Fruitspoor 178

ontwerpopdracht

In navolging van het Witboek Beleidsplan Ruimte heeft de provincie Limburg onderzoek laten uitvoeren hoe een robuust en leefbaar Vlaanderen ruimtelijk tot stand gebracht kan worden in de provinciale context. Het Fruitspoor is hiervoor een drager: deels ligt dit netwerk op de bedding van de voormalige Spoorlijn 23 door de Zuid-Limburgse Fruitstreek. Dit deel vormt een verbinding in een lus van 46 km tussen Sint-Truiden, Borgloon en Tongeren, met een pleisterplaats op het Stationsplein van Borgloon. a2o, BuroLandschap en GeoTec hebben hier in partnerschap met Liswood&Tache en Arcade de opdracht aangenomen voor de heraanleg van het landschap en de bouw van een paviljoen en twee bushaltes, plus de realisatie van een fietsenverhuur in een bestaand gebouw.

uitdagingen en antwoorden

De doelstelling was om de stationsomgeving op te waarderen tot toegangspoort voor de Fruitroute en het plein een trekker voor de regio te maken; waar toeristen en bewoners elkaar kunnen treffen. De omgeving omvat een nieuw plein met fietspaviljoen en vormt zo een centrale hub met alles voor een zorgeloze fietstocht door de fruitstreek. Het plein wordt ingericht als een groene, levendige omgeving met voldoende ruimte zodat ook grotere evenementen mogelijk zijn. Dit project vroeg om een interdisciplinaire aanpak op vlak van erfgoed, landschap, architectuur en infrastructuur. Het hoogteverschil van het spoorwegtalud wordt benut om modaliteiten te combineren: op het talud kan gewandeld en gefietst worden. Lager gelegen ligt een overloopparking, uit het zicht van wandelaars en fietsers.

In hoeverre is het een duurzaam project in de brede betekenis van het woord?

De groenblauwe principes staan centraal: ontharding, klimaatadaptatie, waterretentie en biodiversiteit. Deze principes zijn in samenhang gebracht in de landschappelijke aanleg. Gevonden materialen zoals kasseien en bestaande spoorstaven zijn in situ hergebruikt, en gecombineerd met regionale materialen zoals kalksteen. Het project is bovendien relevant omdat het een poort is naar een regionaal landschap dat lokale voedselproductie, low-carbon recreatie en een actieve levensstijl in samenhang brengt: hier zijn rust- en fietsherstelpunten voor de fietsers toegankelijk. De omgevingsaanleg biedt een landschappelijk kader voor de herbestemming van de aanliggende stroopfabriek en het fruitbelevingscentrum, en draagt bij aan de revitalisering van een kleinstedelijke omgeving.

motivatie

Stationsomgeving Borgloon is een voorbeeldig project: - Het toont een integrale benadering tot stedenbouw, landschap, architectuur en infrastructuur. - De architectuur van het toegevoegde paviljoen laat een flexibel programma toe en kent een fraaie maar ingetogen uitwerking in houtbouw, een ‘perron’ dat naar het verleden van de spoorlijn refereert. - Het gaat om voorbeeldig publiek opdrachtgeverschap met oog op verduurzaming van de openbare ruimte. - Groenblauwe principes worden gekoppeld aan herwaardering van erfgoed. - Het stationsplein is een knooppunt dat aandacht trekt naar het fietsroutenetwerk als belangrijke troef in de provinciale toeristische infrastructuur, en naar verdere uitbouw/ ontwikkeling van dit netwerk

Op welke manier is het project een toonbeeld van een klimaatbestendige aanpak?

Het project combineert groen-blauwe oplossingen. Om waterproblematiek in het stroomgebied van de Kleine Herk op te lossen, wordt er een bufferzone aangelegd aan de rand van het terrein zodat er meer ruimte voor het water ontstaat. De omgevingsaanleg omvat de ontharding van ruim 9.000 m2, en waar verharding nodig was zijn waar mogelijk losse stenen gebruikt om ruimte te bieden aan flora en fauna. Er is goed gekeken naar de bodemomstandigheden: de oorspronkelijke leem- en kleibodems zijn vermengd met puin uit het industriële verleden. In deze bodem gedijen lokale planten die aan schare omstandigheden zijn aangepast. Struiken en (klimaat)bomen die worden aangeplant worden geselecteerd uit soorten die al gevestigd zijn in de omgeving zodat de kans groot is dat ze aanslaan.