BEELD/VERHAAL. Temppeliaukio Church, Helsinki door Timo en Tuomo Suomalainen (Gie Bresseleers)

DE ONTWERPGESCHIEDENIS

Deze dag brengt ons naar de Temppeliaukion kirkko of Rotskerk, een lutherse kerk in de Etu-Töölö wijk van Helsinki. De plannen voor de Temppeliaukio/Tempelplatsen dateren al van de jaren 1930. Er worden opeenvolgende ontwerpwedstrijden uitgeschreven. Het ontwerp van J. S. Siren, de winnaar van de tweede wedstrijd, wordt in een vroeg stadium onderbroken door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. In 1961 winnen Timo en Tuomo Suomalainen een nieuwe architectuurwedstrijd. Om economische redenen werd het voorgestelde plan aangepast en de binnenruimte van de kerk teruggebracht tot ongeveer een kwart van het oorspronkelijke ontwerp.

VOLSTREKT ORIGINEEL

De jury erkent het project als “volledig origineel”. Het respecteert het behoud van de rotsmassa, vrijwaart het aanliggend park en brengt de vloer van de kerk op het niveau van het voorplein. De kerk wordt in 1969 ingewijd.

HET INTERIEUR

Het interieur van de kerk ontstaat door de binnenruimte van de rotsmassa op te blazen en uit te graven. Een koepel van glas en koper dekt de krateropening af. Door de variërende hoogte van de rotswand is elk van de 180 glaspanelen verschillend van formaat. De wanden van de kerk blijven in de onafgewerkte rotsen.

Via de beperkt uitgebouwde betonnen inkom lopen we onmiddellijk de grote open binnenruimte in. Het natuurlijk licht stroomt binnen. Het is een haast zonloze dag en het licht is zacht schaduwloos. Centraal hangt een koepel, diameter van 24 m, in een radiale structuur van voorgespannen beton en bekleed met koperen platen. De onbewerkte rotsen zijn de binnenmuren. Ze tonen sporen van aflopend water want de rotsen op zich en de aansluiting met de koepel zijn wellicht niet waterdicht. Afgewerkt in hout, brengt het betonnen balkon de sculptuur van heel de ruimte in beeld. Het indrukwekkend orgel met 3001 pijpen, de houten balken en de vele brandende kaarsjes simuleren een sober religieus karakter. We hebben een gevoel van ontzag en verwondering: het overdonderend daglicht op de solide grijsrode rotswand.

DE AKOESTIEK

De vrijwel onbewerkte rotswanden creëren een perfecte akoestische kwaliteit. Aanvankelijk zijn ze niet opgenomen in het wedstrijdontwerp omdat de gebroeders Suomalainen vrezen dat de jury ze te radicaal vindt. Samen met dirigent Paavo Berglund en akoestisch ingenieur Mauri Parjo ontdekken ze dat onafgewerkte rotswanden perfect aan alle akoestische eisen voldoen. Zo is de kerk ook een populaire locatie voor muziekevenementen.

ORGANISCH

Het rechtoe rechtaan modernisme van de Finse architectuur heeft hier een vrije, organische variant: recht vanuit de natuur, grillig en onverwacht, als vanzelfsprekend.

Gie Bresseleers is architect en fotograaf. In zijn columnreeks BEELD/VERHAAL verweeft hij fotografie en persoonlijke verhalen tot een unieke kijk op bijzondere projecten wereldwijd.