Jaspar 371

ontwerpopdracht

Het Jaspar-project ontstond uit de ontmoeting met een veeleisende en gecultiveerde bouwheer, gepassioneerd door kunst, architectuur en klassieke muziek, erfgenaam van een familiale wereld van beeldhouwkunst en etnografische verzamelingen. De opdracht bestond erin zijn Brusselse woning te transformeren met respect voor haar identiteit, en tegelijk aan te passen aan hedendaagse en genereuze woonvormen. Een essentieel uitgangspunt was het behoud en de versterking van een Japanse esdoorn, een belangrijk emotioneel ankerpunt in de tuin. Het project moest ook een open en solidaire manier van wonen ondersteunen: in de bovenverdiepingen worden migranten opgevangen in een appartement en een slaapruimte, rond gedeelde ruimtes die royaal worden gebruikt.

uitdagingen en antwoorden

De grootste uitdaging bestond erin de woning ingrijpend te herdenken zonder de ruimtelijke kwaliteiten van dit typologisch beperkte huis aan te tasten. Het project antwoordt daarop met precieze en beheerste ingrepen: het openen van de keuken met behoud van het ritme van de verdiepingshoogtes, het doortrekken van materialen om drempels weg te werken, en de toevoeging van een pergola als tussenzone tussen huis en tuin. De diepte en smalte van de woning werden benut om doorlopende enfilades, doorzichten en lichtsequenties te creëren. Ook de opwaardering van de Japanse esdoorn bepaalde de inplanting van de buitenaanleg. Zo werden comfort, ruimtelijke continuïteit en gebruikskwaliteit versterkt zonder zware transformaties.

In hoeverre is het een duurzaam project in de brede betekenis van het woord?

De duurzaamheid van Jaspar ligt eerst en vooral in de keuze om het bestaande te transformeren en te herwaarderen in plaats van te slopen. De structuur en tal van elementen bleven behouden, waardoor de milieubelasting beperkt bleef, terwijl de gebouwschil en het schrijnwerk werden verbeterd. Daarnaast integreert het project biogebaseerde en hergebruikte materialen, onder meer in de buitenaanleg met recuperatiehout. Maar de duurzaamheid is ook sociaal en cultureel: een woning met een uitgesproken en verfijnd karakter wordt tegelijk een plek van opvang en gedeeld gebruik, waar gastvrijheid voor migranten vanzelfsprekend deel van uitmaakt. Zo verbindt het project erfgoed, hedendaags wonen, tuin en solidariteit in één toekomstgericht geheel.

motivatie

Jaspar verdient een Architectura Award omdat het op overtuigende wijze toont hoe een bestaande stadswoning kan worden getransformeerd zonder haar geheugen uit te wissen of in formeel effect te vervallen. Met een sobere middeleninzet en een grote precisie van ingreep verbetert het project fundamenteel de woonkwaliteit en versterkt het de relatie tussen interieur en exterieur, licht, tuin en gebruik. Het draagt bovendien een brede visie op duurzaamheid uit, waarin herbestemming van het bestaande, hergebruik van materialen, respect voor het levende en sociale gastvrijheid samenkomen. Door erfgoed en een hedendaagse taal te verbinden in een architectuur die tegelijk ingetogen, genereus en exemplarisch is, biedt Jaspar een gevoelig en reproduceerbaar model voor stedelijke transformatie.