Helsinki door de ogen van de architect: van Aalto tot hedendaagse Finse architectuur

Helsinki bekijken zonder rekening te houden met zijn geografische en klimatologische context is moeilijk. De zee en de natuur zijn nooit ver weg, terwijl het uitgesproken verschil tussen de seizoenen ook zijn sporen nalaat in de architectuur. Planopli kiest bewust voor februari. Het lage winterlicht en de mogelijke aanwezigheid van sneeuw versterken dan het contrast tussen buiten en binnen en vestigen de aandacht op aspecten als licht, materiaal en interieur.

Aalto als vertrekpunt

Een architectuurreis naar Helsinki komt haast vanzelf bij Alvar en Aino Aalto uit. Hun werk vormt dan ook een belangrijke rode draad door het programma. Alvar Aalto gaf het internationale modernisme een uitgesproken eigen interpretatie. Functionaliteit ging daarbij samen met aandacht voor de menselijke ervaring, terwijl architectuur, interieur en meubilair deel uitmaakten van één ontwerpvisie.

De reis brengt de deelnemers onder meer naar het Aalto House en Studio Aalto, die een inkijk geven in de woon- en werkomgeving van Alvar en Aino Aalto. Ook andere realisaties uit verschillende periodes van het Finse modernisme staan op het programma, waaronder de Finlandia Hall, de Academic Bookstore, het House of Culture en de campus van Otaniemi. Een diner in Savoy voegt daar een andere schaal aan toe: het restaurantinterieur werd in 1937 ontworpen door Alvar en Aino Aalto.

Van modernisme naar hedendaagse publieke architectuur

Planopli gebruikt dat modernistische erfgoed niet als eindpunt, maar als referentiekader om ook naar recenter werk te kijken. Helsinki kent immers een sterke traditie van publieke architectuur.

Zo maakt Amos Rex van JKMM Architects deel uit van het programma. Het museum uit 2018 speelt met de grens tussen ondergrondse tentoonstellingsruimtes en het stedelijke maaiveld erboven. Ook Oodi Library van ALA Architects, eveneens uit 2018, komt aan bod. Beide projecten tonen elk op hun manier hoe een publiek gebouw zich niet tot zijn programma hoeft te beperken, maar ook een rol opneemt in het stedelijke leven.

Daarnaast staan onder meer de Temppeliaukio Church, Helsinki City Theatre en werk van K2S Architects op het programma. Zo overspant de reis verschillende generaties Finse architectuur en ontstaat een beeld van hoe ontwerpprincipes doorheen de tijd evolueerden.

Architectuur stopt niet bij de gevel

Opvallend aan de Finse ontwerpgeschiedenis is de nauwe relatie tussen architectuur, interieur en object. Ook daar maakt de reis bewust ruimte voor. Een bezoek aan Vuokko Nurmesniemi belicht de Finse textiel- en designtraditie, terwijl een privébezoek aan Studio Kukkapuro deelnemers binnenbrengt in de woon- en werkplek van ontwerper Yrjö Kukkapuro en zijn vrouw, grafisch ontwerper Irmeli Kukkapuro.

Zelfs de Finse sauna past binnen die benadering. Vanuit architecturaal oogpunt is ze een compacte oefening in ruimtelijke sequentie, materiaalgebruik en de overgang tussen binnen en buiten. Wie dat zelf wil ervaren, kan tijdens de reis optioneel een bezoek brengen aan onder meer Löyly Sauna.

Vijf dagen Helsinki

De architectuurreis vindt plaats van 17 tot en met 21 februari 2027 en telt vier overnachtingen. Planopli beperkt de groep tot maximaal twintig deelnemers. Jarnie T'Jonck en architect en architectuurjournalist Dominique Pieters verzorgen de inhoudelijke en praktische begeleiding in het Nederlands; plaatselijke rondleidingen verlopen in het Engels.

De deelnameprijs bedraagt 3.250 euro per persoon, op basis van een tweepersoonskamer en minimaal vijftien deelnemers. Vluchten vanuit Brussel-Zaventem, vier hotelovernachtingen met ontbijt, openbaar vervoer in Helsinki, twee diners en de voorziene bezoeken en toegangen zijn inbegrepen. Voor een eenpersoonskamer geldt een supplement van 300 euro. Inschrijven kan tot 30 oktober 2026.