DOOR 77

ontwerpopdracht

De Stad Gent stelde een ontwerper aan voor een collectief dienstgebouw op het doortrekkersterrein aan de rand van Gent. Dit terrein biedt rondtrekkende woonwagenbewoners tijdelijk een plek om tot rust te komen, met toegang tot basisvoorzieningen en begeleiding. De opdracht bestond erin een duurzame vervanger te ontwerpen voor de containerklas, met ruimte voor educatie, zorg en ontmoeting. Het gebouw moest niet alleen functioneel zijn, maar ook bijdragen aan waardigheid, vertrouwen en ondersteuning van een diverse en kwetsbare gemeenschap, binnen strikte randvoorwaarden zoals een compacte inplanting, aansluiting op bestaande infrastructuur, een beperkte oppervlakte en hoogte, en het gebruik van duurzame materialen met groendak.

uitdagingen en antwoorden

De site miste identiteit en samenhang en voelde als een achterzone, terwijl ze tegelijk een plek is waar mensen tijdelijk houvast zoeken en de randvoorwaarden een compacte inplanting nabij bestaande infrastructuur voorschreven. De uitdaging bestond erin een betekenisvolle en herkenbare plek te creëren zonder de tijdelijke aard te ontkennen. Door het paviljoen centraal te positioneren, buiten de voorziene bouwzone, transformeerden we de restzone tot een dorpsplein als sociaal hart van het terrein. De open luifel, geïnspireerd op woonwagens, vormt een beschutte overgang tussen binnen en buiten en stimuleert ontmoeting, informele zorg en dagelijkse interactie. Zo vertaalt de architectuur sociale dynamiek in een laagdrempelige, huiselijke vorm die vertrouwen en samenhang versterkt.

In hoeverre is het een duurzaam project in de brede betekenis van het woord?

Duurzaamheid wordt hier zowel ecologisch als sociaal ingevuld. Het gebouw is compact en opgebouwd in een demonteerbare houtstructuur (CLT), gemonteerd in droogbouw en geplaatst op schroefpalen, waardoor de bodem minimaal wordt belast. Het groendak draagt bij aan waterbuffering en landschappelijke integratie. De keuze voor herbruikbare en onderhoudsvriendelijke materialen maakt het mogelijk het gebouw in de toekomst te demonteren en elders opnieuw op te bouwen. Tegelijk is het project sociaal duurzaam. Het biedt een stabiele en waardige plek voor onderwijs, zorg en ontmoeting binnen een rondreizende gemeenschap. Door flexibiliteit, aanpasbaarheid en inclusie centraal te stellen, ontstaat een architectuur die meebeweegt met haar gebruikers en hun veranderende noden.

motivatie

Het project transformeert een strikt omschreven technische opdracht tot een maatschappelijk betekenisvol gebaar. Binnen de opgelegde randvoorwaarden – beperkte oppervlakte, vaste bouwhoogte en specifieke inplanting – ontstaat een architectuur die identiteit geeft aan het terrein en de woonwagencultuur respecteert. De centrale positionering en de open luifel maken van een versnipperde site een herkenbaar dorpshart waar ontmoeting vanzelfsprekend wordt. Het project combineert ruimtelijke helderheid, sociale impact en circulaire ambities in een compact volume. Zo toont het hoe publieke architectuur, zelfs op kleine schaal, structureel verschil kan maken en duurzame meerwaarde kan creëren voor een vaak onderbelichte gemeenschap.