G1801 | Woonproject Potuit 174

ontwerpopdracht

De twee delen van een kasteeldomein worden na jarenlange splitsing terug samengevoegd. Het neoclassicistisch herenhuis aan de toegangspoort wordt gerestaureerd en krijgt een nieuwe woonfunctie onder zijn afgewolfde dak. In de tuin onder een groep eeuwenoude rode beuken worden drie parkvilla’s geschrankt opgesteld rondom de historische zichtas op het kasteel. Hun planvorm ontstaat uit drie kamers geschikt rondom een traphal waar rondomrond terrassen worden gewikkeld. Door de geslepen vorm schrijven ze zich in langs de slingerende paden doorheen de historische parktuin. Langs de zijde van het Potuitpark worden langs de ommuring woningen gebouwd die met hun kroonlijst en ritmering aanleunen bij de bestaande oranjerie en tegelijk de historische beluiken in herinnering brengen.

uitdagingen en antwoorden

Het project wordt zorgvuldig ingepast in zijn historische context, waarbij de architectuur zich afstemt op de aanwezige lagen. De woningen vormen een herinterpretatie van een kloostertypologie en zijn opgebouwd op een bestaande, oude tuinmuur. Tegelijk wordt sterk ingezet op een landschappelijke integratie, met respect voor eeuwenoude bomen en waardevolle vegetatie. Daarnaast fungeert het project als een belangrijke stedenbouwkundige schakel, met een nieuwe openbare doorsteek tussen twee stadsparken en de aanleg van een nieuw pleintje voor het kasteel. Tot slot worden restauratie en nieuwbouw op een harmonieuze manier op elkaar afgestemd, zodat een samenhangend en evenwichtig geheel ontstaat.

In hoeverre is het een duurzaam project in de brede betekenis van het woord?

Het project wordt opgevat als een cohousingconcept met een sterke focus op sociale duurzaamheid. Er wordt ingezet op een mix van oudere bewoners en jonge gezinnen met kinderen, wat een levendige en ondersteunende gemeenschap creëert. Een gemeenschappelijke ruimte biedt plaats voor ontmoetingen en activiteiten en versterkt het collectieve wonen. Energetisch wordt gekozen voor een gedeeld geothermisch warmtenet, wat zorgt voor een efficiënte en duurzame energievoorziening. Het gebouw krijgt een duurzaam casco en een flexibele indeling, zodat het zich kan aanpassen aan toekomstige woonbehoeften. In de materiaalkeuze staat duurzaamheid centraal, met hout voor meergezinswoningen en gekaleide baksteen voor eengezinswoningen, afgestemd op de historische serre.

motivatie

Dit project verdient een Architectura-award omdat het een sterk voorbeeld is van hoe hedendaagse architectuur, duurzaamheid en maatschappelijke meerwaarde samenkomen. Het betreft een uniek, intergenerationeel woonproject waar verschillende generaties samenleven en elkaar versterken, wat de sociale cohesie versterkt en verbondenheid stimuleert. Opvallend is de realisatie van het eerste gemeenschappelijke geothermische warmtenet in Vlaanderen, een innovatieve stap richting collectieve energievoorziening. Daarnaast draagt het project bij aan duurzame stadsvernieuwing door een historisch en landschappelijk waardevolle site nieuw leven te geven, met respect voor bestaande kwaliteiten. De ligging nabij station Dampoort versterkt bovendien de inzet op kernversterking en duurzame mobiliteit.