkaar los te trekken en de publieke functies ertussen onder te brengen, vermijden de ontwerpers één massief volume. De lagere gebouwdelen zijn uitgevoerd in streekeigen baksteen van Boomse klei, terwijl zandkleurige gevelplaten de hogere volumes bekleden. De centrale zone kreeg een transparante glazen vliesgevel die de entree, foyer en horeca zichtbaar maakt en tegelijk de relatie met het belevingspark versterkt.

Ook het glooiende maaiveld en de nieuwe beplanting helpen om de schaal van het complex te verzachten. Een grote glaspartij en een open colonnade openen het gebouw naar de buitenruimte. Vanuit de foyer, het café en het terras kijken bezoekers uit over het park, terwijl de activiteit in het gebouw omgekeerd van buitenaf zichtbaar blijft. De middenzone organiseert zo niet alleen de circulatie tussen de verschillende functies, maar vormt ook de ruimtelijke schakel tussen sporters, bezoekers en landschap.

Topsport en breedtesport naast elkaar

De grootste zaal is ingericht als topsporthal en kan maximaal 1.000 toeschouwers ontvangen. Een uitschuifbare tribune maakt verschillende opstellingen mogelijk. De breedtesportzaal biedt plaats aan 300 bezoekers. Beide hallen kunnen worden opgedeeld, zodat verschillende clubs en groepen er gelijktijdig kunnen sporten. Vanuit de centrale foyer zijn de hoofdtribunes van beide zalen rechtstreeks bereikbaar. De organisatie houdt zo de verschillende gebruikersstromen leesbaar en maakt intensief en gelijktijdig gebruik van het complex mogelijk.

De Schalk maakt deel uit van een ruimere sport- en recreatiesite waarin het gebouw niet als een geïsoleerd object wordt behandeld. OMGEVING trekt het sportprogramma daarom verder door in het omliggende belevingspark. Een netwerk van wandel- en fietspaden sluit aan op de omliggende straten en een Finse piste slingert door de hele site. Daarnaast zijn er atletiekvoorzieningen, een skatepark, een 3x3-basketbalveld en zones voor freerunning en boulderen.

Sporten, spelen en water bufferen

Voor kinderen werd een avontuurlijk speellandschap ingericht met onder meer een zandspeelzone, klimparcours en blotevoetenpad. Grasvelden, zitplekken en kleinere ontmoetingsplekken bieden ruimte voor verblijf en recreatie buiten de georganiseerde sportactiviteiten. Bomengroepen, graszones en een doorlopende groene buffer langs de randen verankeren het sportcomplex in zijn omgeving en zorgen voor een afwisseling tussen open en meer beschutte plekken.

Ook het regenwaterbeheer maakt integraal deel uit van het landschapsontwerp. Afstromend hemelwater wordt zoveel mogelijk ter plaatse vastgehouden, geïnfiltreerd en vertraagd afgevoerd via groenzones, infiltratievoorzieningen en wadi’s. Zo wordt de duurzaamheidsstrategie van het gebouw doorgetrokken naar de buitenruimte. Met zijn demonteerbare houtstructuur, aanpasbare binnenruimtes, energieconcept en geïntegreerde landschapsaanpak brengt De Schalk circulair bouwen, sport en publieke ruimte samen in één project.