Van versnipperde site naar groene campus: nieuw hoofdkantoor als sluitstuk van de DEME-site

Het U-vormige volume wordt het sluitstuk van een bredere campustransformatie waarin de auto naar de rand verhuist en het landschap de verbindende structuur wordt. Binnen wordt dezelfde helderheid nagestreefd: publieke en beveiligde functies worden van elkaar gescheiden, de circulatie wordt vereenvoudigd en een modulaire kantoorstructuur laat toekomstige aanpassingen toe.

Van parkeerterrein naar campus

De transformatie vindt haar oorsprong in een ontwerpwedstrijd die POLO.Platform ongeveer tien jaar geleden won. Hun voorstel keek verder dan het hoofdkantoor en schoof een toekomstvisie voor de volledige site naar voren. Centraal daarin stond de omslag van een sterk autogerichte omgeving naar een groene campus.

Parkeren wordt daarom zoveel mogelijk aan de rand opgevangen. Van daaruit neemt het landschap het over als structurerend element. Drie gebouwen vormen de ankerpunten: DEME Lookout als bezoekerspaviljoen, DEME Labs met een parkeergebouw en kantoren erboven, en het nieuwe hoofdkantoor.

Kleiner bouwen, gerichter ingrijpen

Opvallend is dat het hoofdkantoor in uitvoering afwijkt van het oorspronkelijke wedstrijdontwerp. Dat voorzag in een nieuw volume van ongeveer 12.000 m² met een 540-tal werkplekken, dat de bestaande kantoorstructuren grotendeels zou omarmen. De coronacrisis zette dat scenario echter op losse schroeven. “De vraag herrees of we met het patrimonium dat we al hebben, de werkplekken in de bestaande gebouwen konden optimaliseren?”, vertelt architect Wouter Antonissen van POLO.Platform.

Het ontwerpteam onderzocht daarom nieuwe scenario’s. Uiteindelijk werd gekozen voor een compactere ingreep die maximaal voortbouwt op het bestaande en zich concentreert op de grootste ruimtelijke en functionele knelpunten. Zo ontstond het huidige U-vormige volume.

Van doolfhof naar leesbare structuur

Het nieuwe gebouw moet orde brengen in een complex dat gedurende decennia organisch groeide. De kantoren dateren uit verschillende periodes. Nieuwe volumes werden telkens toegevoegd om een concrete behoefte op te vangen, waardoor gaandeweg een complex geheel ontstond van verschillende architecturale uitdrukkingen, vloerhoogtes, technische systemen en comfortniveaus. Ook de complexiteit van de circulatie groeide mee.

Het nieuwe forum moet daar verandering in brengen. De dubbelhoge ruimte wordt tegelijk inkomhal, ontmoetingsplek en circulatieknooppunt. Van hieruit zijn de nieuwe en bestaande circulatiekernen, liften, het restaurant, de kantoorvleugels en de publieke ontvangst- en vergaderfuncties bereikbaar. De bestaande opeenvolging van gangen, bruggen en niveauverschillen maakt plaats voor een leesbare noord-, oost-, west- en zuidvleugel. Vanuit het forum wordt zichtbaar waar de publieke functies liggen, hoe bezoekers de vergaderzalen bereiken en waar de beveiligde kantooromgeving begint. 

Tegelijk wordt de inkomzone de plek waar landschap en gebouw in elkaar overvloeien. Het park loopt door tot in de drempelloze inkomzone en wordt gedeeltelijk naar binnen getrokken. Een glazen overkapping brengt daglicht in de hoge ruimte, waar een grote plantenbak met boom en een royale wenteltrap de voornaamste ruimtelijke accenten vormen.

Flexibiliteit als vertrekpunt

Omdat tijdens het ontwerpproces nog niet vaststond welke teams waar zouden terechtkomen, ontwikkelde POLO.Platform samen met de studiebureaus een structurele en technische matrix voor de kantoorvloeren.

De basis wordt gevormd door modulaire klimaatzones, ongeveer zo groot als een vergaderruimte voor acht personen. “Afhankelijk van de behoefte kan zo’n module een vergaderruimte, individueel kantoor of werkzone voor meerdere medewerkers worden. Ook de technieken zijn daarop voorbereid, zodat ruimtes later kunnen veranderen zonder ingrijpende aanpassingen”, licht Wouter toe.

Ondersteunende functies zoals trappen, schachten, sanitair en technische ruimtes worden zoveel mogelijk in de verbindingszones geconcentreerd. Daardoor blijven de kantoorvloeren vrij indeelbaar. Vooral de noordzijde wordt voor werkplekken benut: daar is minder rechtstreekse zoninstraling en kijken medewerkers uit over de Schelde.

Tweede huid als verbindend element 

De ligging aan de Schelde vormt een belangrijke kwaliteit van de site. Het ontwerp wil de uitzichten richting de rivier, Antwerpen en de havenomgeving dan ook maximaal benutten. Een volledig glazen gevel zou echter oververhitting en verblinding veroorzaken.

“We zijn daarom op zoek gegaan naar een bijkomende gevel die we als een gordijn voor het gebouw konden hangen”, vertelt Wouter. “Grote geplooide metalen vinnen met perforaties en horizontale elementen zorgen voor permanente beschaduwing zonder de relatie met de omgeving weg te nemen. Looproosters tussen beide geveldelen maken onderhoud mogelijk.”

Het concept reikt bovendien verder dan de nieuwbouw. Omdat de maatvoering aansluit op de bestaande gebouwen, kan dezelfde huid later rond andere kantoorvleugels worden doorgetrokken. Zo kan de gevel op termijn ook de uiteenlopende architectuur van het complex visueel samenbrengen.

Nieuwbouw als verbindingsstuk

De ruwbouw van het nieuwe hoofdkantoor is inmiddels voltooid en ook de verbindingen met de bestaande gebouwen zijn gerealiseerd. Tegen eind 2026 moet het gebouw grotendeels wind- en waterdicht zijn, waarna nog ongeveer een jaar wordt uitgetrokken voor technieken, afwerking en inrichting. De verhuizing staat gepland voor eind 2027.

Tegen dan moet blijken hoezeer de impact van het project verder reikt dan het nieuwe U-vormige volume zelf. Met een gerichte uitbreiding hertekent POLO.Platform tegelijk de circulatie, bezoekersstromen, kantoororganisatie, gevelarchitectuur en relatie met het landschap. Zo krijgt een site die decennialang gebouw per gebouw groeide een nieuwe, overkoepelende ruimtelijke logica.