KPW architecten breekt sociaal woonblok open tot doorwaadbaar ensemble in Kessel-Lo

De nieuwbouw vervangt een woonblok met 36 appartementen uit 1972, herkenbaar aan drie prominente toegangstrappen en een reeks garageboxen op kelderniveau. Het gebouw was dringend aan renovatie toe, maar door de complexiteit ervan koos Dijledal uiteindelijk voor vervangingsbouw. Die keuze bood tegelijk de mogelijkheid om de relatie tussen de woningen, de straat en de omliggende publieke ruimte volledig te herdenken.

Twee gebouwen, één ensemble

KPW ontwierp geen monolithisch woonblok, maar verdeelde het programma over twee afzonderlijke volumes: een verticaal kopgebouw op de hoek en een langgerekt volume langs de Platte-Lostraat. Door de bouwmassa op te delen, zoeken de architecten naar wat ze omschrijven als een schaal op maat van mens en stad. Verschillen in positie en verhoudingen geven beide gebouwen een eigen karakter.

Tegelijk spreken de volumes dezelfde architecturale taal. De gevels combineren lichte baksteen met geel beton, terwijl passerellen, terrassen en gevelopeningen voor reliëf en ritme zorgen. Het langgerekte gebouw ligt iets terug ten opzichte van de straat, waardoor voor het volume ruimte ontstaat voor een groene verblijfszone. Zo krijgt de Platte-Lostraat een zachtere overgang van openbaar domein naar wonen.

Kopgebouw maakt ruimte voor de buurt

Een sleutelrol is weggelegd voor het kopgebouw. Het volume wordt deels opgetild, waardoor het gelijkvloers open blijft en een verbinding ontstaat tussen de Platte-Lostraat, de Albert Dejonghestraat en de achterliggende Albert Dejonghewijk. De bebouwing maakt hier letterlijk plaats voor de publieke ruimte en zorgt tegelijk voor meer openheid op de hoek.

Die openheid past binnen de bredere landschappelijke ambitie van het ontwerp. De site bevindt zich tussen verschillende groene structuren van Kessel-Lo, waaronder het Jan Vranckxpad, de Trolieberg/Predikherenberg en het Michottepark. KPW ziet voor de locatie een potentiële rol in het verbinden van die structuren. Rond de gebouwen komen daarom publieke groenzones met bomen en zitbanken die aansluiten op de omliggende buurt.

Buitenpasserellen als collectieve ruimte

Opvallend is dat de woongebouwen geen klassieke interne gangen hebben. De appartementen worden ontsloten via buitenpasserellen, buitentrappen en een buitenlift en hebben elk een eigen voordeur aan de buitenruimte. Vooral langs de zuidgevel van het langgerekte volume wordt die circulatie nadrukkelijk onderdeel van de architectuur. De passerel brengt beweging in de gevel en vormt tegelijk een overgang tussen straat en woning.

Circulatie wordt zo meer dan een praktische manier om de voordeur te bereiken. De buitenruimtes creëren plekken waar bewoners elkaar onderweg kunnen tegenkomen, terwijl er voldoende afstand tot de private leefruimtes behouden blijft. Straat, groenstrook, doorgang, passerel en woning vormen verschillende gradaties tussen publiek en privaat. Collectiviteit wordt zo verweven met het dagelijkse gebruik van het gebouw.

Betonstructuur laat verandering toe

Achter die architectuur zit een rationele betonstructuur van kolommen en wanden. De resterende oppervlakte kan relatief vrij worden ingevuld, waardoor een flexibel basisplan ontstaat dat toekomstige aanpassingen mogelijk maakt. Volgens KPW kunnen door die opbouw en de organisatie van de technische kokers bijvoorbeeld kleinere appartementen later worden samengevoegd tot grotere wooneenheden.

Vandaag telt het project vijftien appartementen met één slaapkamer, tien met twee slaapkamers, twee met vier slaapkamers en één met vijf slaapkamers. Daarmee biedt het gebouw woningen voor uiteenlopende huishoudens, van alleenstaanden en koppels tot grotere gezinnen. De structurele flexibiliteit moet voorkomen dat die huidige verdeling voor de volledige levensduur van het gebouw vastligt.

Energiezuinig wonen, parkeren ondergronds

Ook energetisch mikt de nieuwbouw hoog. Alle appartementen beschikken over vloerverwarming en een individuele warmtepomp die is aangesloten op een collectief BEO-veld. Individuele ventilatiesystemen van het type D zorgen voor de ventilatie en zonnepanelen op het dak leveren hernieuwbare elektriciteit. Volgens Dijledal behalen alle wooneenheden een E-peil lager dan E10 en een EPC-label A.

Onder het gebouw bevindt zich een parkeergarage met 22 autostaanplaatsen, aangevuld met private kelderbergingen en een gemeenschappelijke fietsenstalling. De toegang tot de garage ligt aan de achterzijde en speelt in op de niveauverschillen van het terrein. Door een groot deel van het parkeren ondergronds te organiseren, kan de ruimte rond de gebouwen bovengronds worden ingezet voor groen, verblijf en verbindingen.

Van gesloten bouwblok naar open woonplek

Waar het vroegere complex vooral als één woonblok op het terrein stond, organiseert KPW de vervangingsbouw als een samenspel van gebouwen en tussenruimtes. De twee volumes bepalen de randen zonder de site volledig af te sluiten. Het opgetilde kopgebouw, de terugliggende straatgevel, het publieke groen en de doorgangen maken van het maaiveld een actief onderdeel van het ontwerp.

Zo ligt de belangrijkste kwaliteit van de Platte-Lostraat misschien wel in wat er tussen de woningen gebeurt. Passerellen, doorgangen en groene overgangszones leggen telkens een relatie tussen individuele woning, woongebouw en buurt. Met die opeenvolging van publieke, collectieve en private ruimtes maakt KPW van sociale huisvesting geen geïsoleerd woonvolume, maar een doorwaadbaar stukje Kessel-Lo.