Architecten De Bruyn, Luchtschip en Onbetaalbaar transformeren industriële loodsen in Aalst tot tijdelijk makersdistrict

De bestaande loodsen langs de oud-industriële Tragelzone vormden daarbij een dankbaar vertrekpunt. Hun grote overspanningen en open plattegronden laten een vrije en flexibele invulling toe, zonder dat daarvoor zwaar aan de draagstructuur hoeft te worden geraakt. Tegelijk speelt het project in op het tekort aan creatieve en ondernemende faciliteiten voor jonge kunstenaars, makers en ondernemers in Aalst. Walstroom gebruikt de leegstaande gebouwen zo als tijdelijke infrastructuur voor nieuwe activiteiten, met de mogelijkheid om die functie op langere termijn op deze plek te bestendigen. Het ontwerp maakt daarvoor geen tabula rasa, maar vertrekt nadrukkelijk van de ruimtelijke mogelijkheden van wat er al staat.

Ontpitten in plaats van restaureren

Hoe pragmatisch die aanpak is, blijkt uit de omgang met het zogenaamde bakstenen gebouw, een restant van het industriële verleden. Betononderzoek wees uit dat een doorgedreven restauratie nodig zou zijn om het opnieuw veilig als binnenruimte te gebruiken. Voor een tijdelijke invulling bleek zo'n ingreep te duur en te ingrijpend. In plaats daarvan werden de aangetaste betondelen verwijderd voor zover dat geen gevolgen had voor de dragende structuur. De voormalige binnenruimte kon daardoor een nieuwe rol krijgen als buitenruimte. Een bouwtechnisch probleem werd zo aangegrepen om de dichtbebouwde site opener te maken en bestaande structuren op een andere manier bruikbaar te houden.

Die strategie van ontpitten wordt op verschillende plaatsen doorgezet. Weloverwogen perforaties verbinden de verschillende functies en brengen tegelijk meer licht en lucht in de dense aaneenschakeling van gebouwdelen. De ingrepen organiseren zo de overgang tussen de bestaande loodsen, nieuwe werkplekken en buitenruimtes zonder de industriële gebouwen volledig te hertekenen. Binnen dat raamwerk kunnen uiteenlopende activiteiten naast elkaar plaatsvinden, van individuele makersplekken en digitale productie tot opnames, dans en collectieve evenementen. De bestaande gebouwen blijven daarbij duidelijk leesbaar: de nieuwe architectuur is in de eerste plaats bedoeld om ze opnieuw bruikbaar en onderling toegankelijk te maken.

Demonteerbaar bouwen voor tijdelijk gebruik

Ook de materialisering volgt uit het tijdelijke karakter van Walstroom. Circulariteit betekent hier niet alleen werken met gerecupereerde materialen, maar ook nieuwe onderdelen zo ontwerpen dat ze flexibel en demonteerbaar blijven. In de makershal introduceerde het ontwerpteam bijvoorbeeld modules uit brandwerende CLT-panelen. Hun indeling kan worden aangepast aan de specifieke noden van gebruikers, terwijl de panelen later opnieuw uit elkaar kunnen worden gehaald en elders opgebouwd. Zo vermijdt het ontwerp dat investeringen voor een tijdelijke bestemming na tien jaar noodzakelijk hun waarde verliezen: materialen en bouwdelen worden zoveel mogelijk als herbruikbare elementen behandeld.

Die zuinige omgang met middelen loopt door tot in de details. Bestaande deuren en sanitaire toestellen werden hergebruikt, beschikbare ruimtes en structuren zo efficiënt mogelijk ingezet en de technieken bewust eenvoudig gehouden. Walstroom werd in juni 2025 opgeleverd. Het resultaat is een renovatie die haar tijdelijke karakter niet probeert te verbergen, maar er haar ontwerpbeslissingen uit afleidt: behouden wat bruikbaar is, selectief wegnemen waar dat de site verbetert en nieuwe toevoegingen zo maken dat ze kunnen veranderen of opnieuw worden gebruikt.