Samen op bouwdieet: nieuwe podcast van erts onderzoekt waarom minder bouwen méér kan opleveren
-
© Hanne Van Gils
Met Samen op Bouwdieet lanceert erts vzw een nieuwe podcastreeks over onze bouwcultuur en de prijs die we daarvoor betalen. In zes afleveringen onderzoekt host Hanne Van Gils samen met evenveel gasten of het antwoord op onze ruimtelijke uitdagingen wel altijd in méér bouwen ligt. De podcast, geproduceerd door Poolhert Productions, vertrekt vanuit een eenvoudige vraag: wat als we eerst beter benutten wat er al is, voor we nieuwe vierkante en kubieke meters toevoegen?
Daarmee trekt erts het debat over de Vlaamse bouwshift een stap verder. Niet alleen de bijkomende inname van open ruimte moet volgens de organisatie naar nul, ook de bestaande gebouwvoorraad moet veel nadrukkelijker in beeld komen. Terwijl gebouwen leegstaan of onderbenut blijven, grijpen we voor nieuwe woon-, werk- of ontspanningsruimte nog vaak naar uitbreiding of nieuwbouw. Het alternatief noemt erts een ruimtelijk dieet: eerst bepalen hoeveel ruimte werkelijk nodig is en vervolgens zoeken naar een oplossing met zo weinig mogelijk bijkomend bouwvolume.
Zes gasten, zes perspectieven
De zes gesprekken benaderen dat bouwdieet bewust niet alleen vanuit architectuur of ruimtelijke ordening. Gedragsbioloog Hans Van Dyck kijkt naar de relatie tussen mens, dier en habitat en beschouwt minder bouwen vooral als een kans op méér ruimtelijke en ecologische kwaliteit. Huisarts en sociaal ondernemer Anneleen De Bonte, bezielster van de nieuwe invulling van de Citadel van Diest, spreekt over de manier waarop gebouwen opnieuw tot leven kunnen worden gewekt. Comedian en schrijver Michael Van Peel onderzoekt dan weer welke woorden en verhalen nodig zijn om anders omgaan met ruimte vanzelfsprekend te maken.
Ook gezondheid, kansarmoede en zelfs onze omgang met de kosmos komen aan bod. Kinderarts Daan Van Brusselen legt de link tussen leefomgeving en gezondheid en ziet een bouwdieet als een vorm van preventie. Schrijver, dichter en Correspondent Ruimte Marjolijn van Heemstra trekt parallellen tussen onze omgang met de schaarse ruimte op aarde en onze ambities in de ruimte, en kaart ook het verlies aan duisternis aan. Theo Vaes, sociaal ondernemer en oprichter van Kanzo, vertrekt ten slotte vanuit woonnoden en kansarmoede en pleit voor een systemische, domeinoverschrijdende aanpak.
Niet-bouwen als eerste ontwerpkeuze
De podcast sluit aan bij de bredere werking van erts, een culturele praktijk voor ruimtelijk onderzoek die voortbouwt op thema’s en systeemfouten waarmee architectenbureau RE-ST in zijn opdrachten wordt geconfronteerd. Tegenover een bouwcultuur die sterk op groei en nieuwbouw is gericht, ontwikkelt erts recepten voor een ruimtelijk dieet: wegnemen wat op de verkeerde plaats te veel is, beter benutten wat op de juiste plaats aanwezig is en vermijden dat er onnodig ruimte bijkomt. Renoveren, herbestemmen, splitsen, samenvoegen en meervoudig of tijdelijk gebruik worden zo alternatieven voor de automatische reflex om bij te bouwen.
Samen op Bouwdieet ging op 29 september 2026 van start. Er verschijnt wekelijks een nieuw gesprek. De reeks is te beluisteren via Spotify, Apple Podcasts en SoundCloud en te bekijken op YouTube. Op 3 december 2026 krijgt het gesprek bovendien een vervolg tijdens een reflectieve avond die erts samen met het Vlaams Architectuurinstituut organiseert in deSingel in Antwerpen. De podcast kwam tot stand met steun van de Vlaamse overheid via het Kunstendecreet.