Tuighuisstraat: stedelijk en sociaal inbreidingsproject 118

ontwerpopdracht

HEROPWAARDERING. De oorspronkelijke tuinwijkgedachte is grotendeels verdwenen door tuinen die plaats maakten voor garages en gesloten achterbouwen, waardoor het contact met het binnengebied verloren ging. Het project heractiveert de achterzijde als tweede voorzijde. ACUPUNCTUUR. De spreiding van de eigendommen maakt het mogelijk om met gerichte ingrepen op meerdere plaatsen tegelijk impact te creëren. CO. Uitbreidingen aan de achterkavelgrens bieden ruimte voor nieuwe woonvormen zoals kangoeroewonen, samengestelde gezinnen, een inwonende oudere of student, thuiswerk. VERDICHTING. Zeven hoekpercelen worden samengebracht in drie volumes met 16 nieuwe en gevarieerde woonunits. Het aantal sociale woningen vergroot van 18 naar 31. HERGEBRUIK. Bakstenen en dakpannen worden in situ hergebruikt.

uitdagingen en antwoorden

De regelgeving voor sociale huisvesting vertrekt nog vaak van het klassieke gezin, terwijl hedendaagse gezinssamenstellingen en leefgewoonten veel diverser zijn. Met dit project tonen we aan dat sociale huisvesting en nieuwe woonvormen wél samengaan. De kangoeroewoningen bieden flexibiliteit: ze kunnen als één ruime woning functioneren of opgesplitst worden in twee aparte wooneenheden. De gedeelde winterhal en tuin bevorderen sociaal contact, zonder de nood aan autonomie te hypothekeren. Het hergebruik van bakstenen en dakpannen vereiste een proces waarin verschillende actoren betrokken waren, die op elkaar afgestemd dienden te worden. Er werd beroep gedaan op specifieke profielen zoals voor de sloop, voor de testen op bestaande materialen en op nieuwe mortels, en voor de montage.

In hoeverre is het een duurzaam project in de brede betekenis van het woord?

Op buurtniveau zoeken we veerkracht en sociale integratie door de doorwaadbaarheid te vergroten, het binnengebied te vergroenen en af te stemmen op de voetganger en collectieve functies op het gelijkvloers te voorzien. Op perceelniveau herstellen we de relatie met de publieke ruimte en introduceren we diverse woonvormen. De typologieën laten veerkrachtige gezinssamenstellingen en levenslang wonen toe. Op materiaalniveau worden gevelstenen en dakpannen circulair gebruikt. De gelaagde opbouw van de gevels is een gevolg van de beschikbaarheid van de gerecupereerde gevelstenen. De gebruikte mortel is getest geweest om toekomstig hergebruik mogelijk te maken. Minderwaardige stenen kregen een tweede leven als perceelafscheidingen in schanskorven.

motivatie

De uitdaging van dit project is actueel: hoe ingrijpen in een complexe stedelijke context zonder het verhaal achter bewoners en materialen te verloochenen? Hoe kunnen we, acupunctuurgewijs, stadsdelen opwaarderen zonder tabula rasa? Veel bewoners zijn al generaties lang met de wijk verbonden. Het binnengebied was geëvolueerd tot een sociaal onveilige plek. Via huis-aan-huisinterviews en participatiemomenten brachten we noden in kaart, zoals vereenzaming en een gebrek aan sociale cohesie. Stedelijke ingrepen reiken verder dan het fysieke. De maatschappelijke waarde van het gebouwde is cruciaal voor toekomstbestendige stedenbouw. Zelfs de bouwcomponent heeft hier een impact. Hergebruikte materialen dragen het verhaal van de plek verder en vormen de basis voor een nieuwe, duurzame identiteit.