Carton123 transformeert industriële loods in Molenbeek tot open kunstenwerkplek

De bestaande industriële hangar vormde het uitgangspunt voor een ingreep die evenzeer draait om wegnemen als om toevoegen. Carton123 ontmantelde ongeveer de helft van het volume en hield het nieuwe programma bewust compact. De vrijgekomen ruimte werd ingericht als een ommuurde tuin, die aansluit op de grotendeels ontharde binnenkoer. Zo krijgt de voormalige garage naast nieuwe binnenruimtes ook een beschutte buitenruimte.

Plaats maken door weg te nemen

Binnen biedt De Loods onder meer ruimte aan een atelier, een danszaal en een ontmoetingsruimte. Het gebouw is opgevat rond een stalen portaalstructuur, gecombineerd met geprefabriceerde houtskeletwanden die met cellulose zijn geïsoleerd. Aan de buitenzijde kregen de nieuwe geveldelen een bekleding in thermisch gemodificeerd hout. De materialisatie geeft de voormalige industriële werkplaats zo een nieuwe invulling zonder haar eenvoudige, robuuste karakter volledig uit te wissen.

De beschutte ligging binnen het bouwblok speelt daarbij een belangrijke rol. Aan de straatzijde bevindt zich ’t Zinneke, waar mensen met een verstandelijke beperking wonen, terwijl De Loods en de tuin verderop op het perceel liggen. De tuin vormt een buitenkamer tussen de verschillende functies en biedt ruimte voor verblijf en ontmoeting. Tegelijk richt de werking van De Loods zich nadrukkelijk naar de omliggende wijk.

Ruimte voor artistieke processen

De nieuwe infrastructuur geeft de artistieke werking van Zonnelied een vaste plek. De beeldende ateliers van Zonnelied, danswerking LEON en Theater Tartaar maken gebruik van De Loods, terwijl de organisatie ook samenwerkt met andere kunstenaars en cultuurorganisaties. Niet alleen voorstellingen of afgewerkte kunstwerken staan daarbij centraal: de ruimtes zijn in de eerste plaats bedoeld om te repeteren, creëren, experimenteren en samenwerken.

Daarmee wil Zonnelied ook artistieke processen zichtbaar maken die doorgaans buiten het publieke blikveld blijven. Mensen met en zonder zichtbare beperking krijgen er ruimte om samen te werken en nieuwe vormen uit te proberen. De architectuur ondersteunt die werking met verschillende ruimtes voor maken, bewegen en ontmoeten, aangevuld met de tuin als buitenruimte. Kunst wordt zo niet als afzonderlijke activiteit georganiseerd, maar maakt deel uit van het dagelijkse gebruik van de plek.

Wisselwerking met de buurt

Die inclusieve werking beperkt zich niet tot kunst. De Loods wil ook een plek voor de wijk zijn, met open ateliers, toonmomenten en activiteiten waarbij buurtbewoners, verenigingen en andere organisaties betrokken kunnen worden. Ook de Fietsbieb krijgt er een vaste plaats. Kinderen uit de buurt kunnen er fietsen ontlenen, terwijl gasten van Zonnelied mee instaan voor de werking en fietsen onder handen nemen en personaliseren.

Daarmee wordt de gebruikelijke verhouding tussen zorgvoorziening en omgeving bewust verbreed. De bewoners en gasten van Zonnelied ontvangen niet alleen ondersteuning, maar nemen zelf rollen op binnen De Loods en dragen via de kunstenwerking en buurtactiviteiten bij aan hun omgeving. Het project koppelt zo zorg aan actief burgerschap: de wijk wordt uitgenodigd in De Loods, terwijl de werking van Zonnelied zich tegelijk naar die wijk uitstrekt.

Beschutte plek met open karakter

Die dubbele beweging is ook ruimtelijk leesbaar. De Loods ligt beschermd binnen het bouwblok, maar is niet opgevat als een afgesloten voorziening. Door ongeveer de helft van de bestaande hangar weg te nemen en plaats te maken voor tuin en ontharding, ontstaat meer ademruimte tussen de verschillende functies. Binnenruimtes, tuin en binnenkoer vormen samen het decor voor een werking waarin kunst, zorg en ontmoeting elkaar kunnen overlappen.

Met De Loods geeft Carton123 architecten zo een voormalige garagewerkplaats een nieuwe rol zonder het beschikbare volume maximaal te benutten. De keuze om juist een aanzienlijk deel van het gebouw te ontmantelen, maakt ruimte voor licht, buitenruimte en ontmoeting en ondersteunt tegelijk de inclusieve werking van Zonnelied. Een voormalige werkplaats wordt daarmee een beschutte maar open kunstenplek, waar mensen met en zonder beperking samen kunnen creëren en waar ook de buurt een plaats krijgt.