Vacuümglas verzoent erfgoed en energieprestaties in Belle Époque-serre

Eigenaars Dick Quist en Cees van Eijk wilden het binnenklimaat verbeteren zonder de historische stalen raamprofielen te vervangen. De oplossing vonden ze in Fineo Solar Control, vacuüm-isolerend glas dat met een dikte van slechts 7,7 mm in de bestaande kozijnen kon worden geplaatst. Daarmee kreeg de serre een energetische upgrade zonder haar oorspronkelijke transparantie en verfijnde karakter prijs te geven.

Belle Époque in de Morvan

Domaine de Myosotis ligt in Saint-Honoré-les-Bains, een kuuroord aan de rand van het Franse natuurpark Morvan. Het landhuis werd eind van de 19de eeuw gebouwd: de toren en serre volgden in 1915. Het tweekleurige baksteenmetselwerk, de smeedijzeren balkons en verfijnde detaillering zijn typerend voor de kuurarchitectuur uit de Belle Époque.

Quist en Van Eijk renoveerden de villa de voorbije jaren tot een vakantieverblijf met vijf tweepersoonssuites. De serre vormde het sluitstuk van de renovatie. Ze doet vandaag onder andere dienst als vergaderruimte, waar de originele mozaïekvloer en het zicht op het park mee de sfeer bepalen.

De bestaande glas- en staalconstructie werd gerestaureerd en kreeg een zachtgele afwerking die verwijst naar de traditionele stopverf. Het behoud van de bestaande profielen was dan ook een belangrijk uitgangspunt bij de keuze van de nieuwe beglazing. Precies daar lag ook de grootste technische uitdaging.

Isoleren binnen 7,7 mm

Conventioneel dubbel of driedubbel glas paste niet in de historische profielen zonder de staalconstructie ingrijpend aan te passen. “Fineo was het enige glas dat in de smalle kozijnen paste”, zegt Dick Quist. “Met dubbel of driedubbel glas zouden we de kozijnstructuur en daarmee ook de sfeer van de serre om zeep hebben geholpen.”

De keuze viel uiteindelijk op Fineo 8 SC 73/39 van AGC Glass Europe. Het vacuümglas is slechts 7,7 mm dik en benadert daarmee traditionele enkele beglazing. Een vacuümspouw van 0,1 mm maakt het mogelijk die geringe dikte te combineren met een Ug-waarde van 0,7 W/(m²K). "Dankzij de energieprestaties van driedubbel glas is het thermisch isolerend in de winter en beschermt het de ruimte tegen oververhitting in de zomer", zegt Stefan Lips, Fineo Sales Director Europe bij AGC Glass Europe.

Daarnaast kreeg het glas een zonwerende low-e coating. Dat is in een serre minstens zo belangrijk als de isolatiewaarde: tijdens zonnige dagen kunnen de grote glasoppervlakken immers snel tot oververhitting leiden. Het toegepaste glas combineert daarom een totale energietransmissie van 39 procent met een lichttransmissie van 74 procent. Een groot deel van het zichtbare daglicht bereikt dus nog steeds de ruimte, terwijl een aanzienlijk deel van de zonne-energie buiten wordt gehouden.

Volgens Dick is het verschil na de renovatie duidelijk voelbaar. “Zelfs met buitentemperaturen van 35 graden Celsius was het binnen in de serre aanzienlijk koeler, ondanks de grote glasoppervlakken.”

Elke ruit is anders

De restauratie stelde niet alleen eisen aan de prestaties en dikte van het glas. Ook de geometrie van de bestaande staalconstructie moest nauwgezet worden gevolgd. Door het historische karakter van de serre was vrijwel iedere glasplaat anders.

Elke ruit werd daarom afzonderlijk opgemeten en tot op de millimeter geproduceerd. De beperkte dikte en het relatief lage gewicht van de beglazing vereenvoudigden de plaatsing in de bestaande kozijnen. De bestaande profielen konden behouden blijven, waardoor de energetische ingreep visueel nauwelijks aan de serre raakt.

Dat maakt het project ook relevant buiten Domaine de Myosotis. Historische ramen zijn vaak een energetisch zwakke schakel, terwijl hun fijne profilering en detaillering een wezenlijk onderdeel vormen van de architectuur. Het vervangen ervan door hedendaags schrijnwerk kan het gevelbeeld ingrijpend veranderen.

Voor Saint-Honoré-les-Bains is dat een herkenbare problematiek. De thermale baden, hotels en privévilla's uit de bloeiperiode van het kuurtoerisme bepalen er vandaag nog sterk het architecturale karakter. “Het isoleren van deze gebouwen, en vooral de ramen, met conventionele methoden is extreem moeilijk”, zegt burgemeester Didier Bourlon. “De delicate raamkozijnen dragen aanzienlijk bij aan de typische esthetiek van de kuurarchitectuur. Vacuümisolatieglas biedt hier een belangrijke oplossing.”

Hedendaagse prestaties met historische profielen

Volgens AGC blijft de isolerende werking van de beglazing gedurende een minimale levensduur van zestig jaar behouden dankzij de hermetisch afgesloten vacuümspouw. De fabrikant geeft twintig jaar garantie op het glas, dat in België wordt geproduceerd. 

De renovatie van Domaine de Myosotis toont vooral hoe energetische prestaties en erfgoedbehoud niet noodzakelijk tegenover elkaar hoeven te staan. In plaats van het historische schrijnwerk aan te passen aan hedendaags isolatieglas, werd hier de beglazing afgestemd op de beperkingen van de bestaande architectuur.