HEC — Renovatie van een driegevelwoning in een naoorlogse sociale woonwijk 181

ontwerpopdracht

Deze woning aan de rand van de Leuvense binnenstad maakt deel uit van een ensemble van sociale woningen, opgenomen op de inventaris als typisch voorbeeld van naoorlogse volkswijken. Het ruime perceel telt naast de woning verschillende kleinere gebouwtjes die een versnipperd geheel vormden en de relatie tussen de woning en de tuin blokkeerden. Voor een bouwheer met een passie voor tuinieren en biodiversiteit was een sterke link met de tuin de kern van de opdracht. Centraal op het terrein wordt daarom een ellipsvormige zone gedefinieerd die alle gebouwen op een vloeiende manier met elkaar verbindt. Het zwaartepunt van het wonen verschuift zo naar het midden van het perceel. Een patio in het hart van de ellips zorgt ervoor dat er van overal in de woning rechtstreeks contact is met de tuin.

uitdagingen en antwoorden

Gezien het erfgoedkarakter was het belangrijk dat de renovatie de architecturale waarde van de woning niet zou aantasten, bijvoorbeeld door gevelisolatie. De oplossing lag in een slimme functiescheiding: de slaapvertrekken - met minder strikte eisen naar comfort en isolatie - werden ondergebracht in de gerenoveerde woning aan de straat, de 'nachtwoning'. De leefruimtes kregen hun plek in een nieuw ellipsvormig volume dat alle bestaande gebouwen met elkaar verbindt en aan hedendaagse comforteisen voldoet. Het wonen was daarbij oorspronkelijk geconcentreerd in de hoek van het perceel, met een zeer beperkte relatie tot de tuin. Dit wordt verplaatst naar het midden van het perceel, met een alzijdig zicht op het groen en de innige band met de tuin die de bouwheer voor ogen had.

In hoeverre is het een duurzaam project in de brede betekenis van het woord?

HEC is duurzaam in de eerste plaats door wat er niet gesloopt werd. Alle bestaande gebouwen werden maximaal behouden en herbestemd, elk met een nieuwe functie die past bij hun eigenheid, ook al leken ze op het eerste gezicht niet bruikbaar. Bewust materiaalgebruik loopt als rode draad door het project: slaapkamers stellen minder eisen aan comfort dan leefruimtes en werden dan ook minder doorgedreven geïsoleerd - een weloverwogen keuze die verspilling vermijdt. Minstens even belangrijk als het wooncomfort is de biodiversiteit. De tuin krijgt alle ruimte: door de zorgvuldige inplanting van het nieuwe volume ontstaan diverse buitenruimtes met elk een eigen karakter - zonnig of beschaduwd, ingericht of verwilderd, actief of intiem. De woning nestelt zich in de tuin, niet omgekeerd.

motivatie

HEC toont hoe je een verouderde woning met erfgoedwaarde kunt transformeren zonder haar architecturale kwaliteiten te verliezen. De opdeling in dag- en nachtwoning is daarbij een even elegante als doeltreffende oplossing. De ellips als ordeningsprincipe vormt een versnipperd geheel om tot een coherent geheel. De atypische vorm is geen gril maar een weloverwogen keuze: ze genereert alzijdige zichten op de tuin, vloeiende ruimtes zonder harde grenzen en een centrale patio die alle binnen- en buitenruimtes met elkaar verbindt. De woning is het verlengstuk van de tuin, niet omgekeerd. Biodiversiteit en wooncomfort worden hier als gelijkwaardige ontwerpparameters behandeld - iets wat zelden zo consequent wordt doorgevoerd. HEC is een woning die verder reikt dan architectuur alleen.