ATAMA en RE-ST transformeren modernistisch stadhuis Oostende tot open stadsgebouw met Maritiem Museum

Aan de Open Oproep meldden zich 76 kandidaat-teams. Vier ontwerpteams werkten vervolgens een ontwerpvisie uit, waarna ATAMA en RE-ST door de jury als laureaat werden geselecteerd. Volgens het juryverslag schuilt de kracht van het voorstel in de respectvolle omgang met het ontwerp van Victor Bourgeois. De bestaande architectuur en haar oorspronkelijke ruimtelijke logica vormen het uitgangspunt, waarbij waardevolle kwaliteiten behouden blijven en gerichte ingrepen worden voorgesteld waar nieuwe functies of hedendaagse eisen daarom vragen.

Modernistisch erfgoed als vertrekpunt

Het stadhuis, dat ongeveer zeventig jaar geleden werd ontworpen door Victor Bourgeois, geldt als een markant voorbeeld van het Belgische naoorlogse modernisme. Het betonskelet, de ritmische gevels, de grote glaspartijen, de platte daken en de heldere ruimtelijke opbouw bepalen nog steeds het karakter van het gebouw. Ook het oorspronkelijke interieur, met onder meer verplaatsbare wanden, getuigde destijds van een vooruitstrevende visie op flexibiliteit en gebruik.

Door opeenvolgende verbouwingen en functiewijzigingen ging die oorspronkelijke helderheid geleidelijk verloren. Het gebouw werd steeds meer gecompartimenteerd, waardoor de architecturale logica minder leesbaar werd en het stadhuis niet langer voldeed aan de hedendaagse verwachtingen op het vlak van toegankelijkheid, comfort, duurzaamheid en publieksgerichtheid. Het ontwerpteam kiest daarom voor een zorgvuldige combinatie van restauratie, renovatie en gerichte nieuwe ingrepen die de oorspronkelijke kwaliteiten opnieuw zichtbaar moeten maken.

Publieke plint verbindt stad en gebouw

Een van de belangrijkste architecturale ingrepen is het openmaken van het gelijkvloers. Vandaag wordt het stadhuis nog sterk ervaren als een gesloten administratief gebouw dat zich afkeert van zijn omgeving. Het winnende ontwerp wil die relatie omkeren door de volledige publieke laag maximaal toegankelijk te maken en het gebouw opnieuw te openen naar verschillende zijden van de stad.

Daarbij worden het administratief centrum, Ma.Mu en andere publieke functies samengebracht binnen één helder georganiseerd geheel. Beide hoofdprogramma's krijgen een eigen herkenbare toegang, terwijl het open gelijkvloers als verbindende schakel fungeert. Ook de bestaande inrijhelling naar de ondergrondse verdieping verdwijnt, waardoor een directe relatie ontstaat tussen het gebouw, het nieuwe park en de omliggende buurten.

Maritiem museum als nieuwe trekpleister

Ma.Mu krijgt een prominente plaats aan de zijde van het Mercatordok, in directe relatie met de Mercator en de jachthaven. Het museum wil het verhaal vertellen van de Noordzee, de maritieme geschiedenis van de kust en de hedendaagse ontwikkelingen binnen de blauwe economie. Daarbij wordt onder meer een mogelijke samenwerking met het War Heritage Museum onderzocht voor bruiklenen uit de collectie.

In de huidige ontwerpvisie worden tentoonstellingszalen, een onthaalruimte, een brasserie, een museumshop, educatieve voorzieningen en een vrij toegankelijk kijkdepot – de Atlaskamer – voorzien. Het museum wil uitgroeien tot een publieksgericht belevingscentrum dat het maritieme verhaal van de volledige Belgische kust vertelt. De Stad Oostende mikt na de opening op ongeveer 100.000 bezoekers per jaar.

Groen buurtpark maakt stadhuissite klimaatrobuust

Ook de buitenruimte vormt een essentieel onderdeel van de opdracht. De huidige parkeerzone maakt plaats voor een groen, zuidgericht en zoveel mogelijk windluw buurtpark. Meer bomen, ontharding, schaduw, regenwateropvang en verkoeling moeten de stadhuissite niet alleen klimaatrobuuster maken, maar ook uitbouwen tot een aangename verblijfsplek voor bewoners, bezoekers en medewerkers.

De ontwerpvisie wordt de komende jaren verder verfijnd in overleg met de Stad Oostende, omwonenden en andere stakeholders. Daarbij krijgen onder meer groen, spelen, toegankelijkheid, mobiliteit, verbindingen en beheer een plaats in het participatietraject. Volgens de huidige planning worden het ontwerp en de vergunningsprocedure de komende jaren verder uitgewerkt, zodat het vernieuwde stadhuis, Ma.Mu en de heraangelegde publieke ruimte tegen midden 2031 de deuren kunnen openen.