STEEN & BEEN. Opwarmer (Filip Canfyn)

De conclusie van Hitte alarm voor woningen – Hoe kunnen we het hoofd koel houden?, een onderzoek van KU Leuven en Archipelago (23/12/25), kan niet duidelijker zijn:

“De klimaatverandering zal de hittebelasting en het risico op oververhitting van woningen in Vlaanderen sterk doen toenemen, met een duidelijke verschuiving van een dominante warmtevraag naar een groeiende koelvraag. Bestaande evaluatiemethodes, zoals de huidige EPB-methodiek, blijken onvoldoende geschikt om het toekomstige zomercomfort correct te beoordelen en leiden tot een onderschatting van oververhittingsrisico’s. Vooral goed geïsoleerde en compacte woningen zonder doeltreffende zonwering of ventilatieve koeling, evenals woningen met beperkte thermische massa of ventilatiemogelijkheden, zijn kwetsbaar. Tegelijk tonen studies aan dat gebouwkarakteristieken zoals thermische massa, natuurlijke ventilatie en doordachte zonwering cruciaal zijn om de impact van hittegolven en hogere nachttemperaturen te beperken. Ten slotte versterkt het stedelijk hitte-eiland effect deze problematiek verder, waardoor een geïntegreerde aanpak op zowel gebouw- als stedelijk niveau noodzakelijk wordt. In steden kan de combinatie van dit hitte-eiland samen met een wijdverbreid gebruik van airconditioners leiden tot een verhoging van de buitenluchttemperatuur met enkele graden in het geval van een hittegolf.”

De toename van warme extremen en hittestress en het daardoor verhoogd risico op overhitting in gebouwen waren de aanleiding van dit onderzoek. Vertrekpunt was de aanname dat het mondiale opwarmingsniveau vandaag + 1,2°C bedraagt maar dat + 2°C vanaf 2039 en + 3°C vanaf 2063 gevreesd worden. Dan moet vastgesteld worden dat de drempelwaarden van het jaarlijks aantal dagen met meer dan 25°C of 30°C en van het jaarlijks aantal hittegolven al maar meer overschreden worden. Waar vandaag tot 2% van de woningen wegens thermische onleefbaarheid moeten geremedieerd worden, stijgt dat aandeel tot 20% bij + 2°C en zelfs tot 90% bij + 3°C. En remediëren betekent niet het plaatsen van meer zonwering maar het maken van radicale ontwerpkeuzes op het vlak van gebouworiëntatie, compactheid, isolatie, beglazing, ventilatie, materiaalgebruik, … Aan ons om ook een conclusie te trekken. De juiste conclusie.

In De Morgen van 25/07/26 interviewt Ilja Leonard Pfeijffer ‘Mister Green Deal’ Frans Timmermans. Die laatste karakteriseert vier verkeerde reacties op de klimaatopwarming. Eén: “Er is helemaal geen klimaatverandering.” Twee: “Klimaatverandering is er altijd geweest als natuurlijk fenomeen. De mens heeft daar niks mee te maken en het wordt wel weer vanzelf kouder.” Drie: “Er is klimaatverandering en de mens heeft daar wellicht mee te maken maar hier zijn we met te weinig om er iets aan te doen. China, Amerika en India, de ànderen dus, moeten het doen.” Vier: “Er is klimaatverandering maar we kunnen er niets meer aan doen. Dus moeten we ook niets meer doen.”

Laat ons een vijfde reactie formuleren: in onze professionele praktijk en in ons maatschappelijk engagement de klimaatopwarming wél ernstig nemen en intelligent bestrijden.