51N4E transformeert voormalig bankgebouw tot alzijdige stadsvilla met ronde patio en gestapelde binnentuinen

  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image
  • image

Het Brusselse architectenbureau 51N4E heeft de ontwerpwedstrijd gewonnen voor de transformatie van het voormalige Crelan-hoofdkwartier aan de Sylvain Dupuislaan in Anderlecht. Het project, dat de naam Westpark krijgt, wordt ontwikkeld door GML Estate, samen met M-gineers, Plant en Houtgoed en Advista. Het leegkomende kantoorgebouw wordt daarbij omgevormd tot een woonproject dat inzet op betaalbaarheid, gedeelde voorzieningen en een vernieuwde relatie met het omliggende park.

De opdracht kadert in een bredere zoektocht naar nieuwe bestemmingen voor verouderde kantoorgebouwen. In plaats van sloop kiest 51N4E voor een verregaande reconversie, waarbij vrijwel de volledige bestaande structuur behouden blijft. Tegelijk wil het ontwerpteam het gesloten en introverte karakter van het gebouw doorbreken en het opnieuw verankeren in zijn omgeving.

Van kantoorgebouw naar stadvilla

Centraal in het voorstel staat het idee van een alzijdige stadvilla in een park. Waar het huidige gebouw zich afkeert van zijn omgeving, ziet 51N4E net kansen in de vrijstaande positie tussen het Westland Shopping Center en de omliggende woonwijk. Het gebouw krijgt daarom een open en toegankelijke opzet, met zicht en relatie naar alle zijden.

Een dubbelhoge hoofdentree verbindt het publieke park rechtstreeks met het hart van het gebouw. Daarnaast voorzien de architecten twee bijkomende toegangen aan de noord- en zuidzijde, waardoor bewoners het gebouw vanuit verschillende richtingen kunnen betreden. Zo wordt een voormalige bedrijfssite opnieuw een onderdeel van het dagelijkse leven in de buurt.

Ronde patio brengt licht tot diep in het gebouw

De meest opvallende ingreep bevindt zich bovenaan het gebouw. Als enige kandidaat stelt 51N4E voor om de volledige bestaande dakverdieping te verwijderen en te vervangen door een optopping van vier bouwlagen. Daarmee grijpt het bureau in op wat het als het grootste ruimtelijke probleem van het bestaande gebouw beschouwt: de diepe en weinig aantrekkelijke binnenkoer.

De nieuwe bovenbouw wordt georganiseerd rond een ronde patio met een diameter van 24,5 meter. Die opening laat het daglicht diep binnendringen tot in het hart van het gebouw en zorgt tegelijk voor een veel genereuzere verhouding tussen hoogte en breedte. Rond de patio ontstaat een nieuwe binnengevel die uitkijkt op een intensieve daktuin en een bijzonder collectief binnenlandschap creëert.

Stapeling van drie collectieve ruimtes

De ontwerpers beantwoorden de problematiek van de bestaande koer niet met één enkele ingreep, maar met een opeenvolging van drie ruimtelijke lagen. Onderaan bevindt zich een dubbelhoge wintertuin op het gelijkvloers, daarboven de bestaande vierkante binnenkoer en bovenaan de nieuwe ronde patio met daktuin. Samen vormen ze een verticale stapeling van binnen- en buitenruimtes met elk een eigen karakter.

De wintertuin neemt daarbij een centrale plaats in. Ze wordt toegankelijk vanuit drie richtingen en fungeert als een grote gemeenschappelijke woonkamer voor de bewoners. Door haar royale afmetingen kan ze uiteenlopende activiteiten huisvesten, van informele ontmoetingen tot evenementen, spel en ontspanning. Tegelijk brengt ze extra licht en groen tot diep in het gebouw.

Maximale aandacht voor hergebruik

Ondanks de ingrijpende ruimtelijke transformatie blijft de constructieve aanpak opmerkelijk terughoudend. Met uitzondering van de dakverdieping blijft de bestaande structuur behouden. De nieuwe lichte optopping steunt rechtstreeks op de bestaande kolommen en kernwanden, waardoor zware structurele ingrepen beperkt blijven.

