Akoestiek op maat: modulaire regiecellen voor Campus Galileo

Het resultaat is een reeks van bijna veertig modulaire regiecellen in hout, met een akoestische opbouw die op maat van het bestaande gebouw werd uitgewerkt met systemen uit het Akoestikon-gamma van Merford. Vloeren, wanden en plafonds worden volgens het box-in-boxprincipe ontkoppeld, terwijl ook deuren, ventilatie en elektrische aansluitingen in het akoestische concept worden meegenomen. De nieuwe regiecellen worden rond deze tijd, bij de start van het schooljaar, in gebruik genomen.

Van metaal naar hout

De regiecellen worden gebruikt binnen de opleiding Journalistiek, voor onder andere geluidsopnames en mixing. Op de vorige locatie in het historisch centrum van Brussel beschikte de hogeschool al meer dan vijftien jaar over dergelijke ruimtes. Met de verhuis naar het mediapark in Schaarbeek werd eerst onderzocht of die konden worden hergebruikt.

De bestaande cellen waren opgebouwd uit metalen cassettes die stilaan het einde van hun levensduur bereikten. Demontage zou tijdrovend zijn en ook transport en heropbouw waren technisch complex. Bovendien kon de kwaliteit na herinstallatie niet worden gegarandeerd.

Daarom werd gekozen voor nieuwe regiecellen met een houten draagstructuur. “De onderdelen van de nieuwe cellen zijn mechanisch met elkaar verbonden. Daardoor is het systeem makkelijker af te breken en eventueel mee te nemen naar een volgende locatie. Anders dan hun voorgangers zijn deze cellen dus niet ontworpen als een constructie die aan één locatie gebonden is”, zegt Thomas Dox, Accountmanager bij Merford.

Puzzelen op een bestaande kantoorvloer

De nieuwe regiecellen krijgen een plek in het voormalige RTBF-gebouw in Schaarbeek, nabij de VRT- en mediasite. De studenten Journalistiek en Communicatie nemen er een bestaande kantoorvloer in gebruik. De afmetingen en structuur daarvan vormden het kader waarbinnen de cellen moesten worden ingepast.

Samen met de architecten van IHECS werd gezocht naar een efficiënte indeling van de beschikbare oppervlakte. In totaal worden zo’n 38 regiecellen gerealiseerd. De meeste krijgen een gelijkaardige opbouw. Enkele worden aangevuld met een kleiner mixinglokaal, zodat verschillende activiteiten gelijktijdig kunnen plaatsvinden.

De modulaire opbouw van de Akoestikon-systemen biedt daarbij de nodige flexibiliteit. De opbouw bestaat uit afzonderlijke rails en zit niet vast aan standaardafmetingen. Daardoor kunnen zowel de geometrie als de technische uitwerking worden afgestemd op de beschikbare ruimte.

“Je werkt niet met elementen die per se in één vaste maat moeten passen”, legt Thomas uit. “Het zijn aparte rails die je ook heel gemakkelijk kunt toepassen in ruimtes met afwijkende afmetingen. Dat kwam hier goed van pas, omdat we zoveel mogelijk cellen in de bestaande ruimte moesten integreren.”

Box-in-box tegen geluidsoverdracht

Akoestisch draait het concept om het box-in-boxprincipe. Vloeren, wanden en plafonds worden ontkoppeld van de omliggende constructie. Ontkoppelingsprofielen en isolerende materialen moeten voorkomen dat trillingen zich via het gebouw van de ene ruimte naar de andere verspreiden.

De scheidingswanden krijgen Fermacell-beplating. De massa daarvan draagt bij aan de geluidsisolatie en levert tegelijk een stevige constructie op voor ruimtes die intensief door studenten worden gebruikt. Waar ventilatiekanalen of airco-units aan de constructie worden bevestigd, wordt bijkomend versteviging met OSB voorzien.

De zwakke schakels mee ontwerpen

De akoestische prestaties hangen echter niet alleen af van de wanden, de vloer en het plafond. Ook de deuren en technische elementen kunnen de geluidsisolatie beïnvloeden. Daarom werden ze vanaf het ontwerp in de oplossing geïntegreerd.

Voor de regiecellen werd bijvoorbeeld gekozen voor stalen studiodeuren van Merford. Hun grotere massa maakt immers een hogere akoestische isolatie mogelijk dan bij houten deuren en biedt tegelijk de nodige stevigheid voor intensief gebruik.

“Daarnaast hebben we bijvoorbeeld ook mee bekeken hoe de ventilatie correct kan worden aangesloten en hoe stopcontacten moeten worden afgedekt om geen akoestische lekken te veroorzaken”, vertelt Thomas. “Het gaat hier echt om een totaalpakket waarin we onze systemen en kennis combineren voor een optimaal en toekomstbestendig resultaat.”

Akoestiek en uitvoering op elkaar afstemmen

Voor de uitvoering werkt Merford samen met installatiepartner Sonorix. Die staat onder andere in voor de nivellering van de ondergrond, de chape, de vloerniveaus en verschillende bouwtechnische aansluitingen. De samenwerking moet vooral voorkomen dat akoestische en bouwtechnische keuzes elkaar op de werf in de weg zitten. Ventilatie, stopcontacten, aansluitdetails en systeemdiktes worden daarom in samenspraak bekeken.

“We blijven ook tijdens de bouwfase betrokken om begeleiding te geven en na te gaan of alles goed en correct wordt geïnstalleerd”, zegt Thomas. “Die opvolging moet vooral vermijden dat akoestische problemen pas aan het licht komen wanneer wanden en plafonds al volledig zijn afgewerkt.”

Akoestiek begint aan de tekentafel

De voorbereiding van het project startte ongeveer anderhalf jaar voor de geplande ingebruikname. Daardoor konden de akoestische principes al vroeg worden afgestemd op de bouwkundige context en technische installaties.

“Dat is geen overbodige luxe. Hoe vroeger je in het traject kunt mee-engineeren, hoe beter je kunt bekijken hoe alles geïntegreerd moet worden. Als er al systemen staan die niet ontkoppeld zijn, moet je die achteraf soms destructief afbreken om het probleem nog te kunnen oplossen”, aldus Thomas.

Die aanpak is bij een box-in-boxconstructie bovendien extra relevant. Een verkeerde aansluiting kan een akoestische kortsluiting veroorzaken en zo de prestaties van het geheel beïnvloeden. Door dergelijke details al tijdens ontwerp en uitvoering te controleren, kunnen ingrepen achteraf worden beperkt.

Gebouwd voor een volgende verhuis

De mogelijkheid om de nieuwe cellen later te demonteren en elders opnieuw op te bouwen, was in dit project een belangrijk uitgangspunt. De mechanisch verbonden houtconstructie en modulaire akoestische systemen spelen daarop in.

De nieuwe generatie regiecellen verschilt daarmee fundamenteel van de metalen voorgangers op de vorige locatie. De ruimtes worden op maat van het nieuwe gebouw in Schaarbeek gebouwd, maar zijn niet onlosmakelijk met die locatie verbonden. De combinatie van modulaire houtbouw en akoestische ontkoppeling maakt het mogelijk om vandaag een gespecialiseerde omgeving te creëren zonder een eventuele volgende verhuis uit het oog te verliezen.