Zomer 154

ontwerpopdracht

Een jong gezin begint uit te kijken naar een nieuwe eigen woning. Ongeveer op hetzelfde moment krijgen ze echter te horen dat een van hun ouders kampt met gezondheidsproblemen. De dochter beslist daarom om samen met haar gezin in te trekken in haar ouderlijk huis - om te kunnen helpen met de nodige zorg - én er voor haar ouders een ondergeschikte wooneenheid te creëeren die als zorgwoning kan dienen. De ontwerpvraag was voor ons tweeledig: Hoe kunnen twee gezinnen dicht bij elkaar wonen - om te voorzien in de nodige zorg - en hoe kunnen we tegelijk voldoende afstand en privacy bewaren? En hoe bouwen we een zorgwoning die stapsgewijs kan aangepast worden aan de noden van zijn bewoners?

uitdagingen en antwoorden

De stedenbouwkundige context - namelijk een uitbreiding bouwen bij een zonevreemde woning - en de regelgeving omtrent zorgwonen vormden een eerste puzzel waarbinnen het totale bouwvolume en de totale vloeroppervlakte moesten passen. Twee gezinnen dicht bij elkaar laten wonen – om de nodige zorg te kunnen bieden – maar met voldoende afstand en privacy was een tweede belangrijke uitdaging. De nodige afstand proberen we te bewaren door de inplanting van het nieuwe volume en zijn vertrapte gevellijn. Rechtstreekse inkijk bij elkaar wordt zo verhinderd en er ontstaan tegelijk twee overdekte zones onder het hellend dak: een gemetste zitbank bij het terras van de hoofdwoning en een overdekt terrasje achteraan de zorgwoning. Elk gezin krijgt zo zijn eigen buitenruimte aan de gedeelde tuin.

In hoeverre is het een duurzaam project in de brede betekenis van het woord?

Het duurzame aspect zit voor ons niet meteen in de keuze voor ecologische materialen of duurzame technieken, maar wel in het concept levenslang wonen. We maakten een woning die aanpasbaar is in de tijd en mee kan evolueren met de zorgbehoeften van zijn bewoners. Dit realiseerden we door aandacht te besteden aan bredere deuropeningen, voldoende ruimte voor draaicirkels en een aangepaste, rolstoeltoegankelijke badkamer. Zo is er van in het begin een comfortabele en veilige woning voor iedereen, waarin de bewoners hun leven lang kunnen blijven wonen, ook als hun omstandigheden veranderen. Daarnaast vinden we het concept van het zorgwonen op zich een zeer mooi idee, iets wat bijdraagt aan duurzame relaties tussen mensen. Een mooi extraatje dat door dit project mogelijk is gemaakt.

motivatie

Architectuurprijzen gaan vaak over de architectuur en de schoonheid van de gebouwen op zich. We vinden daarnaast dat de impact van een gebouw op zijn omgeving ook beloond mag worden; in dit project dan vooral de sociale of relationele impact ervan op zijn omgeving. Het was voor ons een zeer bijzondere ervaring om met deze ontwerpvraag aan de slag te gaan, en om voor twee gezinnen tegelijk te mogen ontwerpen, steeds zoekend naar het samenhangend geheel. Vooral het maken van de zorgwoning is iets wat ons lang zal bijblijven. Tijdens het traject werden we namelijk meermaals geconfronteerd met een ziekenhuisopname van de bouwheer. Iets wat ons echt deed stilstaan bij hoe urgent de ontwerpvraag was en welke impact een goed ontworpen gebouw kan hebben op het dagelijkse leven van zijn bewoners.