Is het beste gebouw ter wereld van Belgische makelij? De kans is één op twee

De Belgische vertegenwoordiging is des te opmerkelijker omdat de RIBA International Prize openstaat voor geregistreerde architecten van over de hele wereld en voor gebouwen van elke schaal, typologie en budget. Alleen projecten die eerder een RIBA International Award for Excellence wonnen, komen in aanmerking. Royale Belge en Z33 behoorden eerder dit jaar tot de 34 projecten die zo’n onderscheiding ontvingen. Op 15 oktober wordt bekend welk van de vier projecten de vijfde RIBA International Prize in de wacht sleept.

Twee Belgische transformaties

Royale Belge ligt in Watermaal-Bosvoorde, in een groene omgeving ten zuidoosten van Brussel. Het voormalige hoofdkantoor van verzekeringsmaatschappij Royale Belge werd in de jaren zestig ontworpen door René Stapels en Pierre Dufau. Caruso St John Architects, Bovenbouw Architectuur en DDS+ transformeerden het modernistische complex tot een gemengde bestemming met onder meer een hotel, gedeelde werkplekken en een restaurant. De beschermde structuur bleef behouden en bestaande materialen werden waar mogelijk hergebruikt. Een nieuwe centrale hal, uitgesneden in de bestaande sokkel, verbindt de verschillende functies en maakt van het complex opnieuw een publiek toegankelijke plek.

Ook bij Z33 staat de omgang met bestaande architectuur centraal. Francesca Torzo breidde er het museumgebouw uit 1958 uit binnen het historische begijnhof van Hasselt. Een ingetogen bakstenen straatgevel sluit aan bij de omgeving, terwijl daarachter een opeenvolging van lichte tentoonstellingsruimtes, binnenplaatsen en tuinen ontstaat.

Bangladesh vervolledigt de shortlist

De andere helft van de shortlist komt uit Bangladesh. BRAC University in Dhaka, ontworpen door WOHA, verrijst op een voormalige stortplaats en vormt een verticale campus voor 20.000 studenten. Het vijftien verdiepingen tellende gebouw omvat negen onderwijsverdiepingen en wordt bekroond door een publiek toegankelijk park. Passieve koeling, natuurlijke dwarsventilatie en een doorgedreven integratie van groen moeten de klimaatbestendigheid vergroten en tegelijk ruimte maken voor leren, ontmoeting en publiek gebruik.

Ook Green Field Factory of Karupannya Rangpur Limited in Rangpur, van Nakshabid Architects, zet natuurlijke ventilatie en groen centraal, maar dan binnen een industriële context. De zeven verdiepingen tellende textielfabriek is geïnspireerd op rurale Bengaalse woonerven en combineert binnenplaatsen, waterpartijen, tuinen en diepe veranda’s. De werkomgeving is nadrukkelijk ontworpen rond het welzijn van de werknemers, met plekken voor rust, ontmoeting en ontspanning naast de eigenlijke productie.

Winnaar op 15 oktober

De vier projecten bestrijken volgens RIBA uiteenlopende domeinen, van herbestemming en stedelijke transformatie tot onderwijs en industrie. Bij de twee Belgische finalisten valt vooral de omgang met bestaande architectuur op. Royale Belge geeft een modernistisch kantoorgebouw een nieuwe, gemengde en publieke bestemming, terwijl Z33 een bestaand museum verder bouwt binnen de historische context van het Hasseltse begijnhof. Beide projecten tonen zo verschillende manieren om bestaand erfgoed aan te passen aan hedendaags gebruik.

De RIBA International Prize bestaat sinds 2015 en wordt om de twee jaar uitgereikt. Elk genomineerd gebouw wordt bezocht door een panel van internationale experts. De Grand Jury bestaat dit jaar uit juryvoorzitter Bijoy Jain van Studio Mumbai, José Toral van Peris + Toral Arquitectes en architectuurhistorica Sofie De Caigny, voormalig directeur van het Vlaams Architectuurinstituut. De winnaar wordt op 15 oktober 2026 bekendgemaakt tijdens de RIBA Stirling Prize-ceremonie in Londen, die dit jaar ook de tiende verjaardag van de International Prize en de dertigste verjaardag van de Stirling Prize markeert.