Ook op andere vlakken vertrekt het ontwerp vanuit het bestaande gebouw. Trappenkernen worden maximaal behouden, technische schachten worden hergebruikt en de ondergrondse niveaus blijven grotendeels onaangeroerd. Volgens 51N4E schuilt de belangrijkste duurzaamheidswinst precies in het behoud en de herbestemming van wat al aanwezig is.

Nieuwe gevel geeft gebouw meer diepte

De transformatie wordt ook zichtbaar in de architectuur van de gevels. De bestaande granieten gevelpanelen worden hergebruikt op de onderste bouwlagen, terwijl de nieuwe optopping wordt afgewerkt met een lichte, geprofileerde metalen bekleding. De reflecterende huid gaat een subtiele dialoog aan met het bestaande graniet en maakt het onderscheid tussen oud en nieuw leesbaar zonder de eenheid van het gebouw te verbreken.

Daarnaast creëren de architecten een nieuwe geveldiepte door inpandige terrassen en loggia's uit te snijden in het volume. Vanuit het park leest het gebouw daardoor minder als een vlak kantoorgebouw en meer als een gelaagd woongebouw. Warm okerkleurig schrijnwerk versterkt die transformatie verder en geeft het geheel een zachtere uitstraling.

Divers woonprogramma rond de koer

Het woonprogramma combineert verschillende woningtypes voor uiteenlopende bewonersprofielen. In de bestaande bouwlagen worden grotere gezinswoningen en coliving-eenheden georganiseerd rond de oorspronkelijke binnenkoer. De slaapkamers liggen daarbij aan de koerzijde, terwijl de leefruimtes zich naar de omgeving richten.

In de nieuwe optopping komen vooral kleinere appartementen voor starters, koppels en kleine gezinnen. Dankzij de grotere patio kunnen deze woningen als volwaardige doorzonappartementen worden uitgewerkt, met terrassen aan beide zijden. Dat levert niet alleen meer daglicht op, maar ook meer privacy en een sterkere relatie met zowel het landschap als de collectieve binnentuin.

Gedeelde functies als motor van ontmoeting

Westpark wil meer zijn dan een verzameling appartementen. Op het gelijkvloers voorziet 51N4E daarom een buurtruimte die uitkijkt op het park en de belangrijkste wandelverbindingen. Die ruimte kan onder meer plaats bieden aan een wijkrestaurant, buurtcentrum of andere gemeenschapsvoorzieningen.

Op de mezzanine rond de wintertuin worden bijkomende gedeelde functies ondergebracht, waaronder coworkingruimtes, een fitnesszaal, projectieruimtes en andere collectieve voorzieningen. Door deze programma's zichtbaar te verbinden met de wintertuin ontstaat een levendig sociaal hart dat ontmoeting tussen bewoners moet stimuleren.

Gebouw en landschap vormen één geheel

Ook de buitenruimte maakt integraal deel uit van het ontwerp. Plant en Houtgoed transformeert de voormalige kantooromgeving tot een gelaagd parklandschap waarin biodiversiteit, ontmoeting en zachte mobiliteit centraal staan. Nieuwe wandel- en fietsverbindingen versterken de bestaande trage routes door de wijk en maken van de site opnieuw een schakel binnen een groter netwerk van groene ruimtes.

Het landschap combineert open grasvelden met hooilanden, boomgroepen, struweelzones, speelprikkels en buurtmoestuinen. Door te werken met subtiele hoogteverschillen en waterbufferende zones wordt regenwater langer vastgehouden en ontstaat een klimaatrobuuste omgeving. Samen met de architecturale transformatie moet dat van Westpark een open woonomgeving maken waarin gebouw en landschap als één geheel functioneren.

Bron BMA & 51N4E

  • Deel dit artikel

Onze partners