Eén isolatieschil, twee gevelafwerkingen: Antwerpse renovatie combineert techniek en architectuur

Voor de gevel werd uiteindelijk gekozen voor een combinatie van Knauf Komfort-Wall Graphite en Komfort-Wall Brick, twee isolatiesystemen op basis van EPS 032. De isolatielaag kon daardoor over de volledige gevel worden doorgetrokken, terwijl de afwerking varieert van sierpleister op de bovenste geveldelen tot tegels in de onderste zones. Zo gaat een compacte, thermisch performante gevelschil samen met de ontwerpvrijheid die nodig was om het gerenoveerde gebouw een nieuwe architecturale uitstraling te geven.

Van bestaand pand naar gemengd stadsgebouw

De gevelrenovatie vormt een onderdeel van een ruimere transformatie. Het bestaande gebouw in de Brederodestraat werd grondig aangepakt en herbestemd tot een gemengd project, met een horecaruimte op het gelijkvloers en daarboven vier appartementen, elk voorzien van een eigen terras. Kastaar is opdrachtgever, IHA bvba stond in voor de hoofdaanneming.

Tijdens de renovatie werden de twee bovenste bouwlagen verhoogd en kreeg het gebouw een volledig vernieuwde dakconstructie. Ook de technieken en binnenafwerking werden vernieuwd. Op straatniveau openen grote raampartijen de horecaruimte naar de omgeving en versterken ze het contact tussen het gebouw en het stedelijke leven.

Ook de gevel werd vernieuwd. Daarbij ging het niet alleen om het verbeteren van de energieprestaties. De gevel moest ook de gewijzigde functies van het gebouw visueel weergeven en verschillende materialen binnen één compositie samenbrengen.

Isoleren waar de ruimte beperkt is

Zoals bij veel stedelijke renovaties was de beschikbare ruimte een bepalende randvoorwaarde. Een performante isolatielaag toevoegen aan een bestaande constructie heeft gevolgen voor de totale gevelopbouw en voor aansluitingen aan onder meer ramen, dakranden en andere bestaande bouwdelen. De isolatiedikte onbeperkt vergroten was hier dan ook geen optie.

De toegepaste Komfort-Wall-systemen gebruiken EPS 032 met een warmtegeleidingscoëfficiënt λ van 0,032 W/(mK). Dat maakt het mogelijk om de gewenste thermische prestaties te combineren met een beperkte opbouwdikte.

Belangrijk voor het ontwerp was bovendien dat de isolatielaag over de verschillende geveldelen kon doorlopen. De architecturale variatie gebeurt hier aan de buitenzijde, terwijl daarachter één thermische schil behouden blijft. Zo hoeft de keuze voor verschillende gevelmaterialen niet te leiden tot een onderbreking van het isolatieconcept.

Eén isolatielaag, twee materiaalexpressies

Net daarin zit één van de interessantste aspecten van deze gevelrenovatie. De bovenste geveldelen werden uitgevoerd in sierpleister, terwijl de onderste zones een tegelafwerking kregen. De combinatie van twee systemen uit het Knauf-gamma maakte die overgang mogelijk. Komfort-Wall Graphite koppelt de EPS 032-isolatie aan een afwerking met sierpleister. Komfort-Wall Brick vertrekt van dezelfde isolatiebasis, maar is bedoeld voor een afwerking met steenstrips of wandtegels.

Het resultaat is een gevel waarbij de materiaalkeuze niet rechtstreeks wordt bepaald door het achterliggende isolatiesysteem. De thermische laag loopt door, terwijl de zichtzijde kan wisselen van karakter. Voor renovatieprojecten biedt dat een interessante ontwerpvrijheid: verschillende delen van een gebouw kunnen een eigen materialiteit krijgen zonder voor elk geveldeel een volledig andere isolatieopbouw te moeten introduceren.

Technische zekerheid bij de detaillering

De combinatie van verschillende afwerkingen stelt tegelijk eisen aan de detaillering en uitvoering. De overgang tussen sierpleister en tegels moet niet alleen esthetisch overtuigen, maar ook technisch correct worden opgebouwd.

Daarbij bieden de technische goedkeuringen van beide systemen een belangrijk referentiekader. Komfort-Wall Graphite beschikt over ATG 2738, Komfort-Wall Brick over ATG 3226. Voor architecten en aannemers vormen die goedkeuringen een technische basis bij de specificatie en uitvoering van de gevelopbouw.

Het voordeel van deze systeemoplossing ligt in de samenhang tussen de verschillende componenten. Isolatie, bevestiging, wapening en eindafwerking worden hier niet louter als afzonderlijke producten beschouwd, maar als onderdelen van een volledige gevelopbouw.

Bestaand patrimonium opgewaardeerd

De keuze om het bestaande pand grondig te renoveren geeft het project ook een duurzaamheidsdimensie. In plaats van vervanging krijgt het gebouw een nieuwe gebruikscyclus, met nieuwe functies en een verbeterde gebouwschil. De bijkomende gevelisolatie draagt bij aan een lager warmteverlies en een hoger thermisch comfort voor de gebruikers.

Bovendien heeft Knauf België recent een EPS-terugnamedienst voor werfafval opgezet. Onder meer snijresten van grijze Knauf EPS 032 kunnen, mits correct gesorteerd en vrij van verontreinigingen, worden ingezameld en opnieuw als grondstof voor EPS-producten worden verwerkt. 

Ontwerpvrijheid binnen bestaande grenzen

De renovatie in de Brederodestraat illustreert een bredere opgave waarmee ontwerpers in een stedelijke context steeds vaker worden geconfronteerd. Bestaande gebouwen energetisch verbeteren betekent werken binnen grenzen die al vastliggen: beschikbare ruimte, aansluitdetails, bestaande constructies en de relatie met de straat.

Juist binnen die beperkingen kan de gevelopbouw ruimte scheppen voor architectuur. In de Brederodestraat maakte één doorlopende EPS-isolatielaag twee duidelijk verschillende afwerkingen mogelijk, zonder dat voor elke materiaalwissel het thermische concept moest veranderen. De gevel wordt daarmee niet alleen een technische schil, maar ook een ontwerpinstrument.