Joseph54 van BC architects & studies toont hoe circulaire renovatie het Europese kwartier kan vernieuwen
Het team van BC architects & studies, in samenwerking met Jaspers-Eyers Architects, won de ontwerpwedstrijd voor Joseph54, de renovatie van een kantoorgebouw van 17.900 m² in de Europese wijk in Brussel. De opdracht van ontwikkelaar Whitewood kadert binnen het ambitieuze Cityforward-programma, dat 21 voormalige kantoorgebouwen van de Europese Commissie wil transformeren. Voor het project werken de architecten samen met o.a. Lemaire Ingénieurs (stabiliteit), CES (technieken) en SuReal (duurzaamheid). De renovatie zet maximaal in op het behoud van de bestaande structuur en vertaalt de circulaire ambitie in een ontwerp waarin hergebruik, biogebaseerde materialen en gerichte ingrepen de bestaande architectuur nieuw leven geven.
De ontwerpers vertrekken vanuit het principe dat de grootste duurzaamheidswinst schuilt in het behoud van wat al aanwezig is. Daarom blijft de bestaande draagstructuur grotendeels behouden, terwijl strategische openingen het gebouwencomplex transparanter en beter verbonden maken. De ingrepen verbeteren zowel de interne circulatie als de relatie met de omliggende stad. Ook de binnentuin krijgt een belangrijke rol: door een gedeeltelijke afbraak van de sokkel ontstaat meer ruimte voor volle grond, waardoor de ecologische en ruimtelijke kwaliteit van het binnengebied aanzienlijk wordt versterkt.
Nieuwe relatie met de stad
Aan de Joseph II-straat krijgt het gebouw een veel opener gezicht. Een dubbelhoge lobby kijkt uit op de binnentuin en creëert een sterke visuele relatie tussen straat en binnengebied. Nieuwe terrassen aan de straatzijde verhogen de kwaliteit van de werkplekken, terwijl op het gelijkvloers ruimte wordt voorzien voor een publieke functie. Zo wil het ontwerp niet alleen een hedendaagse kantooromgeving creëren, maar ook bijdragen aan een levendigere en meer gemengde stadswijk.
Ook de bovenbouw wordt hertekend. De bestaande halfronde dakverdiepingen maken plaats voor een lichte uitbreiding in hout met terrassen. Dankzij de keuze voor een houtconstructie blijft het extra gewicht beperkt, terwijl de nieuwe toevoeging zich duidelijk onderscheidt van het bestaande gebouw zonder de oorspronkelijke architectuur te domineren.
Erfgoed en biogebaseerde materialen
Aan de Twee Kerkenstraat staat respect voor het beschermde erfgoed centraal. De historische gevel wordt zorgvuldig gerestaureerd en opnieuw geactiveerd dankzij een nieuw atrium met loopbruggen dat daglicht diep in het gebouw brengt en de verschillende bouwlagen met elkaar verbindt. Zo wordt de erfgoedwaarde van het bestaande gebouw gekoppeld aan een hedendaagse en meer open werkomgeving.
De circulaire aanpak komt ook tot uiting in de materiaalkeuzes. De nieuwe geveldelen worden opgebouwd uit een houtskeletstructuur met vliesgevels, stro-isolatie en een afwerking in kalkpleister. Daarnaast krijgen bestaande materialen een tweede leven als vensterbanken en terrasafwerkingen. Zo beperkt het ontwerp het gebruik van nieuwe grondstoffen en wordt de circulaire strategie ook zichtbaar in de architectuur.
Onderdeel van een bredere transformatie
Joseph54 maakt deel uit van Cityforward, waarmee Whitewood in totaal 21 voormalige gebouwen van de Europese Commissie wil vernieuwen, goed voor ongeveer 300.000 m². Het programma zet niet alleen in op circulaire renovatie, maar ook op een grotere functiemenging: ongeveer dertig procent van de totale oppervlakte krijgt een woon- of voorzieningenfunctie. Daarmee wil Cityforward de vandaag nog sterk monofunctionele Europese wijk laten evolueren naar een levendiger en veelzijdiger stadsdeel.
Met Joseph54 levert BC architects & studies een ontwerp af dat technische renovatie combineert met een fundamentele herwaardering van het bestaande gebouw. Door maximaal in te zetten op behoud, hergebruik en biogebaseerde materialen positioneert het project zich als een pionier in de circulaire renovatie van grootschalige kantoorgebouwen en laat het zien hoe bestaande kantoren een duurzame toekomst kunnen krijgen.