Paul Van Ostaijensite 239

ontwerpopdracht

De ontwerpopdracht voor de Paul Van Ostaijensite bestond uit het realiseren van een multifunctioneel, duurzaam en open cultuur- en onderwijscomplex dat ontmoeting en samenwerking tussen diverse gebruikers stimuleert, terwijl verschillende activiteiten gelijktijdig kunnen plaatsvinden dankzij een doordachte ruimtelijke en akoestische organisatie. Het ontwerp integreert zich sterk in de omgeving via een landschappelijk masterplan met parktuinen en respecteert het aanwezige erfgoed door de zorgvuldige transformatie van het kloostergebouw ‘Broos’. Daarnaast staan circulariteit, biodiversiteit en CO₂-neutraliteit centraal, met hergebruik van materialen, uitbreiding van het groen en inzet op duurzame en passieve klimaattechnieken.

uitdagingen en antwoorden

In verschillende ontwerpsessies met de veelheid aan gebruikers zochten we naar de gemene delers in het ontwerp. Door de ligging in een dichtbebouwde woonwijk was vooral geluidsoverlast een aandachtspunt. Dikke betonnen wanden en innovatieve verende daken zorgen voor voldoende akoestische demping. Dansers brachten het bestaande Broosgebouw in eigenfrequentie, wat specifieke oplossingen vergde in de historische kapel. De foyer werd de centrale ruimte waar alle functies hun verlengstuk in krijgen en waar ontmoetingen en kruisbestuiving plaatsvinden. Om deze plek nog meer in de verf te zetten, kruisen hier verschillende langse en dwarse zichtlijnen. Tenslotte werd de architectuur van de nieuwbouw helemaal afgestemd op de interbellumarchitectuur van Victor Broos, in een hedendaags ontwe

In hoeverre is het een duurzaam project in de brede betekenis van het woord?

Het project combineert een compact ontwerp met gedeeld gebruik, flexibiliteit en kruisbestuiving voor sociale duurzaamheid. Als start van het ontwerp bracht een boomdeskundige de haarvaten van de bomen in kaart. Uit deze studie bleek hoe dicht de gebouwen op de bomen mochten komen. Om mobiele zonnewering te vermijden, bouwden we dikke kasteelmuren met dieperliggende ramen. Ook het gebouw uit de jaren ’30 werd mee fossielvrij gemaakt. Rode zonnepanelen in het dakvlak zorgen samen met het BEO-veld voor de CO2-neutrale technieken. Er werd ingezet op biodiversiteit en het project is waterneutraal. Circulariteit treffen we aan in verschillende vormen: raambeslag werd herbruikt, materialen van sloop werden vooraf getest in labo’s en terug in omloop gebracht via de lokale bouwhandel.

motivatie

De Paul Van Ostaijensite verdient een Architectura-award omdat ze uitblinkt in integrale duurzaamheid, erfgoedzorg en maatschappelijke meerwaarde. Het project combineert de zorgvuldige herbestemming van het Broosgebouw met hedendaagse nieuwbouw, en zet sterk in op circulariteit en CO₂-neutraliteit. Daarnaast creëert het een compact, flexibel en gedeeld complex dat intensief gebruikt wordt en samenwerking en kruisbestuiving stimuleert tussen diverse gebruikers. De sterke inbedding in de buurt en het doordachte landschapsontwerp verhogen ook de ruimtelijke en sociale kwaliteit. Zo vormt het project een toekomstgericht en inspirerend voorbeeld voor duurzame architectuur.

Op welke manier is het project een toonbeeld van een klimaatbestendige aanpak?

De Paul Van Ostaijensite is een toonbeeld van klimaatbestendig ontwerp door haar integrale en toekomstgerichte aanpak. Het project is CO₂-neutraal via een BEOveld en zet in op passieve technieken zoals thermische inertie en diep liggende ramen om oververhitting te vermijden. Daarnaast versterkt het ontwerp de biodiversiteit met groendaken, groengevels en nestvoorzieningen, en wordt het bestaande bomenbestand behouden en uitgebreid. Het landschapsontwerp met parktuinen draagt bij aan waterinfiltratie en verkoeling. Door ook in te zetten op circulariteit en hergebruik van materialen, beperkt het project zijn ecologische voetafdruk op lange termijn.