Genuanceerde baksteen verbindt NAVIGO met Oostduinkerkse vissersarchitectuur

Die verwantschap wordt tastbaar in de gevels. De witgrijze linea 7035-gevelsteen van Vande Moortel combineert natuurlijke schakeringen met een slank formaat en wordt met vlak voegwerk verwerkt tot een rustig, vrijwel monolithisch oppervlak. Zo ontstaat een eigentijdse interpretatie van de gekaleide gevels die van oudsher het beeld van de kustarchitectuur bepalen.

Geen museumvolume, maar een ensemble

In plaats van de uitbreiding onder te brengen in één groot, autonoom volume koos Havana architecture voor een compositie van verschillende bouwdelen. Het hart van de uitbreiding vormt de dubbelhoge potviszaal, een ruimte van zes meter hoog en 22 meter breed. Rond dat forse volume scharen zich lagere bouwdelen met ondersteunende functies. Ze breken de schaal van het museum en zorgen voor een geleidelijke overgang naar de omgeving.

De herkenbare dakvormen en verspringende volumes geven de uitbreiding daardoor eerder het karakter van een verzameling gebouwen dan van één groot museumcomplex. Het nieuwe NAVIGO zoekt bewust aansluiting bij zijn omgeving, zonder de historische architectuur letterlijk te reproduceren.

Gekaleide gevels vertaald naar baksteen

Diezelfde benadering keert terug in het materiaalgebruik. Voor de gevels zochten de architecten naar een hedendaagse vertaling van de lichte, gekaleide vissershuizen die zo kenmerkend zijn voor de lokale bouwtraditie.

De keuze viel op de linea 7035 van Vande Moortel, een witgrijze gevelsteen met een subtiele natuurlijke nuance. De architecten zochten bewust naar een steen die in de massa gekleurd is en voldoende schakering vertoont om de gevel levendigheid te geven.

In combinatie met het vlak uitgevoerde voegwerk vloeien steen en voeg visueel in elkaar over. Hierdoor ontstaat een rustig en monolithisch gevelvlak dat visueel refereert aan een gekaleide gevel, typerend voor de kustarchitectuur van vroeger. Het slanke formaat van de linea-gevelsteen geeft die verwijzing tegelijk een uitgesproken hedendaags en verfijnd karakter. De horizontale belijning creëert een evenwichtige ritmiek en brengt visuele rust in de verschillende volumes.

Eén materiaal verbindt gebouw en buitenruimte

De gevelsteen blijft bovendien niet beperkt tot de buitenschil van de nieuwbouw. Ook elementen in de buitenruimte, waaronder de toegangsluifel en de buitenhaard, zijn in hetzelfde materiaal uitgevoerd. Daardoor fungeert de baksteen als een verbindend element over de volledige site. Gebouwen en buitenruimtes worden niet als afzonderlijke onderdelen behandeld, maar maken deel uit van één architecturaal landschap. 

Potvis Valentijn krijgt een nieuwe plek

Centraal in dat landschap bevindt zich een opvallende bewoner. Potvis Valentijn maakt al sinds 1989 deel uit van het collectieve geheugen van Oostduinkerke, toen het dier aanspoelde op het strand. Het skelet werd vervolgens dertig jaar onder de grond bewaard.

Vandaag vormt het een van de blikvangers van NAVIGO. De komst van het skelet naar het museum was mee aanleiding voor de uitbreiding en stelde de ontwerpers voor een bijzondere ruimtelijke opgave. De grote afmetingen van de potviszaal staan daarbij in contrast met de kleinschaligheid die de uitbreiding aan de buitenzijde uitstraalt. Door de grote centrale ruimte te omringen met lagere volumes slaagt Havana architectuur erin de uitzonderlijke binnenruimte te verzoenen met de schaal van de omgeving.

NAVIGO als museumdorp

Die keuze past binnen een bredere visie op de museumsite. NAVIGO bestaat niet uit één museumgebouw, maar uit een verzameling gebouwen, buitenruimtes en ontmoetingsplekken met elk een eigen functie en karakter. Naast het depot en de nieuwe potvisvleugel zijn er de bestaande museumzalen, het vissershuis, het estaminet en de museumtuin. Nieuwe buitenruimtes, waaronder de garnalentuin en het ontvangstplein, voegen daar nog een extra laag aan toe.

Samen vormen die onderdelen een soort museumdorp waarin bezoekers tussen gebouwen, tuinen en verblijfsplekken bewegen. De buitenruimte is daarbij meer dan een verbinding tussen verschillende museumfuncties. Ze maakt integraal deel uit van de bezoekerservaring en creëert ruimte om te verblijven en elkaar te ontmoeten.

Bekroonde plek voor ontmoeting

Precies dat aspect leverde NAVIGO op 7 juni 2026 de allereerste Vlaamse Architectuurprijs in de categorie Ontmoeten op. Volgens de publieksjury vult het museum het begrip ontmoeten “op een veelzijdige en gelaagde manier” in en overstijgt het zijn klassieke rol als tentoonstellingsruimte om zich tot een breed sociaal platform te ontwikkelen.

De bekroning onderstreept hoe de uitbreiding verder gaat dan het toevoegen van nieuwe museumoppervlakte. Havana architectuur brengt bestaande en nieuwe gebouwen, collectie en buitenruimte samen tot een coherent geheel.

De gevelsteen speelt binnen die samenhang een bescheiden maar bepalende rol. Met haar witgrijze schakeringen, horizontale ritmiek en monolithische verwerking slaat ze een brug tussen de nieuwe architectuur en de gekaleide vissershuizen van Oostduinkerke. Niet door het verleden te imiteren, maar door een vertrouwd architecturaal beeld in een nieuwe taal verder te schrijven.