HASA architecten en abt be zetten in op twee circulaire strategieën bij realisatie nieuw woonproject in Aarschot

Het project wordt gerealiseerd op een braakliggend terrein tussen de Diestsesteenweg en de Mottebeek. In het gebouw aan de straatkant komen tien appartementen. Het heeft een draagstructuur van beton en een gevel in geperste aardeblokken. Het andere volume biedt plaats aan tien gelijkvloerse woningen en wordt gerealiseerd in houtskeletbouw. Het appartementsgebouw wordt geïsoleerd met grasvezel, terwijl de houtskeletwoningen houtwolisolatie krijgen. 

Voor de materiaalkeuzes maakte abt be gebruik van TOTEM. Met die tool werd nagegaan welke alternatieven voor klassieke bouwmaterialen de laagste milieu-impact hadden. De resultaten vormden mee de basis voor de uiteindelijke materiaalkeuzes.

Circulariteit op maat van elk gebouw

Beide gebouwen zijn dus op hun eigen manier circulair te noemen – het appartementsgebouw is aanpasbaar en het andere volume demonteerbaar. “De toegepaste circulaire strategie kwam voort uit de specifieke context van elk gebouw”, vertelt Toon Possemiers, directeur bij abt be, dat de studies technieken, duurzaamheid en circulariteit verzorgde voor HASA architecten. “Beide zones zijn duurzaam, maar elk op hun eigen manier."

“Het gebouw aan de straatzijde werd ontworpen met het oog op een lange levensduur”, gaat hij voort. “Daarom lag de nadruk bij het ontwerp ervan op aanpasbaarheid en niet op demonteerbaarheid. De betonnen draagstructuur maakt toekomstige functiewijzigingen mogelijk: woningen kunnen later worden samengevoegd, opgesplitst of zelfs plaatsmaken voor andere functies, zoals handel. Om dat mogelijk te maken, werden ook de gevels, de binnenafwerking en de technische installaties reversibel ontworpen.”

Voor de woningen achteraan gold dus een andere logica. Toon Possemiers: “Die bevinden zich op een locatie die in de toekomst mogelijk sterker met overstromingsrisico's wordt geconfronteerd. Daarom adviseerden we HASA architecten om daar te kiezen voor een volledig demonteerbare houtconstructie.”

Het project illustreert volgens Toon Possemiers zo mooi dat circulair bouwen niet altijd louter demonteerbaarheid impliceert, wat volgens hem wel een heersende opinie is. “Wanneer een gebouw honderd jaar kan blijven staan, is een volledig demonteerbare structuur niet noodzakelijk de duurzaamste keuze", stelt hij. "Zo’n omkeerbare structuur vraagt immers extra materialen. Demonteerbaarheid heeft alleen zin wanneer je vandaag al weet dat een gebouw later effectief zal worden aangepast, verplaatst of ontmanteld. Circulair bouwen draait volgens ons dus niet om het toepassen van één vast principe, maar om het kiezen van de juiste strategie in functie van de verwachte levensduur en toekomstige evolutie van een gebouw.”

Fossielvrij energieconcept en duurzaam waterbeheer

Een geothermische warmtepompinstallatie, aangevuld met zonnepanelen, zorgt voor een fossielvrij energieconcept voor alle woningen. "De zonnepanelen worden virtueel gekoppeld binnen een energiegemeenschap, zodat de lokaal opgewekte elektriciteit optimaal over het project kan worden gedeeld", aldus Toon Possemiers.

Ook water maakt integraal deel uit van het duurzaamheidsconcept. Het opgevangen regenwater wordt maximaal hergebruikt of op eigen terrein geïnfiltreerd. Omdat een deel van het bouwperceel watergevoelig is, wordt het hemelwater bovendien tijdelijk gebufferd om piekafvoeren op te vangen en de infiltratie in de bodem te bevorderen. Daarnaast besteedden HASA architecten en abt be bijzondere aandacht aan biodiversiteit en de aanwezige natuurwaarden.

“Met die combinatie van circulaire ontwerpprincipes, een fossielvrij energieconcept, duurzaam waterbeheer en aandacht voor biodiversiteit illustreert het project hoe circulair bouwen vandaag veel verder reikt dan alleen materiaalkeuzes. Tegelijk toont het dat de meest aangewezen circulaire strategie niet vooraf vastligt, maar telkens voortvloeit uit de specifieke context en de toekomstige evolutie van een gebouw", benadrukt Toon Possemiers nogmaals.

De oplevering van de woningen is gepland voor 2027. Naast de twee gebouwen voorziet het project ook nog in een groene buffer met daarin plaats voor een gemeenschappelijke boomgaard en moestuin.

Dankzij de uitgesproken duurzaamheids- en circulariteitsambities ontvangt het project ondersteuning van de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen (VMSW).