Cohousingproject VEL 184

ontwerpopdracht

VEL is een cohousingproject voor vijf gezinnen in het binnengebied van een groot bouwblok in Kessel-Lo, Leuven. Een grote villa uit de jaren 1950 bood onvoldoende kwaliteit om te hergebruiken en maakte plaats voor vijf grondgebonden woningen in twee compacte volumes, gevat in een landschap van zorgvuldig gedifferentieerde buitenruimtes: van een gemeenschappelijke groene speelruimte, over private zonneterrassen, tot de stille bosrand aan de achterzijde. Langs de rand van het terrein loopt een publiek fietspad dat het project verankert in zijn omgeving. Een collectief pad orkestreert de geleidelijke overgang van publiek naar privaat. Cohousing vraagt dat gemeenschappelijke en persoonlijke belangen voortdurend hand in hand gaan. Vijf woningen op maat, binnen één logisch geheel.

uitdagingen en antwoorden

Bouwen in een binnengebied vroeg om een zorgvuldige inplanting en ontsluiting. Een publiek fietspad dient als toegangsweg en wordt geactiveerd met collectieve functies voor interactie met de wijk. De toegang tot de woningen gebeurt via een breed pad dat de collectieve tuin afbakent en eindigt in een ruim collectief terras: niet enkel circulatie, maar ook speel- en verblijfsruimte. De gebouwvolumes staan licht gedraaid ten opzichte van de straat, wat inkijk beperkt én de woningen zuidelijker oriënteert. De spanning tussen privacy en collectiviteit werd opgelost door een fijnmazige gradatie van buitenruimtes waarbij de subtiele topografie werd ingezet: verhoogde voortuinen met zonneterras afgebakend door een lage muur, bieden privacy zonder het zicht op de collectieve tuin te onderbreken.

In hoeverre is het een duurzaam project in de brede betekenis van het woord?

Naast het feit dat de woningen BEN zijn en voorzien van doorgedreven duurzame installaties, is het project ook duurzaam in de breedste zin van het woord. Het vormt een verdichtingsproject binnen een bestaand woongebied: inbreiding op een onderbenutte site in een goed uitgeruste buurt met openbaar vervoer, scholen en winkels op wandelafstand. Het publieke fietspad versterkt daarbij de zachte mobiliteit in de wijk. Er wordt ingezet op maximaal behoud van bestaande bomen en bosrand met ruimte voor biodiversiteit. Regenwater wordt per woning opgevangen, collectief gebufferd en op eigen terrein geïnfiltreerd. Het cohousingmodel biedt daarenboven een antwoord op vereenzaming: gedeelde functies en buitenruimtes verlagen de ecologische voetafdruk én vergroten de kans op ontmoeting en buurtleven.

motivatie

VEL geeft een concreet en overtuigend antwoord op actuele maatschappelijke uitdagingen: verdichting binnen bestaand woongebied, duurzaam samenwonen en het versterken van zachte mobiliteit in de wijk. Het project toont dat deze uitdagingen niet los van elkaar staan, maar in één coherent ontwerp kunnen worden verweven. De zorgvuldige gradatie van publiek naar privaat, de gedeelde buitenruimtes en de ontmoetingsplekken langs het fietspad maken van VEL meer dan een woonproject - het is een stuk stad dat buurtleven stimuleert. Duurzaamheid wordt hier in de breedste zin van het woord begrepen: ruimtelijk, ecologisch én sociaal. Bovenal is VEL een gelukt project: vijf gezinnen die effectief samen leven zoals beoogd, in een omgeving die hen daartoe uitnodigt en ondersteunt.