STEEN & BEEN. De Orde van de dag (Filip Canfyn)

In ‘Rotte appels’ (08/08/26) had ik het al over de Apache-artikels, die aangaven dat weinig gebeurt met klachten van bouwheren over luie en hebberige architecten. De Orde wordt blijkbaar niet alleen geremd door een contraproductieve organisatiestructuur maar kampt ook met een constructiefout: “De vraag kan gesteld worden of de Orde zich moet uitspreken over de eigen leden, of architecten behoorlijk kunnen oordelen over het deontologisch gedrag van een collega. (…) Kortom, kunnen derden niet beter waken over de gevolgen voor klanten als architecten het uithangen?”

De Orde nodigde eind september Steven Vanden Bussche, de Apache-journalist, uit voor een rondetafelgesprek. Chapeau! Uittredend voorzitter Anton Draye bracht wat kompanen mee terwijl Netwerk Architecten Vlaanderen (NAV) zijn kat stuurde omdat een deelname aan het debat niet opportuun geacht werd. 

De conversatie kabbelde vooral en leverde weinig info of krasse standpunten op.  Het bleef bij een droog pro domo-discours. De Orde zal zijn leven beteren, hervormingen doorvoeren, transparanter worden, mandatarissen opleiden, de juridische dienst sterker uitbouwen, externen betrekken, enzovoort. Op het einde van de lauwe woordenwisseling kwam de kat (die van NAV?) evenwel op de koord.

In ‘Mekkeren’ (11/11/25) had ik het al over de vloek van het monopolie: “De wet van 1939 legde het inschakelen van een architect op voor àlle vergunningsplichtige werken. Men zou verwachten dat op die manier een comfortabele positie verkregen werd (klanten en erelonen zat) maar die verplichting werd eigenlijk een vergiftigd geschenk: de architect werd weggezet als noodzakelijk kwaad en moest daarom blijkbaar zo weinig mogelijk betaald worden. Het monopolie van deskundigheid brak dus zuur op. Het kon anders. Neem de advocaten, ook hoogopgeleide vrije beroepers met een niche-kennis. Zij moeten niet verplicht ingeschakeld worden maar dankzij hun veronderstelde deskundigheid en ‘de weg kennen’ staat hun nut pal. Ze worden, wanneer nodig en wenselijk, ingeschakeld. Hun vergoeding ligt ergens tussen 125 € en 300 € per uur (en uitzonderingen in min of meer bevestigen deze regel). Architecten kunnen maar dromen van hoogstens de helft van die uurtarieven.”

Een lid van de Orde zei hierover aan de Apache-journalist: “De wet van 1939 is een hangmat voor architecten die geen ondernemer willen zijn. Het feit dat bouwheren verplicht worden om een architect onder de arm te nemen, zorgt ervoor dat veel consumenten niet op zoek gaan naar een architect omwille van de meerwaarde die hij voor hen biedt, maar enkel en alleen omdat het moet – ook al is die verplichting in zekere zin voor onze sector een goede zaak. Heel wat architecten surfen op die verplichting, zonder zich als ondernemer te moeten onderscheiden van hun concullega’s. Omdat consumenten verplicht zijn een architect te zoeken, zijn er die louter op zoek gaan naar de goedkoopste. En die goedkoopste kunnen hun opdracht volledig uitkleden. Als je dus de verplichting om een architect te betrekken weghaalt, vallen de cowboys er logischerwijs tussenuit.” 

De uittredend voorzitter deed er nog een ferme schep bovenop als hij het had over het wegvallen van de minimumtarieven voor erelonen sinds 2003: “Het gevolg is allicht dat een deel van de architecten altijd maar onder de prijs ging, waardoor ook hun dienstverlening verslechterde. Als Orde kunnen we niet over erelonen oordelen, maar we kunnen wel nazien of een architect zijn minimumtakenpakket uitoefent. Ik stel vaak vast dat veel van de klagende consumenten een architect in dienst namen omdat het verplicht was en nadien teleurgesteld zijn omdat de taken niet volledig uitgevoerd zijn. Dat is een vicieuze cirkel.”

En nu weer gewoon naar de orde van de dag overgaan en blijven mekkeren?