BEELD/VERHAAL. Casa da Música, Porto door Rem Koolhaas (Gie Bresseleers)

Casa dà Musica bruist van leven. De zorgvuldig samengestelde agenda lokt massa’s mensen naar festivals, lezingen, installaties. Het is deels club, deels cultureel centrum, deels sculpturaal icoon.

Casa da Música naar een ontwerp van Rem Koolhaas, OMA staat als een grote ruwe diamant. De bouw duurt circa 4 jaar langer, mede door de ongebruikelijke vorm die de ingenieurs kopzorgen baart. Het openingsconcert speelt op 14 april 2005. Er musiceren 3 orkesten en biedt plaats aan 1.238 mensen.

HET HUIS

De vorm van Casa da Música is een opschaling van een nooit gerealiseerde woning: het ‘Y2K-huis’: een massief, hoekig volume met een grote centrale open ruimte waar omheen de resterende ruimten spiraalvormig worden geschikt. Het concept van deze woning lost in Porto twee belangrijke eisen in: 1/de muziekhal kan ook tijdens concerten openblijven voor het publiek en vormt zo een levendige infrastructuur voor het publiek; 2/ de activiteiten van de musici kunnen gevolgd worden en creëren zo een nauwe band tussen publiek en artiesten.

LA CASA

De Grote Muziekzaal is de centrale ruimte van Casa dà Musica. Ze neemt haast heel het interne volume in. Rondom dit groot auditorium schikken zich langs de trappen en gangen kleinere en flexibelere ruimten zonder vaste zitplaatsen. Repetitielokalen en solistenkamers. Opnamestudio’s. Educatieve ruimten. Een restaurant. Bars. Administratieve ruimten. Een trapeziumvormig dakterras.

SOLITAIR EN TOCH GEBONDEN

Casa dà Musica is een solitair 7-vlakkig blok op een glooiend travertijn plein. Zijn vorm is schaalloos en integreert zich toch in de stad. De begane grond is compact, maar de bovenverdiepingen kragen dramatisch uit. We lopen rond het gebouw en zien de veelhoekige vorm constant veranderen.

Gegolfd glas in de betonnen gevelvlakken richt zich naar de stad en vormt zo een spectaculair decor. De enkele gelijkvloerse openingen trekken ons naar binnen.

RUIMTEN

We lopen de trap op, de hoofdingang binnen. We vinden geen grote centrale foyer. Zonder bestemming lopen we de publieke spiraalvormige route van gangen, platformen, grillige trappen. De hoekige ruimten leiden ons naar verrassende plekken. We krijgen geen duidelijk beeld van de twee auditoria. Wel ontdekken we de ramen die de stad kadreren. Deze uitgerekte foyer biedt een overvloed aan materiële, esthetische en technische experimenten. De vlakke, sobere uitstraling van de buitengevels wordt binnen een scala van kleuren en texturen, van doorstekende betonbalken,…

Elke ruimte heeft zijn eigen kleurenschema en materiaal: steeds een combinatie van beton, aluminium, glas of tegels.

STRUCTUUR

De buitenschil van basis tot dak in 400 mm dik beton is de belangrijkste draagstructuur. Deze buitengevels worden bijkomend verbonden door de twee 1 meter dikke binnenmuren in de langsrichting van de Grote Zaal en worden ondersteund door kolommen die door de verschillende binnenruimtes priemen.

MATERIALEN

Na zes maanden testen werd de kleur en textuur van de schuine betonnen wanden bereikt door Portugees portlandcement te mengen met een bijzondere blauwe zandsteen die na verloop van tijd witter wordt.
Materialen en kleuren worden minutieus gekozen. Multiplex met vergrote houtpatronen in goud creëren een dramatisch perspectief. Handgeschilderde, Delfts blauwe tegels van pastorale taferelen in de vipruimte. Aluminium platen als vloerbedekking in de openbare ruimten. Geometrische zwart-wit tegels op vloer en wanden van het dakterras.

EEN ARCHITECTURALE BELEVENIS

Casa da Músic is een icoon en wint in 2007 de RIBA European Award.

De Casa is een architectonisch avontuur: de brutalistische kolos huisvest niet alleen geluid, maar vooral de culturele flair van de stad. Deze hoekige UFO, die opveert in de straten van Porto is Rem Koolhaas op zijn best: zijn theatrale expressie en onbeschaamde durf, zijn extravagant overschaal, zijn vernuftige details, zijn onverwacht vloeiende lijnen,… sensueel schoon. Een project waaruit vandaag collega-sterarchitecten nog steeds zonder schroom kopiëren.