Circulaire transformatie GC De Roosenberg door Henley Halebrown en WV Architecten opent gebouw naar park en vijvers
De ontwerpopdracht voor de renovatie en uitbreiding van gemeenschapscentrum De Roosenberg in Oud-Heverlee is via de Open Oproep van het Team Vlaams Bouwmeester gegund aan de tijdelijke maatschap WV Architecten + Henley Halebrown Architects, met Atelier Damien Derouaux en RCR Studiebureau als onderaannemers. Het ontwerp kiest nadrukkelijk voor een transformatie van het bestaande gebouw uit de jaren 1990, waarbij maximaal wordt voortgebouwd op de aanwezige kwaliteiten en de sloop tot een minimum wordt beperkt.
Volgens het ontwerpteam groeit De Roosenberg uit tot een levendig en naar buiten gericht "paleis voor de mensen". Het karakter van het oorspronkelijke gebouw blijft herkenbaar, maar krijgt een nieuwe invulling waarin bibliotheek, cultuur, ontmoeting en recreatie sterker met elkaar verweven raken. Tegelijk wordt de relatie met het omliggende park en de vijvers van Zoet Water fundamenteel versterkt, zodat gebouw en landschap één geheel vormen.
Voortbouwen op het bestaande
De ontwerpers vertrekken vanuit de overtuiging dat de bestaande betonstructuur een grote ruimtelijke en materiële waarde bezit. Daarom wordt de constructie behouden en aangevuld met slechts enkele gerichte toevoegingen. Die aanpak beperkt niet alleen de CO₂-uitstoot die gepaard gaat met afbraak en nieuwbouw, maar laat ook toe om de bestaande ruimtes op een eigentijdse manier te herorganiseren.
Ook de materiaalkeuzes sluiten daarbij aan. Het ontwerp zet in op biogebaseerde en circulaire materialen, zoals hennepisolatie, houtconstructies en gerecycleerde bouwproducten, gecombineerd met passieve maatregelen, natuurlijke ventilatie en een doordachte oriëntatie van de functies. Zo willen de ontwerpers zowel het energieverbruik als de technische installaties beperken.
Heldere organisatie
Een belangrijke ingreep is de nieuwe centrale circulatiekern. De zogenaamde "steek", een royale wenteltrap in combinatie met een lift, verbindt de verschillende niveaus van het gebouw en maakt de samenhang tussen bibliotheek, foyer, evenementenhal, brasserie en polyvalente ruimtes onmiddellijk leesbaar. Tegelijk wordt het bestaande niveauverschil benut om het volledige gebouw integraal toegankelijk te maken.
Het ontwerp organiseert bovendien de verschillende functies volgens een heldere logica. Aan de speelpleinzijde, het park en de vijvers krijgt het gebouw drie publieke gevels die actief in dialoog gaan met hun omgeving. Aan de oostzijde wordt daarentegen een duidelijke “back office” ingericht voor leveringen, technische ruimtes en logistieke ondersteuning, zodat de publiekswerking maximaal gevrijwaard blijft.
Bibliotheek aan het water
De meest ingrijpende programmatische wijziging is de verhuis van de bibliotheek naar de huidige cafetaria. Op die plek krijgt ze een prominente positie aan de vijvers, met grote glaspartijen die overvloedig daglicht binnenbrengen en voortdurend zicht bieden op het omliggende landschap. De bibliotheek wordt opgevat als een laagdrempelige "huiskamer" voor de gemeenschap, waar lezen, studeren, ontmoeten en verblijven vanzelf in elkaar overlopen.
Het interieur wordt flexibel ingericht met modulair houten meubilair, leesnissen, studeerplekken en afzonderlijke zones voor jeugd- en volwassenencollecties. Aan de parkzijde sluiten een zitput en verblijfsruimtes rechtstreeks aan op de buitenomgeving. Op de verdieping boven de bibliotheek komt vervolgens een nieuwe brasserie met terras, die eveneens maximaal profiteert van het uitzicht over het water.
Ruimte voor ontmoeting
Ook de evenementenfunctie krijgt een grondige herwerking. De bestaande grote zaal wordt uitgebouwd tot een multifunctionele hal die samenwerkt met een nieuwe foyer aan de zuidzijde. Dankzij een flexibele scheidingswand kunnen zaal en foyer zowel afzonderlijk als gezamenlijk functioneren voor voorstellingen, recepties, diners en andere evenementen.
Boven de foyer komt een bijkomende polyvalente zaal die onder meer kan worden gebruikt als raadzaal, leesruimte of ruimte voor kunstenaars en uiteenlopende gemeenschapsactiviteiten. Een royale loggia met uitzicht op de vijvers geeft deze verdieping een uitgesproken publieke uitstraling en biedt volgens de opdrachtgever een belangrijke meerwaarde voor de toekomstige werking van De Roosenberg.
Landschap als volwaardig onderdeel
Niet alleen het gebouw, ook de omgeving wordt zorgvuldig heringericht. Een netwerk van paden verbindt parking, straat, park, speelplein, bibliotheek en brasserie, waarbij sommige routes doelgericht zijn en andere bezoekers uitnodigen om langer in het landschap te verblijven. Nieuwe tuinen, verblijfsplekken en beplanting versterken de relatie tussen het gebouw en het waterlandschap van Zoet Water.
Die nauwe verweving van architectuur en landschap vat de ontwerpvisie treffend samen. Door de bestaande structuur maximaal te behouden, compacte toevoegingen strategisch in te zetten en de publieke functies naar het park en de vijvers te oriënteren, willen WV Architecten en Henley Halebrown van De Roosenberg opnieuw een herkenbare ontmoetingsplek maken die klaar is voor de toekomst, zonder de kwaliteiten van het bestaande gebouw uit het oog te verliezen.