De Groene Ark 343

ontwerpopdracht

Ontwerp en realisatie van grote serres voor het behoud en onderzoek van een levende plantencollectie van bedreigde soorten, toegankelijk voor het publiek via een bezoekerspaviljoen in het hart van de serres, met een indrukwekkende hyperbolische houten constructie, een iconisch dak en een bewandelbaar dakterras dat uitzicht biedt over het geheel.

uitdagingen en antwoorden

De nieuwe serre in het hart van de Botanische Tuin van Meise verdubbelde in omvang en herbergt een levende collectie plantensoorten uit klimaten over de hele wereld. De Groene Ark stelt deze anders gesloten collectie open voor het publiek; iets wat uniek is in de wereld. Een zorgvuldig uitgestippelde route leidt de bezoeker diep het serrecomplex in, naar De Groene Ark, waar hij de collecties en de onderzoekers aan het werk zien. De route loopt verder naar het dienstgebouw en de zaadbank. Geïnspireerd door de formele logica van een cactusskelet, vertaalt het ontwerp botanische principes naar architectuur. We onderzochten hoe de vorm en natuurlijke eigenschappen van hout konden samensmelten tot een opvallende ruimtelijke structuur en een dakterras dat dienst doet als verhoogd uitkijkpunt.

In hoeverre is het een duurzaam project in de brede betekenis van het woord?

Gezien de ambitie van de Plantentuin om in 2045 klimaatneutraal te zijn, was een energiezuinig ontwerp van essentieel belang. De nieuwe kassen beschikken over 4 temperatuurzones en bieden optimale ruimtelijke en technische omstandigheden voor het behoud van een levende collectie. De warmste zones bevinden zich in het hart, terwijl de omliggende koelere zones zijn voorzien van isolerende polycarbonaatpanelen of dubbele beglazing. In combinatie met zonwering en thermische schermen resulteert dit in een energiezuinig complex met 50% minder energieverbruik dan voorheen. Regenwater wordt opgevangen in ondergrondse reservoirs, waardoor de collectie enkele weken droogte kan overbruggen.

motivatie

Door de veelzijdigheid van hout te benutten en het duurzame karakter ervan te verbinden met esthetiek en functionaliteit, zetten we met De Ark hout bewust in de kijker als bouwmateriaal. Zo tonen we aan dat moderne architectuur en ecologisch bouwen perfect hand in hand kunnen gaan. De Ark wil dan ook een inspiratiebron zijn voor toekomstige bouwheren en ontwerpers om sneller voor duurzame oplossingen, zoals hout, te kiezen. Daarnaast hebben we een complex technisch programma, dat samenhangt met het beheer van de levende plantencollectie en de werking van de plantentuin, op een toegankelijke en belevingsvolle manier ontsloten voor een breed publiek. Zo betrekken we de bezoekers actief bij de missie van de plantentuin.