Webinar Recticel : “Bij een icoon als The Marnix is de standaardoplossing niet van toepassing”
De renovatie van een modernistisch icoon zoals het Marnixgebouw stelde het bouwteam voor extreme technische uitdagingen. Tijdens het webinar van Recticel Insulation bespraken moderator Rik Neven van Architectura, architect Siegfried Smeets van A2M en technisch expert Dirk Vermeulen van Recticel Insulation hoe zij de thermische puzzel van dit project oplosten. Hoewel de oorspronkelijke ambitie van het team BREEAM Excellent was, resulteerde de nauwgezette aanpak uiteindelijk in een BREEAM Outstanding score van 91 procent. Voor Dirk Vermeulen was de essentie van dit project dat technische innovatie de enige weg bleek om de erfgoedwaarde te verzoenen met deze uitzonderlijk hoge duurzaamheidseisen.
Een van de grootste technische kopzorgen tijdens de werffase was de enorme variatie in de dikte van de bestaande betonplaten doorheen het gebouw. Omdat het pand uit de jaren zestig stamt, vertoonde de ruwbouw afwijkingen die variëren van 10 tot maar liefst 18 centimeter op verschillende plaatsen. Dit heeft directe gevolgen voor de isolatiestrategie, aangezien de beschikbare opbouwhoogte voor de vloerisolatie en de verhoogde vloer strikt beperkt is. Dirk Vermeulen legt uit dat standaardproducten hier simpelweg niet volstaan om overal dezelfde thermische prestaties te garanderen zonder kostbare centimeters te verliezen.
Vacuümisolatie als noodzakelijke oplossing
Om een koudebrugvrij resultaat te halen binnen deze zeer beperkte marges, zette Recticel Insulation in op hoogwaardige vacuümisolatie, ook wel VIP genoemd, in de vorm van Deck-VQ panelen. Deze panelen bieden een extreem lage lambdawaarde dankzij een vacuümkern die volledig is ingekapseld in een beschermende PIR-laag. Hierdoor bieden ze een enorme warmteweerstand bij een minimale dikte. “Op plaatsen waar we vroeger 20 centimeter klassieke isolatie nodig hadden, kunnen we nu met enkele centimeters vacuümisolatie hetzelfde resultaat bereiken”, stelt Vermeulen tijdens de technische uiteenzetting. Deze technologie is cruciaal bij de aansluitingen tussen het iconische exoskelet en de binnenvloeren, waar de thermische onderbreking voorheen volledig ontbrak. Dankzij de Deck-VQ panelen slaagde het team erin om de continuïteit van de isolatieschil te waarborgen zonder de visuele lijn van het beton te verstoren.
"Op plaatsen waar we vroeger 20 centimeter klassieke isolatie nodig hadden, kunnen we nu met enkele centimeters vacuümisolatie hetzelfde resultaat bereiken."
Hybride isolatiestrategie op de werf
De uitvoering op de werf vroeg om een hybride aanpak waarbij verschillende isolatiematerialen gecombineerd werden om de variaties in de ruwbouw op te vangen. Dirk Vermeulen benadrukt dat de combinatie van PIR platen en vacuümisolatie zorgde voor de nodige flexibiliteit tijdens de installatie op de verschillende verdiepingen. Waar de ruimte het toelaat koos de aannemer voor de kostenefficiëntie van PIR maar op de kritieke punten en de dunnere zones schakelde men over naar de technologische superioriteit van Deck-VQ. Deze gelaagde strategie vereiste een uiterst nauwkeurige voorbereiding en een vlekkeloze communicatie tussen de architect en de isolatiespecialist. Elke plaat moest op exact de juiste plek terechtkomen om aan de strenge passiefstandaard van het ontwerp te voldoen.
Thermische schil versus monumentale esthetiek
Het behoud van de visuele puurheid van het oorspronkelijke ontwerp van Gordon Bunshaft was een absolute voorwaarde gedurende het hele proces. Dit betekent dat de isolatie nergens zichtbaar mocht zijn en dat de scherpe lijnen van het betonnen exoskelet volledig gerespecteerd moesten blijven. Siegfried Smeets legt uit dat de thermische schil hierdoor bijna chirurgisch moet worden aangebracht in de diepe nissen van de gevelstructuur. “We isoleren niet zomaar een gebouw, we pakken een sculptuur in zonder dat de vorm verandert”, vult de architect aan. Daarvoor hadden ze materialen nodig die niet alleen thermisch presteren, maar ook fysiek passen in de complexe geometrie van het pand.
"We isoleren niet zomaar een gebouw, we pakken een sculptuur in zonder dat de vorm verandert."
dakterrassen en patio's
Voor de isolatie van de terrassen en de patio's werd ook Deck-VQ gebruikt, omdat deze specifieke oplossing de kwetsbare vacuümkern van VIP beschermt. Vermeulen legt uit dat deze kant-en-klare oplossing het mogelijk maakt om terrassen nagenoeg drempelloos aan te sluiten op de binnenvloeren, ondanks de beperkte hoogte die de monumentale structuur toelaat. De hoge drukvastheid van Deck-VQ zorgt ervoor dat de thermische prestaties gewaarborgd blijven onder de zware afwerkingslagen van de buitenruimtes. Hierdoor kon het team de continuïteit van de thermische schil garanderen op de meest kritieke overgangen tussen binnen en buiten.
Kwaliteitscontrole als sluitstuk
Bij een project met een dergelijke complexiteit is de controle op de werf volgens Vermeulen minstens even belangrijk als het theoretische ontwerp zelf. Elke koudebrug die per ongeluk wordt gecreëerd tijdens de uitvoering, kan de volledige energiebalans van het gebouw in gevaar brengen. Tijdens het webinar wordt benadrukt dat Recticel Insulation de aannemers nauw begeleidde bij de plaatsing van de vacuümisolatie, aangezien deze panelen op de werf niet verzaagd kunnen worden. “Een gaatje in een VIP paneel betekent het verlies van de vacuümwaarde, dus precisie is hier werkelijk alles”, waarschuwt Vermeulen. Deze intensieve opvolging zorgt ervoor dat de vooropgestelde passiefstandaard ook in de praktijk volledig werd gerealiseerd.
Integrale samenwerking leidt tot succes
De technische realisatie van The Marnix bewijst dat de grenzen van renovatie verlegd kunnen worden wanneer industrie en architectuur de handen ineenslaan. Smeets en Vermeulen zijn het erover eens dat de vroege betrokkenheid van de technische experts van Recticel essentieel was om tot deze specifieke oplossingen te komen. Zonder de bereidheid om af te wijken van de standaard en te investeren in hoogwaardige technologieën zoals Deck-VQ en VIP, zou de uiteindelijke BREEAM Outstanding score onhaalbaar zijn. Het resultaat is een gebouw dat thermisch gezien tot de wereldtop behoort, zonder dat het daarbij zijn historische en iconische karakter verliest.
Heb je het webinar gemist of wilt je het nog eens rustig bekijken? Bekijk de webinar: wanneer ruimte schaars is, telt elke millimeter | Recticel