Het Hoveniershuis 49

ontwerpopdracht

De hovenierswoning in het historische park bij Kasteel Beukenhof dateert van 1883 en was na 8 jaar leegstand, vandalisme en verval aan een grondige renovatie, restauratie en herbestemming toe. De bijgebouwen (koterijen en een garagebox) werden gesloopt en vervangen door een glazen paviljoen dat bewust contrasteert met de historische gebouwen. Er wordt een polyvalente ruimte gecreëerd die enerzijds respectvol omgaat met de historische context en het park en anderzijds flexibel bruikbaar is voor evenementen, workshops en recreatie, zonder de structuur van het park te belasten. Doorheen de jaren is er een nood ontstaan aan dergelijke polyvalente ruimtes in het dorp. Bijkomend was de wens om lokaal en duurzaam toerisme in de Leiestreek te stimuleren.

uitdagingen en antwoorden

Het maximale volume werd (terecht) stedenbouwkundig gelimiteerd. Binnen beperkte oppervlakte diende er een programma gerealiseerd te worden i.f.v. een zinvolle, duurzame en financieel haalbare herbestemming om verder verval tegen te gaan. Bijkomend bevindt het project zich in parkgebied en diende voorzichtig omgegaan te worden met de omgeving. Door het volume gedeeltelijk in te graven, kon meer nuttige oppervlakte gecreëerd worden binnen de maximale stedenbouwkundige enveloppe en bleven footprint en hoogte en dus impact op het park beperkt. De diepte van de ingraving werd doelbewust op zithoogte gekozen, zodat de randen dienst kunnen doen als zitbanken en men letterlijk in het bos zit. Hierdoor is het ook mogelijk om de ruimte ten volle te benutten en ontstaat een optimale flexibiliteit.

In hoeverre is het een duurzaam project in de brede betekenis van het woord?

De herbestemming van de historische woning is op zich al circulair. Er wordt nieuw leven geblazen in het lokale erfgoed door een zinvolle invulling die de sociale cohesie van de streek verbetert. Het is een ontmoetingsplek geworden in het historische park Beukenhof. Gelegen aan het park en langs tal van fiets- en wandelroutes zet het project sterk in op duurzaam toerisme. Door de bijgebouwen en garagebox te verwijderen kon de compactheid verhoogd worden. De isolatiegraad werd sterk verbeterd en de fossielvrije technieken worden voor beide programma’s gecombineerd voorzien, wat resulteert in energetische efficiëntie. De impact op het park is minimaal. Er werden meerdere nieuwe bomen aangeplant. Het paviljoen is volledig demontabel (met boutverbindingen) en dus circulair opgebouwd.

motivatie

Het Hoveniershuis toont hoe met een bescheiden, weldoordachte interventie een maximale meerwaarde kan ontstaan voor gebouw, landschap, gebruikers en dorp. De polyvalente functie geeft het project een maatschappelijke waarde. De verregaande integratie in het historische park, de slimme ingegraven opbouw, de transparante verbinding met het groen en de gesloten straatgevel die privacy genereert, getuigen van een sterk conceptueel ontwerp dat tegelijk respect toont voor context en natuur. Het ontwerp verdient erkenning voor de manier waarop het beleving, verwondering en verbeelding verenigt met functionaliteit en alle facetten van duurzaamheid (sociaal, circulair, energetisch, biologisch, ruimtelijk, meervoudig gebruik,…). Dit is waarom het project ten volle een Architectura-award waardig is.