Van zon weren tot slim ventileren: maatwerkbedrijf Lidwina brengt de koelingsladder in de praktijk

Die aanpak sluit aan bij het principe van de koelingsladder: eerst warmtewinsten zoveel mogelijk voorkomen, vervolgens passieve koelstrategieën benutten en pas daarna actieve koeling inzetten. De geïntegreerde zonwering en ventilatie van Wilms spelen daarin een belangrijke rol. Afgestemd op de verschillende gevels helpen ze oververhitting te beperken en tegelijk een comfortabel en gezond binnenklimaat te creëren.

Klimaat als ontwerpparameter

Lidwina vzw is een maatwerkbedrijf dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kansen biedt om hun talenten verder te ontwikkelen. De organisatie evolueerde de voorbije jaren tot een professionele industriële partner en wil, in samenwerking met ondernemingen uit de regio, doorgroeien tot een kansencampus. De nieuwe infrastructuur ondersteunt die ambitie met kantoren, vergader- en eetruimtes, flexibele ateliers en magazijnen.

Voor die uiteenlopende functies hoeft comfort niet overal hetzelfde te betekenen. Het ontwerp vertrekt daarom vanuit verschillende klimaatzones en een adaptieve benadering van comfort. Daarnaast wordt de koelvraag zoveel mogelijk aan de bron aangepakt. Oriëntatie, glasoppervlak, daglichttoetreding en zonnewarmte worden in samenhang bekeken, waarbij buitenzonwering een belangrijke eerste verdedigingslinie vormt.

Zonwering volgt de gevel

Er werd bewust niet één standaardoplossing toegepast voor het hele gebouw. De zonbelasting, gevelafwerking en technische randvoorwaarden verschillen per gevel, en dus werd ook de zonwering daarop afgestemd.

Op de eerste en tweede verdieping van het voorste bouwvolume, met houten gevelafwerking, werden ZipX^®Zero inbouwscreens van Wilms toegepast. De screenkasten verdwijnen er grotendeels achter de gevelbekleding. Op het gelijkvloers, afgewerkt met vezelcementplaten, koos het bouwteam voor ZipX^®95 voorzetscreens.

Ventilatie zet geveldetail op scherp

De integratie van de decentrale ventilatie was niet voorzien in het oorspronkelijke concept. Daarin waren al een klimaatplafond en een centraal ventilatiesysteem opgenomen. Wilms onderzocht daarom samen met Archipelago, de bouwheer, aannemer en het studiebureau waar decentrale ventilatie nog technisch en architecturaal kon worden ingepast.

De oplossing werd gevonden in de kantoorruimtes aan de inkom op het gelijkvloers. Aan acht ramen werden negen decentrale ventilatie-units geïntegreerd: mechanische raamventilatie type D met warmterecuperatie.

“Door de ventilatie-units was een ingebouwde screen op die plaatsen niet langer de meest aangewezen oplossing. Er werd daarom gekozen voor een voorzetsysteem met zichtbare kast. Een kleine oversteek boven de ramen zorgt ervoor dat die kast visueel grotendeels in de gevel verdwijnt”, vertelt Lorenz Geens Business Development Manager bij Wilms.

Vervolgens werd hetzelfde principe over het volledige gelijkvloers doorgetrokken. Zo werd vermeden dat inbouw- en voorzetscreens elkaar voortdurend zouden afwisselen. “Anders kregen we een complexe mix van detailleringen. Het voorstel paste uiteindelijk mooi in de gevel en betekende tegelijk een vereenvoudiging voor de installatie en detaillering door aannemers en onderaannemers”, zegt Lorenz. Zo leidde een technische randvoorwaarde uiteindelijk tot een eenvoudiger en uniformer gevelbeeld.

Maatwerk tot op de millimeter

Ook in kleur en maatvoering werden de technieken afgestemd op de architectuur. De zichtbare onderdelen van zonwering en ventilatie kregen dezelfde kleur als de raamprofielen, zodat ramen, screens en ventilatiecomponenten visueel één geheel vormen.

De toegepaste screens zijn standaard producttypes, maar worden voor iedere raamopening op maat geproduceerd. “Die nauwkeurigheid is essentieel wanneer raamprofiel, screen, ventilatie en gevelbekleding in één detail samenkomen”, aldus Lorenz.

Automatisch én individueel regelbaar

Een goede integratie stopt echter niet bij het geveldetail. Om de systemen ook in het dagelijkse gebruik optimaal te laten bijdragen aan het binnenklimaat, speelt hun regeling een even belangrijke rol.

Sensoren sturen de screens automatisch aan in functie van de weersomstandigheden, zodat ze kunnen zakken voordat ruimtes te sterk opwarmen. “Tegelijk kunnen medewerkers de regeling per lokaal manueel overrulen. Een screen kan bijvoorbeeld omhoog blijven om meer daglicht binnen te laten of juist worden neergelaten om hinderlijk licht tijdens een presentatie te beperken”, vult Lorenz aan.

De decentrale ventilatie werkt continu, maar ook daar kan het debiet per ruimte worden aangepast. In weinig gebruikte lokalen kan het systeem op een lager niveau functioneren; bij hogere bezetting kan tijdelijk worden opgeschaald. Zo sluiten ventilatie en energiegebruik beter aan bij het daadwerkelijke gebruik van de ruimtes.

Partnerschap krijgt plaats in het gebouw

Dat Lidwina voor oplossingen van Wilms koos, heeft ook een sociale dimensie. Beide organisaties werken al jarenlang samen. Medewerkers van Lidwina zijn via enclavewerking actief bij Wilms en reststukken van screendoeken krijgen in de ateliers van het maatwerkbedrijf een tweede leven als onder meer tassen, pennenzakken en brillenhoesjes. Ook de assemblage van de decentrale ventilatie-units maakt ondertussen deel uit van die samenwerking.

De nieuwbouw bood de kans om dat partnerschap zichtbaar te maken. Producten waaraan medewerkers van Lidwina zelf meewerken, kregen een plaats in hun eigen werkomgeving.

Koelingsladder in de praktijk

De nieuwe infrastructuur werd begin 2026 in gebruik genomen en brengt de koelingsladder op een heel concrete manier in de praktijk. Door zonnewarmte eerst aan de gevel te weren en ventilatie, automatisatie en gebruikerscontrole daarop af te stemmen, wordt de actieve koelvraag zoveel mogelijk beperkt. Bij Lidwina begint comfort zo niet bij de koelinstallatie, maar bij het ontwerp van de gevel.